Tự u oan 敘幽冤 • Kể nỗi oan khuất

Thái bình quảng ký quyển 341 dẫn Tây Dương tạp trở 酉陽雜俎 chép cuối năm Trinh Nguyên, một người em họ trong họ của Đoàn Văn Xương 段文昌 từ Tín An trở về Lạc Dương. Chiều tối đến Qua Châu, ông nghỉ đêm trong thuyền. Đêm đã khuya, ông ngồi gảy đàn. Bỗng bên ngoài vọng lại tiếng than thở, hễ ông ngừng đàn thì tiếng ấy cũng mất. Sự việc lặp lại ba bốn lần. Ông bèn thong thả nới dây đàn rồi trở vào ngủ. Trong mộng, ông thấy một người con gái khoảng hơn hai mươi tuổi, hình dung tiều tuỵ, áo quần rách nát. Nàng bước đến trước mặt, quỳ lạy rồi nói: “Thiếp họ Trịnh, tên Quỳnh La, vốn sống ở Đan Đồ. Cha mẹ mất sớm, thiếp nương nhờ người chị dâu goá bụa. Không may chị dâu lại qua đời, thiếp đành đến Dương Tử tìm dì. Đêm ấy, khi tới một quán trọ, thiếp bị Vương Duy Cử, con trai viên quan coi chợ, nhân lúc say rượu ép làm nhục. Biết mình không thể thoát, thiếp liền dùng khăn quàng siết cổ tự vẫn. Con trai viên quan coi chợ bèn lén chôn thiếp dưới con mương phía tây dãy hàng cá. Ngay đêm ấy, thiếp lại hiện vào giấc mộng của Thạch Nghĩa, huyện lệnh Dương Tử, nhưng rốt cuộc ông ta không chịu xét xử. Sau đó, oan khí của thiếp lại hiện lên trên mặt sông. Thạch Nghĩa vẫn cho đó là điềm mây lành, còn sai người vẽ lại rồi dâng biểu tâu lên. Thiếp ôm mối hận đã bốn mươi năm mà không một ai rửa oan. Cha mẹ thiếp khi còn sống đều giỏi đàn. Vừa rồi nghe tiếng đàn của quân, khúc nhạc kỳ diệu, âm thanh hoà hợp, thiếp bất giác tìm đến nơi đây.”

Sau đó, người em họ của Đoàn Văn Xương đi tới Ôn Cốc, thuộc huyện Hà Thanh ở phía bắc Lạc Dương, thăm người em vợ là Phàn Nguyên Tắc. Nguyên Tắc từ nhỏ đã biết một số dị thuật. Ở được vài ngày, Nguyên Tắc bỗng nói: “Huynh làm thế nào mà lại có một nữ quỷ đi theo? Xin kể rõ đầu đuôi để tôi tiễn nàng ấy đi.” Nguyên Tắc bèn thắp đèn, đốt hương và làm phép. Một lát sau, phía sau ngọn đèn vang lên tiếng sột soạt. Nguyên Tắc nói: “Nàng ta muốn xin giấy bút. Hãy đặt giấy bút vào vùng sáng của ngọn đèn.” Chẳng bao lâu, một tờ giấy kín chữ bỗng rơi xuống. Đem tới trước đèn xem thì thấy chữ viết đầy cả trang. Bài viết tựa như một thiên tạp ngôn xen những câu bảy chữ, lời lẽ hết sức thê lương, uất hận.

Nguyên Tắc lập tức sai người sao chép lại, nói rằng chữ do quỷ viết chẳng bao lâu sẽ nhoè đi rồi biến mất. Quả nhiên đến sáng, trên giấy chỉ còn những vết đen như bồ hóng, không thấy một chữ nào nữa. Nguyên Tắc lại sai chuẩn bị rượu, thịt khô và tiền giấy, chờ lúc chạng vạng đem ra ngoài đường đốt. Một luồng gió cuốn tro tàn xoáy tròn, bay thẳng lên cao mấy thước, đồng thời còn nghe văng vẳng tiếng khóc than đau đớn. Bài thơ của nữ quỷ gồm tất cả 262 chữ, đại thể kể lại nỗi oan khuất nơi cõi âm, trong đó nhiều câu khó hiểu nên không được chép lại, chỉ chép 4 câu ở trên.