Nói ngược

Nghe vẻ nghe ve,
Nghe vè nói ngược,
Chuyện đời xuôi ngược,
Lắm lúc phải cười.

Người ta đi cấy lấy công,
Tôi đi cấy ruộng, còn trông… nhiều bề.
Trông trời chẳng phải cầu mưa,
Mà trông xem nước đã vừa ruộng chưa.
Trông mây chẳng phải ngẩn ngơ,
Mà trông mùa vụ bao giờ mới xong.

Trông nắng để phơi thóc vàng,
Trông mưa khỏi cảnh ngập tràn bờ ao.
Trông người giữ nước trên cao,
Đừng cho con nước dâng trào ruộng dân.

Người ta làm ruộng chuyên cần,
Tôi làm một vụ, mấy lần “trông mong”:
Trông phân, trông giống, trông đồng,
Trông người hứa hẹn, trông lòng… người ta.

Miệng rằng: “Nông nghiệp nước nhà
Được mùa, được giá, dân ta ấm lòng!”
Ngoảnh ra đầu ngõ long đong,
Hạt thóc bán rẻ, đồng công bán… đắt.

Người trồng thì cứ tất bật,
Người mua mặc cả từng cân từng hào.
Mồ hôi thấm xuống bờ ao,
Đến khi tính sổ chẳng vào túi ai?

Nói ngược một chút mà thôi,
Mà nghe chua chát hơn lời nói xuôi.
Có khi cái thật trên đời
Phải mượn chuyện ngược mới người ta nghe.

Người ngay đôi lúc lặng khe,
Kẻ khôn nói ngọt, nói nghe rất tròn.
Ngoài môi rót mật như son,
Trong tay tính đủ thiệt hơn từng đồng.

Nói rằng dân được ấm no,
Thì sao chợ sớm vẫn lo giá hàng?
Nói rằng cuộc sống sang trang,
Sao người lao động vẫn mang nợ đời?

Nói rằng đất rộng, trời thời cao,
Sao bao người vẫn ngước vào… chữ “mong”?
Nói rằng cơ hội mở vòng,
Sao người chân đất vẫn trông cửa người?

Nói rằng tất cả tuyệt vời,
Thì xin đừng cấm những lời hỏi han.
Bởi dân đâu chỉ biết than,
Dân còn biết nghĩ, biết bàn, biết lo.

Một lời góp ý nhỏ to,
Nếu vì xây dựng — chớ cho là phiền.
Một câu phản biện chính chuyên,
Không làm xã hội đảo điên bao giờ.

Điều đáng sợ chẳng phải là
Một người nói thật giữa nhà đông vui;
Mà là cả đám cùng cười,
Biết sai vẫn vỗ tay người nói sai.

Nói ngược để thấy nói xuôi,
Thấy điều khuất lấp giữa đời nổi trôi.
Thấy trong tiếng vỗ tay người,
Có khi còn thiếu một lời thật tâm.

Thấy trong những bản báo âm thầm,
Có con số đẹp, có phần chưa hay.
Thấy trong khẩu hiệu hằng ngày,
Có điều cần hỏi: đã thay đổi gì?

Dân mong chẳng phải điều chi,
Chỉ mong công sức mình đi đúng đường.
Làm ăn được sống bình thường,
Mồ hôi bỏ xuống có phần thu về.

Đừng đem chữ nghĩa tô vẽ,
Đừng đem thành tích che che giấu giấu.
Việc làm — xin nói bằng nhau,
Lời hay mà thiếu việc làm, cũng… không.

Nghe vè nói ngược mà trông,
Ngẫm câu nói thật giữa dòng nhân gian.
Có điều nói thẳng dễ bàn,
Có điều nói ngược lại càng dễ nghe.

Mai sau xin chớ trách vè,
Rằng sao lắm chuyện, sao nghe chói lòng.
Vì vè chỉ kể chuyện đồng,
Chuyện người, chuyện nước, chuyện trong cõi đời.

Nếu câu chữ có phần chơi vơi,
Thì xin giữ lấy một lời thật tâm:
Nói ngược không phải nói nhầm,
Mà là nói thật theo tầm… ngược thôi.

Nghe vẻ nghe ve,
Nghe vè nói ngược.
Lời vè xin được
Gửi giữa nhân gian:

Điều gì còn khuất — hãy bàn,
Điều gì chưa đúng — sửa sang cho đời.
Đừng sợ một tiếng con người,
Bởi im tiếng thật mới thời đáng lo.

Nghe vè — vè nói vu vơ,
Mà sao chạm đúng những bờ nhân sinh.
Nói ngược để giữ chữ minh,
Nói xa một bước để nhìn gần hơn.

Đời cần tiếng nói công bằng,
Cần người dám hỏi, dám rằng: “Vì sao?”
Cần hơn những tiếng ngọt ngào
Là câu nói thật — gửi vào việc chung.

Nghe vẻ nghe ve cuối cùng,
Vè xin khép lại, nhưng không khép lời.
Mai này nếu gặp chuyện đời,
Xin đừng chỉ “trông” — hãy người chung tay!