Tìm bài trả lời thơ

Đừng ra khỏi phòng, chớ phạm sai lầm.
Cần gì mặt trời, nếu anh hút thuốc Shipka suốt?
Ngoài cánh cửa, mọi thứ đều vô nghĩa, Nhất là tiếng reo hạnh phúc.
Chỉ vào nhà vệ sinh, rồi lập tức quay về.

Ôi, đừng ra khỏi phòng, chớ gọi xe.
Bởi không gian trong hành lang gói gọn
Và kết thúc ở công tơ điện. Nếu bước vào một nàng lắm chuyện,
Thì hãy đuổi nàng ngay, khỏi cần lột áo quần.

Đừng ra khỏi phòng, cứ coi mình bị gió lùa.
Có gì thú vị hơn bức tường và chiếc ghế?
Sao phải bước khỏi đây, rồi về ngay chiều tối
Anh vẫn là anh, thậm chí tã tượi ra?

Ôi đừng ra khỏi phòng, hãy nhảy điệu bosa nova
Mặc áo khoác trên mình trần, đi giày chân không tất.
Tiền sảnh sặc mùi bắp cải, và mùi thuốc mỡ bôi ván trượt.
Anh viết nhiều chữ, viết nữa chỉ bằng không.

Đừng ra khỏi phòng, ôi cứ để căn phòng
Đoán xem anh ra sao. Rồi cứ sống không danh chức:
incognito ergo sum, Như bản thể giận dữ nói cùng hình thức
Đừng ra khỏi phòng, ngoài đường, có phải nước Pháp đâu.

Đừng ngu ngốc, hãy là người mà kẻ khác chưa từng theo.
Đừng ra khỏi phòng, nghĩa là mặc sức cho bàn ghế,
Hãy để mặt mình hoà vào giấy bồi tường, hãy khoá cửa, dựng tủ làm chiến luỹ
Để ngăn Chronos, vũ trụ, chủng tộc, virus, với ái tình.

Tôi yêu em. Tình yêu ấy (có thể là
Đơn giản nỗi đau) khoan vào tận óc.
Mọi thứ bay lung tung khắp địa ngục
Tôi thử bắn vào mình, nhưng trục trặc nhiều:
Không thạo súng, và thêm nữa, chọn thái dương nào.
Việc thất bại không do vì run sợ,
Mà do tự đắn đo. Ma quỷ ạ!
Thật chẳng còn ra thể thống con người!
Tôi yêu em mãnh liệt, tuyệt vọng rồi,
Cầu Trời cho em có người yêu. Nhưng Ngài từ chối!
Chúa toàn năng có thể làm nhiều thay đổi,
Nhưng chẳng bao giờ, theo Parmenides, có lần hai,
Tạo lại nhiệt huyết cùng với xiết chặt ngực trong vòng tay
Xương cốt răng rắc nghe đến mức,
Miếng trám răng chảy ra vì khát khao nóng rực
Được chạm vào - cặp tuyết lê, tôi gạch hết, viết: - đôi môi.

“- Từ đây đi Gogulin đường mất bao xa?
- Mất ba dặm - đường vòng, còn thẳng đường thì sáu.”
(Một câu đùa của nông dân)

Chàng trai tỉ tê giọng nhẹ nhàng
Nói với nàng những lời thật ngọt,
Nhưng Kachia thấy sao đắng đót
Chờ người yêu đến tận lễ Pokrop cơ.
Biết bao đêm trằn trọc một mình cô
Nàng không thể ngủ ngon, nhắm mắt”
Còn khi gặt ruộng lúa xưa mọc tốt,
Nước mắt cô chảy suốt ba hàng!
Người cô trông héo hắt vì buồn,
Để mau vượt qua thời gian bận nhất -
Cái thời vụ bận tối mày tối mặt
Phải làm luôn chín mười việc liền tay,
Cô mệt rồi đã quá sức hàng ngày,
Cô gái nhìn thấy luôn tay công việc,
Cỏ ngả đầu dưới lưỡi a chờ chực,
Khi gặt, mạch đen cháy dưới lưỡi liềm
Cứ phải căng, cố hết sức mình
Nào buổi sáng, phải nhanh tay đập lúa
Còn phải trải lanh ra phơi qua đêm đã
Ngoài đồng cỏ, sương phủ kín luôn
Đầu óc ưu tư, tay cắt cây lanh
Bao suy nghĩ trong đầu đang vương vấn:
Thế nhỡ có cô tươi xinh mới đến
Cho anh dùng thuốc lú, bùa mê?
Anh thay lòng, đổi dạ? chạy theo
Rồi hỏi cưới luôn cô ta làm vợ?
Nàng run rẩy con tim, nghĩ hoài thấy sợ:
“Anh phải lấy em, phải cưới em ngay!
Với cả anh, cả mẹ chồng hàng ngày
Em không dám hỗn hào, cãi láo,
Dù mẹ chồng, nghĩa là mẹ anh, có mắng,
Mẹ nói gì, em không cãi, lắng nghe hơn.
Em đâu phải công nương, con gái nhà buôn,
Tính tình em luôn dịu dàng, hiền thục,
Em cố gắng êm đềm, chịu đựng,
Người vợ hiền mọi việc chăm làm.
Anh đừng thấy công việc mà ham,
Em cố gắng thì càng dư sức,
Thay người thương, em sẵn sàng được,
Em ra đồng gặt hái, cày bừa.
Anh cứ rong chơi thoải mái, say sưa,
Việc nhà có em đứng ra quán xuyến,
Anh cứ đi khắp chợ xa buôn chuyến
Cứ tự nhiên, múa hát vui ca!
Khi về nhà có say rượu ngà ngà -
Em vẫn dọn ăn và lo cho chỗ ngủ!
“Ngủ đi, người yêu hỡi, ngủ nhé, da hồng đỏ!”
Em sẽ không càm ràm, nói quá nhiều.
Có Chúa chứng giám, em không cáu giận, anh yêu:
Sẽ luôn sẵn sàng lo ngay yên ngựa
Và phóng đi tìm anh yêu quý:
“Hôn em đi, anh nhé, hãy hôn em!..”
Những suy nghĩ thầm kín con gái mang theo,
Họ muốn gì, Làm sao mà đoán được?
Khó hơn cả đếm đá quý nhiều màu sắc
Khi phải đếm dưới đáy biển thẳm sâu.
Con cừu biết để lông dày dặn mau,
Khi cảm thấy mùa đông về rét buốt,
Kachia thấy nóng lòng nóng ruột…
Khi ngày lễ Pokrop đã cận kề!

