Nghệ thuật múa rối nước

Ngày xưa nơi những xóm làng,
Ao trong soi bóng tre ngàn xanh tươi.
Giữa hồ dựng một thuỷ đình,
Như trang sân khấu của tình quê hương.

Sau mành tre mỏng vấn vương,
Nghệ nhân lặng lẽ dầm sương dưới hồ.
Ngâm mình giữa nước quanh co,
Đôi tay truyền lửa cho trò hoá sinh.

Một hồi trống nổi rung đình,
Mặt hồ lay động lung linh ánh ngời.
Chú Tể xuất hiện vui cười,
Mái đầu tóc trái, dáng người hồn nhiên.

Khố nâu, ngực để tự nhiên,
Bước trên sóng nước như liền với sông.
Miệng cười giọng nói ấm nồng:
“Xin chào cô bác gần xa!
Mời xem tích cũ đậm đà hồn quê.
Nước này chẳng chỉ để mê,
Mà còn giữ lấy lời thề cha ông.

Mỗi con rối, một tấm lòng,
Mỗi làn nước, một dòng sông giống nòi.
Đời người rồi sẽ qua thôi,
Văn hoá còn mãi với lời nước non.”

Dứt lời chú lướt nhẹ nhàng,
Nhường cho đồng ruộng mở màn mùa vui.
Trâu cày rẽ đất bùi ngùi,
Bác nông cấy lúa giữa trời ban mai.
Tiếng chim ríu rít gọi bầy,
Lúa non xanh mướt đong đầy niềm tin.

Đàn vịt rẽ nước lặng im,
Cáo già lén lút kiếm tìm mồi ngon.
Bác nông quát lớn gọi con,
Cáo kia hoảng hốt chẳng còn dám lui.

Khán đài rộn tiếng cười vui,
Mặt hồ óng ánh ngậm ngùi phù sa.
Cá vàng lượn dưới làn hoa,
Rồng thiêng uốn khúc bay qua mây ngàn.

Khói mây quyện giữa không gian,
Phượng hoàng múa cánh rợp màn nước xanh.
Mỗi trò một nét long lanh,
Mỗi câu chuyện nhỏ dệt thành hồn dân.

Rồi từ cổ tích xa gần,
Hiện lên bóng dáng người thân bao đời.
Chị Tấm hiền hậu tuyệt vời,
Thả bống xuống giếng giữa trời bình yên.
Cám mang dạ hiểm triền miên,
Bống đi, nước mắt nối miền đắng cay.
Phật hiền xuất hiện từ mây,
Nâng niu điều thiện tháng ngày nở hoa.

Vàng anh cất tiếng ngân xa,
Khơi bao thương nhớ đậm đà nghĩa nhân.
Khán giả lặng giữa bâng khuâng,
Hiểu rằng lẽ phải muôn phần sáng trong.

Sóng hồ dâng gợn mênh mông,
Thạch Sanh oai dũng bước cùng gươm thiêng.
Cung tên vững tựa non nghiêng,
Diệt loài Chằn tinh cứu miền nhân gian.
Lý Thông lòng dạ gian tham,
Mưu sâu kế hiểm nhiều phen hại người.
Đàn thần cất khúc sáng ngời,
Lấy nhân thắng ác, lấy đời cảm thông.

Rồi trang sử nước mở dòng,
Vua Lê trả kiếm giữa vòng nước xanh.
Kim Quy hiện giữa trời thanh,
Đón thanh bảo kiếm giữ thành nước Nam.

Một màn kết thúc dịu dàng,
Sân khấu sóng nước ngân vang tiếng cười.
Những con rối gỗ mít tươi,
Bỗng như có cả hồn người trong thân.

Trống hội khép lại dần dần,
Nghệ nhân bước tới ân cần cúi chào.
Áo nâu ướt đẫm biết bao,
Mồ hôi lặng thấm gửi vào nước non.

Ít ai thấy những bàn son,
Lặng thầm sau lớp màn còn đơn sơ.
Chính từ bóng tối không ngờ,
Làm nên ánh sáng của bao tích trò.

Múa rối nước chẳng chỉ là
Một trò diễn xướng quê nhà bình dân.
Đó là ký ức nhân dân,
Là kho sử liệu kết vần văn chương.

Ở nơi sóng nước thân thương,
Hiện lên cả một quê hương Việt Nam.
Từ đồng ruộng đến giang san,
Từ lời cổ tích đến ngàn chiến công.

Bao đời giữ lấy non sông,
Bao đời giữ lấy cội nguồn tổ tiên.
Con rối nhỏ giữa thuỷ đình,
Nâng tầm di sản lung linh đất trời.

Dẫu mai cuộc sống đổi dời,
Máy móc phủ kín muôn nơi phố phường,
Thì trong tiếng trống quê hương,
Hồn dân tộc vẫn vấn vương mặt hồ.

Để rồi mỗi độ hội mùa,
Thuỷ đình lại sáng như vừa hôm qua.
Con rối gỗ kể nước nhà,
Kể bằng sóng nước đậm đà Việt Nam.

Đó là nghệ thuật dân gian,
Được hun đúc tự ngàn năm bền lòng.
Không riêng một cuộc vui đông,
Mà là bản lĩnh Tiên Rồng truyền trao.

Giữ gìn từng tiếng trống chầu,
Giữ từng con rối nhuốm màu thời gian.
Giữ cho hồn nước Việt Nam,
Mãi còn soi bóng giữa ngàn sóng xanh.

4/7/2026

Chương trình nghệ thuật: Múa rối nước
“Nguyệt Tiên Kiều”
“Soi Bóng Thuỷ Đình – Âm Vang Di Sản”.

Tại chùa Thầy, xã Quốc Oai, thành phố Hà Nội