“Ôi, gùi hàng trống trơn, nhẹ nhõm ghê,
Ví chật căng tiền đem về kiếm được.
Ơi người yêu của anh, hãy yên tâm chờ đợi,
Bạn trai em không nói dối, sai lời!”

Vanka trong lòng vui sướng. Miệng hát liên hồi,
Đang trên đường về nhà theo lối thẳng.
Ông già Tikho nưch ngáp dài ngáp ngắn,
Vừa nguyện lời dấu thánh lầm rầm,
Đêm đã buông, ông thao thức, cố nằm -
Thấy lo lắng, trong lòng như lửa cháy.
Như đàn muỗi trong đầu đang bay nhẩy,
Chắc Chúa thì biết nguyên cớ do đâu
Bao nghĩ suy khủng khiếp theo nhau
Cứ quay tít, trong đầu vần vũ mãi.
Hễ thấy trong quán rượu có lưu manh tiến lại
Vẫy gọi vào tửu quán gặp nhau,
Hay chạm trán mấy lính tráng theo sau -
Người bán rong thấy bất an tệ hại.
“Xin Chúa phù hộ các người! anh em hỡi!” -
Rồi chạy đi theo nước kiệu đều đều.
Cứ như gan bàn chân kim nhọn cắm đầy
Chỉ còn cách chạy cắm đầu, cắm cổ.

Đi về qua Kostroma khu dân cư có,
Đường đi qua một số đầm lầy,
Khi thì qua ụ bùn, lúc lội chỗ cạn ngay.
“Hệt như chuyện có trong câu tục ngữ:
Nếu đường vòng chỉ ba dặm đủ,
Còn đi thẳng thì phải sáu dặm dư!
Mà ở Truba, người làng chẳng đáng tin
Khuyên nhủ linh tinh, làm hai người thêm rối trí:
“Thưa hai bác buôn hàng, cứ thẳng đường đi tới,
Đến Kostroma cứ đường thẳng mà theo:
Thì phải bốn mươi dặm rưỡi chứ bao nhiêu
Theo đường nhỏ qua vùng đồi len lỏi,
Còn lối mòn chạy giữa đầm lầy lội
Thì chỉ hai mươi tám dặm”. Chuyện là vậy mà!
Quỷ làm rối tung - chúng tôi tin họ thành ra,
Ai đếm được là bao nhiêu dặm?”
- “Cánh đàn bà đánh dấu đường đi bằng gậy, -
Vanka nói cùng vẻ mặt nghiêm trang -
Thôi đừng chửi bậy! Chính cháu nghe rõ ràng,
Đường này sẽ thẳng hơn là chắc chắn”
- “Chắc có bàn tay ma quỷ nhúng mất,
Đã rắc xuống đây bao mô đất với rễ cây?
Nhỡ trên đường mà gặp lúc tối sập ngay,
Không đến kịp thì phát điên lên thật!
Tỉnh của ta sao mà tốt đẹp,
Thành phố Kostroma thực tuyệt vời,
Nào rừng sâu, nào rừng già rậm rạp khắp nơi,
Rồi đầm lầy dẫn tới tận đây nhé,
Cát và cát, cát rời lún suốt ngày thế…”
- “Đứng lại thôi, bác ạ, suỵt, thấy có người!”

Ôi bà chủ! Bà chủ!
(Dân ca)

“Này các ông buôn bán hàng rong,
Hãy đến nhà chúng tôi cùng ngủ lại!”
Các thương nhân của ta ở mãi,
Sáng ra lên đường phải tiếp tục đi.
Họ nhẹ nhàng cất bước say mê,
Mong tích góp đem về tiền lãi,
Lắm anh vẫn giải khuây mê mải
Nghĩ ra nhiều trò vui suốt dọc đường.
Họ bắt quen, khi đi dọc bờ sông,
Gặp gỡ dân kéo thuyền qua đấy,
“Ai xui các anh theo nghề này vậy?” -
Người kéo thuyền gọi họ lũ chó hoài.
Đáng đời thôi, chuyên chọc ghẹo mọi người,
Đồ con buôn quê mùa rồ dại!…

Rồi gặp người chở dưa chuột qua lại,
“Ôi! các ông làm rơi sạch dưa chuột rồi kìa!”
Vanka chợt bật tiếng cười khà,
Và chỉ tay vào đàn gia súc:
Trong đàn có ông lão toàn nhảy lục cục
Chạy theo ngựa Savraska, ông gày nhẵng, yếu già,
Rồi kiễng chân lên tít từ xa,
Và đưa cái làn ra vẫy vẫy -
Không được! ngựa khôn đâu dễ lừa cho bắt vậy!
Nó đến gần, thấy đứng dừng.
Vục đầu sâu vào đáy chiếc làn, -
Ông già vội tóm liền bờm ngựa!
“Ối ối chỉ một chút thôi là bắt được!” -
Không! ngựa lại lồng lên, vọt thoát ra
Rồi thu hai chân sau để lấy đà,
Đá tung đất bùn vào người ông lão.
Biết ngay mà, đi cùng đoàn thì vui hơn hẳn
Chở ông già một mình trong chiếc xe con!
Đồ hấp rồi, phơi khô kiệt, dở hơi!
Làm sao lão bắt ngay được nó?
Thế là mất toi giày rồi đó,
Phải mua đôi giày mới mất thôi?”
Thỉnh thoảng họ lại gặp đoàn người
Những đoàn xe quân nhu qua lại:
Nhìn kìa, tù nhân Thổ Nhĩ Kì vậy,
Đông kín đường, đủ mọi sắc màu!”
Vanka liếc mắt xéo nhìn theo sau
Những chàng Thổ để ria trông rậm rạp
Rồi nhét vạt áo khoác
Vào mũ tai lợn mang theo:
Ê dân ngoại đạo, hút thuốc phì phèo
Thần chết sắp đến tìm bay đó!…”

Họ gặp cả những người trông chó:
Chó chạy lung tung lao bổ vào bụi cây,
Còn người đi săn hét to ngay,
Thổi tù và kêu vang khắp chỗ,
Cho thỏ xám giật mình vọt ra trông rõ,
Lao vào giữa đồng vắng trống không.
Họ dừng lại gặp mọi người hỏi chung:
“Tốp săn của ông nào đấy?”
- “Kashpiriat với Dyudenyata vậy…
Thỏ kìa, mau nhìn hướng ấy nhanh!”
Lập tức chó săn báo động xung quanh
“Ôi! Ôi! bắt lấy mau, xông lên bắt nó!”
Nào chó săn! Đúng là đồ sát thủ!
Tóm được khi thỏ đang nhảy vèo vèo…

Họ ngồi nghỉ trên một gò cao,
Ăn qua quýt đồ ăn một chút
(Vỏ bánh mì khô thì nhai sao no bụng.)
Và lại rủ nhau đi tiếp con đường.
“Bác Tikhonưch, vận may thất thường quá
Hôm nay tiền thu về kém lạ”.
- “Ta đụng ngay một gã thày tu này -
Thật không may, điềm gở nhất hôm nay.
Dù tâm hồn ta theo Thiên Chúa,
Biết phạm lỗi - thấy mình chột dạ”.
- “Kia có điền trang quý tộc nhà ai,
Rẽ vào thôi?..” - “Vanhia, cậu đơn giản, thơ ngây!
Ngày nay ở thôn quê, ông bà quý tộc
Họ đâu có sống như ngày trước,
Và với phụ nữ có nhiều mốt mới sinh ra
Đã thành quen… chẳng đến lượt chúng ta!
Thì ngay bà chủ nhà là người già cả,
Mặt đầy mụn rỗ, trông khó tả,
Đầu không còn sợi tóc, hói trơn,
Gày trơ xương, mà ăn mặc phát kinh
Trông như một cây rơm thực sự!
Mặt khinh khỉnh, hạ cố nói đôi lời cùng cậu
Ông nông dân không sạch sẽ thơm tho!
Đuôi thì dài mà chẳng thấy lông!
Ôi bà chủ, nên biết còn xấu hổ,
Đừng ló mặt ra cho làng nước ngó!
Bím tóc là đồ giả, có hay gì,
Rụng sạch răng, ngực lép phẳng lì,
Cái gì cũng dán, cũng hàng giả cả!
Thành phố bây giờ thật kì: mốt Pari hết ạ,
Không phải tự nhiên họ nói rằng:
Cứ đến Pari, thì đầu óc điên cuồng.
Cả thế giới cùng mơ về nơi đó
Họ giỏi khiến ta tiêu pha nhiều thì rõ;
Nếu chị không thích mũi mình à,
Chúng tôi làm cho mũi mới ra!
Đấy nhờ mấy tay lừa đảo ấy,
Đang sống ở thành phố vậy;
Chứ hàng mấy cậu bán rong xưa
Nay các ông bà chủ chẳng ai mua.
Đến quỷ cũng chạy qua mốt mới!
Còn ngày xưa, thấy nhiều thứ khác xa,
Chủ nhà dẫn tôi vào phòng bếp,
Có bao thứ hàng, tôi bày ra hết;
Bà chủ nhà xinh đẹp bước ra,
Bím tóc trông mới thật thướt tha,
Vừa mạnh mẽ, vừa nết na, lịch thiệp,
Các con bà chạy ra toàn líp nhíp,
Nào người làm, nào nhũ mẫu đi theo,
Đám gia nhân đứng cạnh cửa ra vào.
Từ vải áo cho Vanhiushka đã
Đến vải váy cho tiểu thư tất cả
Hai tay bà chọn lấy, thấy trắng ngần
Bà lựa ung dung, không chút vội vàng,
Và mỗi thứ, mua từng xấp một -
Thế mới đúng là bà chủ thật!
“Vòng đeo tai có hạt - anh bán giá nào?
Vải hoa đỏ thì tính giá ra sao?”
Tôi rũ rũ mái tóc vàng xoăn tít,
Rồi cứ ý mình đưa ra giá hết!
Hàng mua rồi chất thành một đống to,
Thanh toán sòng phẳng, chẳng phải lo!…

Còn một lần, tôi ăn may thật sự
Ở bên kia sông, ngoại ô Kostroma đấy chứ.
Có tiệc mừng ngày đặt tên cho con -
Ông chủ nhà tính rộng rãi khác luôn
Tôi nghe thấy, khách quen ngà ngà say đang gọi:
“Anh bạn ơi, lại đây cho nhờ với!”
Tôi vội vàng chạy lại ngay
“Giá bao nhiêu mua cả gùi hàng này?”
Tôi nhếch mép nhẹ nhàng cười khẩy:
“Thưa quý ông, thế thì đắt đấy”
Hai bên mặc cả đúng mấy câu
Mọi người cười thoải mái với nhau
Không thèm nhìn, mua mau cả gùi đấy,
Giá ba trăm, ngã giá ngay như vậy,
Và lúc này chủ mới rút hàng ra
Và tặng cho nhóm nữ múa vòng tại nhà
Ông chủ đứng giữa sân và mời mọc:
“Chọn quà đi, mời mọi người trung thực!”
Cả nhóm chợt sôi nổi thật vui tươi
Đấy ngày xưa chủ nhà đã vậy rồi:
Tôi chỉ rút về nhà tôi thực sự
Sau chín ngày ở ngay nơi nhà chủ!”

Cạn chén đi, nếu muốn điều lành,
Không mong điều lành, thì đừng uống cạn.
(Trích sử thi dân gian cổ)

Ra sau làng họ dừng lại, không đi,
Chia nhau lãi lờ vừa kiếm được,
Rồi làm dấu thánh giá, hướng về nhà thờ trước,
Nghỉ ngơi trong chốc lát, tỉnh lại người
“Bác ơi, tuyệt quá, bác mặc cả sao tài!
Có gì chẳng vui? Ôi trời hỡi!”
- “Làm nghề này, rửa sao cho bay tội lỗi,
Chỉ mong ông Trời sẽ thứ tha:
Ta dối lừa làm ô uế miệng ta
Muốn bán được hàng, phải càng dối trá,
Nhà buôn này lại làm dấu thánh giá
Hướng về phía nhà thờ của Chúa trị vì
“Nếu người buôn nói hết những gì
Đều ghi lại y trang vào sổ
Thì từ lâu giống lái buôn cả lũ
Đã hết sạch bong, đố thấy một ai
Chui vào chỗ nứt mặt đất chốn ngay
Không còn bóng dáng người nào, trời ạ!”
- “Anh vừa cho Kalistratushku một vố đau hơn hoạn.”
- “Phải, thiêu hắn đi cũng chẳng bận tâm nhiều
Tự hắn lột cây thánh giá trên cổ người nghèo”.
- “Này anh râu đỏ, bộ râu như nêm nhọn”
- “Nghề của ta ngày nay mong ăn đậm
Không được đâu, thời ấy thật qua rồi!

Chiến tranh khốn khiếp đã bắt đầu
Lại còn biết bao đau thương dữ dội,
Hễ đâu có đám cưới xin sang trọng
Thì a lê hấp, tóm chú rể đi lính luôn!
Vua mà đần chỉ làm khổ người dân!
Nướng sạch hết quốc gia ngân khố,
Đem máu lính nhuộm Biển Đen thành đỏ,
Bao chiến thuyền nằm đáy biển kia.
Chiến tranh tiêu tốn thiếc và chì,
Nướng sạch đám trẻ đang thì trai tráng.
Toàn dân chỉ biết cúi đầu chịu nạn,
Tiếng khóc than vang vọng khắp làng quê.
Ôi, đàn bà, họ chẳng chịu yên,
Thi nhau khóc, gào lên to mãi!
Đọc lời ai điếu giọng sao êm ái
Cho người đang sống thì quá sớm thay!
Dỗ họ không xong, hễ đưa một chàng trai
Lên đường đi lính như vào nơi đời tận
Các bà héo hon vì khổ hạnh,
Còn đàn ông lôi nhau ra quán rượu thâu đêm.
Anh thử nhớ lão chủ quán rượu xem,
Nói gì nhỉ? Lão lưu manh đầu bạc!
“Chẳng quan chức nào cao hơn ta được,
Nông dân đều làm việc mướn cho ta!
Suốt hè rồi thu, họ làm việc như mê man
Cứ hỏi họ vì ai mà chăm vậy,
Toàn dân chính thống giáo tham công tiếc việc?
Họ chẳng cần thiết cái gì trên đời,
Họ không màng tiền bạc. Bạn ơi,
Ta không gieo trồng, ta không gặt hái
Đất đai sinh sôi gì cho họ, cha mẹ thấy,
Họ đều mang nộp kho bạc nhà ta!”

Họ rượu chè đến lụn bại ra
Tiền không có sắm cho con, cho vợ!
Lên tỉnh, những nông dân áo vải đó
Muốn có dép vỏ cây cũng phải đi vay!

Ôi, cỏ men quán rượu uống hàng ngày,
Rồi trà tầu pha ra uống suốt,
Rồi rủ rê nhau rít thuốc!
Làm người ta không giữ được hồn người.
Khi sa vào nghiện rượu, thuốc rồi
Chỉ chuốc hoạ vào mình thôi, cầm chắc.
Xem ra sắp đến ngày tận thế thật
Thì chiến tranh đã bùng nổ mất rồi.
Kèn phán xét sẽ vang tiếng khắp nơi!
Từ dưới mồ, người chết rồi sống dậy!
Thì biết trả lời sao cho họ thấy
Về bao tội ác giết chóc con người?
Chính chúng ta chọc giận Đấng tối cao thôi… -
“Thôi, bác ạ! cháu nghe, ôi, sợ quá!
Hay từ nay đừng kiếm thêm vài đồng nữa
Thôi moi tiền của họ để yên thân!..”

Bắt đầu rồi! Mở đầu rồi!
Các con gái cha cố
(Điệp khúc của những người bán hàng rong ở nông thôn)

“Này các cô Phedorushka! Varvarushka!
Hãy mở hòm gỗ của nhà ra nhé!
Mời các bà, các cô tiện thể,
Mang tiền đồng, tiền lẻ đến mua hàng!”

Những người phụ nữ trẻ có chồng
Tìm anh bán hàng rong vây kín,
Những cô gái xinh như thiên nga đến
Cũng mang tiền dành dụm giấu trong người:
Cả nhiều bà già từng trải lõi đời
Cũng nhập vào đoàn đi lững thững.

“Vải hoa nhà chúng tôi đẹp lắm,
Vải mộc này, nào đỏ thắm, nào nhung bông.
Có xà phòng ngào ngạt hương thơm -
Chỉ hai grivna đủ mua luôn một bánh,
Có phấn hồng luôn đằm thắm -
Mất năm kopeck là trẻ hẳn ra ngay!
Chiếc nhẫn gắn đá quý, xem này!
Lấp lánh đỏ rực như lửa cháy.
Lại có cả bùa yêu thật đấy -
Có phép thần mê hoặc tất mọi người!”

Lập tức tiếng mặc cả không thôi,
Giữa làng bỗng hoá thành nơi phiên chợ,
Các bà đi lại như say rượu.
Tranh giành nhau, giật hàng hoá của nhau.
Lão Tikhonưch thề thốt sống chết mau
Vì từng xu lẻ dù là vặt vãnh,
Đến nỗi Vanhia chỉ còn cách rụt vai lại:
“Nếu tôi lừa, xin Trời phạt tôi ngay!
Con mắt tôi nổ vỡ nát tan thây,
Cứ quật tôi ngã lăn thẳng cẳng,
Đất nứt ra lôi tôi vào nuốt chửng!..
Ấy vậy mà chưa kịp nói dứt lời,
Hai bên đã đập tay ngã giá rồi,
Thế mới gọi là bán hàng tài giỏi
Thế mới đúng người bán hàng sành sỏi
Bảo sao không thề thốt liên hồi…

Rồi suốt cả một ngày trời
Cả làng bàn tán râm ran không ngừng nghỉ
Bao nhiêu đồng tiền nhỏ lẻ
Giấu kĩ trong cuộn chỉ, cuộn len
Các bà nhà nghèo đều lôi hết ra liền
Rồi họ quấn đầu khăn mới tinh tất cả
Ra ra vào vào thi nhau khoe đã
Vì ruy băng sặc sỡ, hai cô con dâu
Đã cấu cào, gây chảy máu cho nhau
Bà mẹ chồng quát lên: nổi cáu,
Mắng nàng Phelushka con láu táu!
Rồi lát sau bà mới quay sang
Mắng tội sinh chuyện tại đám hàng rong:
“Đồ lừa đảo, tự dưng mò đến đây, ai khiến,
Đúng là lũ tham lam như thày cúng
Giá có gậy đánh đuổi cổ cho rồi,
Cả lũ đi, hết rắc rối lôi thôi!..”

Dân bán hàng rong phá lên cười hơ hớ
Rồi đường ai nấy đi, mỗi anh một hướng

Tôi và anh đã từng có nhiều lần
Hai ta bám theo đầm lầy đi khắp,
Anh hay hỏi tôi điều đang thắc mắc:
Bạn viết gì suốt ngày hí hoáy bút chì?

Mời anh xem! Danh vọng tôi không tìm,
Mà chỉ muốn làm vừa lòng bạn thân thiết
Tôi mừng lắm, nếu anh xem mà thích,
Còn không ưng, tôi sẽ giữ lặng im.

Xin anh đừng xem nhẹ món quà trên!
Ta có dịp còn gặp nhau nhiều nữa,
Sẽ cùng uống đôi ba chén chứ
Và lên đường đi săn bắn một hôm.

Công dân (bước vào):
Lại một mình, lại trông khó đăm đăm,
Chỉ nằm suốt, mà không viết lách.

Nhà thơ:
Thở thoi thóp, xin nói thêm, trông u uất -
Và có ngay bức vẽ chân dung tôi.

Công dân:
Đẹp quá thôi! Vẻ cao thượng chẳng thấy rồi,
Nét đẹp đẽ có gì đâu, xin tin chắc
Mà đơn giản chỉ làm trò ngơ ngác.
Giỏi nằm dài một chú thú hoang…

Nhà thơ:
Thế thì đã sao?

Công dân:
Nhìn thấy càng phát ngượng.

Nhà thơ:
Vậy anh cứ đi khỏi đây cũng được.

Công dân:
Hãy nghe đây, thấy hổ thẹn làm sao!
Thức dậy thôi! chính anh biết từ lâu,
Ngay lúc này là thời kì nào vậy;
Ai có ý thức nghĩa vụ còn nguyên đấy,
Trái tim ai không mua chuộc nổi, bướng bỉnh, chẳng đổi thay,
Ai có sức mạnh, ngòi bút sắc bén, tài năng,
Muốn giờ này trốn đời đi ngủ - không được phép…

Nhà thơ:
Thì cứ coi tôi là trường hợp hiếm,
Vì trước tiên tôi cần việc làm thôi.

Công dân:
Tin mới đây! Anh đang có công việc rồi,
Anh chỉ ngủ đi vài chốc lát,
Thôi dậy nhé, hãy can đảm vạch ra bao tội ác…

Nhà thơ:
À biết rồi: “Anh nhắm đúng ai liền!”
Nhưng tôi là chim từng bị trúng tên,
Thật tiếc quá, Tôi không còn hứng nói.
(Cầm sách)
Vị cứu tinh là Puskin! - Trang sách đó:
Anh đọc đi đừng trách móc lôi thôi!

Công dân (đọc):
“Không phải vì những xúc động trong đời,
Chẳng vì vụ lợi. Cũng không vì trận đánh,
Ta sinh ra để đón nguồn cảm hứng,
Cho những thanh âm ngọt ngào và tiếng nguyện cầu”.

Nhà thơ (vẻ phấn khích):
Những thanh âm không bắt chước được đâu!..
Giá tôi có Nàng Thơ của tôi đúng lúc
Tôi láu lỉnh, tinh ranh hơn một chút,
Tôi xin thề, tôi đã không cầm bút lên tay!

Công dân:
Phải, những âm thanh kì diệu. Ura!
Sức mạnh của chúng sao mà kinh ngạc
Đến mức tâm trạng sầu u, mơ ngủ thực
Biến mất khỏi tâm hồn của nhà thơ ngay.
Tôi thật lòng vui sướng - Đến lúc này!
Tôi chia sẻ niềm vui cùng anh vậy,
Nhưng, thơ ca của anh, xin nói thật,
Cảm nhận rằng, chạm tận trái tim tôi rất sâu.

Nhà thơ:
Đừng nói ra những chuyện nhảm nhí mau!
Anh là bạn đọc nhiệt tình, nhưng phê phán kém xa.
Vậy theo anh, thì hoá ra tôi là người vĩ đại,
Là nhà thơ đứng cao hơn Pushkin thì phải?
Đúng không? mời anh nghe thử xem!

Công dân:
Ôi, không đâu!
Trường ca của anh còn rắc rối làm sao,
Những bài ai ca của anh không có gì mới hết,
Thơ trào phúng thiếu đi vẻ đẹp,
Thiếu sự thanh cao, ý xúc phạm, mếch lòng,
Thơ còn nặng nề. Người đọc bắt đầu chú ý đi lùng
Nhưng cũng giống như bao vì tinh tú
Khi trên trời không có vầng dương, thì anh hiện rõ.
Trong bóng đêm tối đặc mịt mùng,
Khi chúng ta sống nốt trong tâm trạng hãi hùng,
Khi thú dại đang tung hoành gào thét,
Còn con người lầm lũi bước đi trong sợ khiếp,
Anh kiên định giữ chắc tay ngọn đuốc của mình,
Nhưng trời cao không muốn ngọn đuốc này,
Để nó cháy bùng trong bão táp,
Để nó chiếu cho đường toàn dân được sáng;
Bằng ngọn lửa còn run rẩy khi tối sáng chẳng rõ ràng
Nó mới nhen lên, khi tắt, khi sáng, chập chờn.
Hãy cầu cho nó chờ được đến giờ mặt trời mọc
Và hoà tan trong ánh dương sáng rực!

Không, anh không phải là Pushkin.
Nhưng lúc mặt trời không tìm đâu thấy,
Tài năng vậy, mà ngủ thì xấu hổ đấy;
Còn hổ thẹn hơn trong thời khắc gian nan,
Vẻ đẹp đồng ruộng, bầu trời, biển cả mênh mang,
Và sự âu yếm của người yêu, anh cất lời lên ca tụng…

Khi giông tố nín câm, biển sâu trong tiếng sóng
Cùng bầu trời ganh đua lúc trời quang,
Và làn gió ngái ngủ với dịu dàng
Làm lay động cánh buồm nhè nhẹ, -
Khi tàu chạy êm đềm, đẹp đẽ,
Và trái tim khách lữ hành thấy bình yên,
Dường như thay cho con tàu chạy êm êm
Ta tưởng đáy tàu là nền đất cứng.
Nhưng khi sấm đánh, bão giông gầm rú,
Và lưới bị rách, cột buồm bị bẻ cong, -
Giờ đâu phải khi nhàn rỗi đánh cờ không”
Không phải lúc gào lên bao bài hát!
Kia con chó còn biết mối hiểm nguy gần sát
Và điên cuồng sủa theo trận cuồng phong:
Chó không có việc gì khác để làm chăng
Còn anh, anh làm gì, ơi chàng thi sỹ?
Trong ca bin biệt lập riêng, không có lẽ,
Anh ôm cây đàn cảm hứng tràn trề
Ru ngủ đôi tai những kẻ biếng lười
Và đánh át đi tiếng gầm bão táp?

Dù anh có trung thành cùng thiên chức,
Anh có giúp Tổ quốc dễ thở hơn chăng,
Ở đất nước mà hầu như ai cũng như ai
Đều chỉ tôn thờ bản thân mình trước?
Những trái tim thiện lương coi thiêng liêng là Tổ quốc
Thì đếm được trên đầu ngón tay.
Xin Chúa phù hộ họ! Còn những kẻ khác thì sao đây?
Mục đích của họ tầm thường, Cuộc đời sao trống rỗng.
Kẻ thì chỉ biết vét vơ, trộm cắp,
Người khác là những ca sĩ tụng ca,
Còn hạng thứ ba… Nhà hiền triết là hạng thứ ba:
Thiên chức của họ là nói suông sướng miệng.
Cái thân xác mình - luôn khư khư bảo vệ,
Họ chẳng làm gì, mà suốt ngày lặp lại lặp đi:
“Loài người hư hỏng hết cách chữa rồi,
Ta không muốn mình lìa đời vô ích,
Ta chờ đợi: nhỡ thờI gian cứu giúp,
Và tự hào rằng: không bức hại ai!”
Khôn ranh che giấu trí óc kiêu căng
Những mơ ước mang đầy lòng ích kỉ,
Nhưng.. bạn hỡi, dù anh là ai đi nữa,
Đừng có tin cái logic đớn hèn này!
Hãy biết sợ sẻ chia phận đời của họ ngay,
Những người mồm miệng nhanh, việc chân tay chậm chạp,
Và đừng đứng về phía người vô hại,
Khi ta có thể làm người có ích được ngay!
Người con không thể vô cảm, đứng khoanh tay
Trước nỗi đau của cha mẹ
Một công dân xứng danh không thể
Có tâm hồn thờ ơ với Tổ quốc chung,
Anh ta không có sự trách móc nào đắng cay hơn…
Hãy xông vào lửa cháy vì thanh danh đất nước,
Vì niềm tin, với tình yêu tha thiết,
Hãy bước lên, và phải chết xứng danh con người,
Phải hy sinh không vô ích là việc bền vững suốt đời
Vì sự nghiệp sáng ngời, máu luôn rơi xối xả…

Còn anh, nhà thơ, được chúa trời chọn lựa,
Hãy truyền lan những chân lí muôn đời,
Đừng tin điều người nghèo không có cái ăn rồi
Không đáng để cây đàn tiên tri rung lời ca tụng!
Đừng tin rằng, con người hoàn toàn sa sút,
Ngọn lửa Chúa chưa bao giờ tắt trong lòng mọi người,
Và tiếng kêu than từ trái tim người có một đức tin thôi
Chỉ có Ngài mới hiểu thật!
Hãy là công dân! đem tài sức hiến dâng cho nghệ thuật,
Hãy sống vì quyền lợi của chúng dân,
Biết bắt tình cảm làm chủ tài năng
Dâng cho Tình thương bao la muôn loài muôn vật;
Và nếu anh có nhiều tài năng thật,
Đừng bận tâm phô bày trước mặt người dân:
Trong lao động của anh
Sẽ rực rỡ ánh sáng trưng giàu sức sống.
Bạn hãy nhìn, tảng đá rắn vỡ vụn thành mảnh con,
Khi người lao động nghèo đập tan vỡ nó,
Còn dưới chiếc búa bay lên tung toé
Chính là ngọn lửa bắn phun ra!

Nhà thơ:
Anh nói xong chưa?.. tôi suýt ngủ gật mà.
Những đòi hỏi quá là cao như thế!
Với chúng tôi - anh đi xa quá.
Muốn dạy người khác: cần có tài năng,
Cần đến tâm hồn mạnh mẽ luôn,
Chúng tôi với tâm hồn biếng lười như vậy,
Hay tự ái và luôn sợ sệt đấy,
Chúng tôi không đáng giá một chinh.
Luôn vội vàng tìm đến lợi danh!
Sợ bị bỏ rơi ngay trên đường cái,
Nên cứ bước theo đường mòn cũ mãi
Còn nếu ta có rẽ đến một nơi -
Là xong đời, chỉ còn nước chạy khỏi gầm trời!
Ôi, thân phận nhà thơ sao mà thương hại!
May cho ai là công dân im lặng,
Anh ta không quen nàng thơ từ lúc nằm nôi,
Người làm chủ các hành động của mình rồi
Dẫn họ đi tới mục tiêu đầy cao thượng,
Và công việc họ tiến nhanh, thịnh vượng…

Công dân:
Lời phán xét không được quá ngọt lành
Nhưng của anh ư? Hay do anh nhắc?
Anh có thể xét suy sao cho đúng đắn:
Có thể anh không thành được nhà thơ,
Nhưng bắt buộc phải là một công dân.
Thế công dân là gì đấy?
Là người con xứng danh của Tổ quốc vậy.
Ôi, chúng ta có lắm nhà buôn, học viên sỹ quan,
Có quá nhiều chức quan, quý tộc, thị dân,
Mà ngay số nhà thơ cũng đông đáng kể,
Nhưng ta cần công dân, cần công dân trước hết!
Nhưng họ đâu? Ai không phải thượng nghị viên
Không phải nhà văn, không phải chủ đồn điền,
Không phải anh hùng, không là lãnh đạo,
Ai là công dân của quê hương yêu dấu?
Họ ở đâu? hãy đáp! Chẳng thấy trả lời.
Và đến cả tâm hồn nhà thơ thấy xa vời
Cái lí tưởng này mạnh mẽ vậy!
Nhưng nếu có công dân trong chúng ta đấy,
Anh ta sẽ khóc ra nước mắt gì!!
Anh được giao số phận nặng nề,
Nhưng anh không đòi phận mình tốt hơn thế:
Anh mang hết trên thân thể
Mọi vết thương lở loét của quê hương.

.......................
.......................
Giông bão gào thét, và đẩy tới vực sâu
Con thuyền tự do mong manh, rách nát,
Nhà thơ rủa nguyền, ít ra còn than khóc,
Còn công dân im lặng, cúi gằm đầu.
Trong vòng nô lệ đã chìm sâu,
Đến khi.. Thôi, tôi lặng im. Dù thưa thật,
Đã đến thăm chúng ta là số phận
Những công dân xứng danh… Anh biết chưa
Số phận của họ?.. Hãy quỳ gối xuống nghe!..
Đồ biếng nhác! Ước mơ của anh sao hài hước
Và những trách móc không hề nghiêm túc!
Cách anh so sánh chẳng có ý nghĩa gì
Đây mới là lời chân lý công bằng:
May cho nhà thơ chỉ nói lăng nhăng, sáo rỗng,
Thật đáng thương người công dân im lặng!

Nhà thơ:
Hay ho gì, đánh ngã một người,
Đánh họ tiếp thì còn gì hay nữa.
Anh nói phải, nhà thơ sống dễ thở-
Khi có tự do ngôn luận với niềm vui ngay.
Nhưng tôi hưởng chăng sự an ủi này?
Ôi trời hỡi, những ngày tôi trẻ tuổi,
Thật buồn tủi, khó khăn, không vụ lợi,
Nói gọn là, tôi hết sức dại khờ, -
Khi Pegasus (Pegas) của tôi còn nhiệt huyết cơ!
Tôi không kết hoa hồng, mà kết tầm ma bỏng rát
Vào bờm tung bay của Pegasus
Và kiêu kiêu rời đi khỏi Parnassus (Parnas) luôn
Không khinh thường, cũng chẳng hãi hùng,
Tôi vào tù, và đến pháp trường nơi xử tử,
Đến bệnh viện, vào toà, đều từng cả,
Thôi không nhắc, tôi thấy gì ở đây
Tôi xin thề, tôi căm giận thẳng ngay!
Tôi xin thề, tôi chân thành yêu mến!
Và rồi sao? Khi họ nghe tiếng thơ tôi bàn đến
Họ quy tôi tội vu khống bôi đen;
Đành phải cầm lòng, yên vị, chịu bó tay
Hay phải trả bằng ngay mạng sống…
Làm gì nhỉ! Sao mà phi lý gớm
Quy tội con người, quy lỗi số mình,
Giá như tôi nhìn thấy cuộc đấu tranh,
Tôi sẽ tham gia, dù khó khăn hết mức,
Nhưng, chết hả, chết ư, chết vào lúc?
Khi đó tôi mới hai chục tuổi đời,
Cuộc sống mời gọi tiến lên giảo hoạt rồi,
Như các đợt sóng biển trồi lên vẫy gọi,
Và tình yêu hứa hẹn bao điều thật ngọt
Bao nhiêu đặc quyền thấy tốt vô cùng -
Tâm hồn lui đi e ngại, hãi hùng…
Nhưng dù có nguyên nhân gì đi nữa,
Tôi không giấu che sự thật cay đắng quá
Và cúi đầu xuống thấy ngại ngùng
Khi nghe từ “công dân thiện lương“.
Ngọn lửa định mệnh, ngọn lửa nung vô ích
Cho đến nay còn thiêu đốt tôi trong ngực,
Và tôi vui, nếu như được một người
Ném đá vào tôi với sự coi thường.
Thật bất hạnh! Và vì cái gì mà anh chà đạp
Nghĩa vụ thiêng liêng của con người vậy?
Anh nhận được gì từ cuộc sống ban cho
Mà thành người con ốm yếu của thế kỷ ốm đau?
Giá mọi người biết được cuộc sống nơi tôi vậy,
Tình yêu của tôi, bao xúc động của tôi khi ấy,
Mặt cau cau, ngùn ngụt cháy căm hờn,
Khi tôi đứng bên lối mở vào mộ phần…

Ôi, bài hát đầu tiên của tôi năm ấy
Chính là khúc ca vĩnh biệt tôi vậy!
Nàng Thơ gục mặt xuống, buồn đau
Và khóc lên rưng rức, sau đi khỏi.
Từ lúc đó, không hay gặp nhau nữa:
Mỗi khi đến, kín đáo, mặt tái xanh,
Và thầm thì những lời nói nhiệt thành,
Và miệng hát những bài ca kiêu hãnh.
Kêu gọi đến với thảo nguyên, thành phố,
Đầy dự định cao quý thiêng liêng,
Nhưng bất ngờ, vang lên tiếng xích xiềng-
Và nháy mắt, nàng đi liền biến mất.
Với nàng, tôi không hoàn toàn xa lánh,
Nhưng tôi kinh sợ! sao thấy hãi kinh!
Khi người đồng loại của tôi đắm chìm
Trong sóng khổ đau từng cơn xô đẩy-
Khi thì sấm trên trời, khi biển khơi giận dữ
Được tôi ca ngợi tình nguyện tự nhiên.
Khi đánh roi đám trộm cắp thiếu niên,
Để cho trộm lớn hài lòng nhanh nhất,
Tôi đắc ý làm các em nhỏ ngạc nhiên vì táo bạo thật
Và lấy làm tự hào lời họ khen tôi.
Ách tháng năm nặng nề, tâm hồn trùng xuống rồi,
Nó nguội lạnh dần cùng mọi thứ,
Và nàng Thơ quay lưng đi vĩnh viễn,
Mang trong lòng sự khinh miệt đắng cay,
Giờ tôi gọi nàng chỉ phí công thay
Than ôi! nàng ẩn mình ngay mãi mãi.
Như ánh sáng, chính tôi không biết nàng nữa.
Và cũng không nhận ra được nàng rồi
Ôi nàng Thơ, là người khách tình cờ thôi
Đã đến với tâm hồn tôi thăm viếng?
Hay quà khác thường do bài ca mang đến
Số phận có định sẵn với nàng chăng?
Hỡi ôi! ai biết được? số phận thật nghiêm
Đã giấu đi tất cả trong bóng đêm dầy đặc.
Nhưng chỉ có một vòng hoa gai sắc
Là hợp vẻ đẹp nghiêm khắc của nàng…

Không một âm thanh! Một linh hồn được thoát đi
Thoát mọi đau thương, thoát xa sa ngã.
Ta đứng đây và cảm thấy
Sự im lặng chết người này đã thắng người đàn bà.

Lặng như tờ! Ta nhìn khắp ra xa
Vòm trời biếc xanh, mặt trời và rừng cây còn đó,
Trong ánh bạc long lanh hạt tuyết soi rực rỡ
Mang trong mình muôn vạn thứ diệu kì,

Bằng một bí mật chưa từng biết cuốn đi,
Thật lãnh đạm, thờ ơ… Nhưng chợt
Tình cờ vang lên tiếng xột xoạt -
Là chú sóc chạy trên các ngọn cây.

Đã làm rơi một cục tuyết to thay
Trúng ngay người Đa rya, sóc nhảy lên cây thông chốn.
Còn Đarya vẫn đứng nguyên, người thành băng cứng
Trong giấc mơ bị phù phép bởi Giá băng…

Dẫu phải trả bằng bất cứ giá nào
Cho quên lãng mà người đàn bà này nhận được,
Thì có hề gì? Nàng cười cợt,
Ta sẽ không thương xót nàng chút nào.

Không ở đâu có bình yên sâu lắng, ngọt ngào,
Hơn cái tĩnh lặng mà rừng này ban tặng,
Khi nàng đứng vô lo, không rung động
Dưới cái rét của trời đông lạnh giá băng.

Không nơi nào lồng ngực mệt mỏi, sức tàn,
Được hít thở sâu và tự do thực sự,
Và nếu thấy cuộc đời đủ đầy mọi thứ
Thì chẳng đâu ngủ ngon hơn được nơi đây!