Kể chuyện ngày xưa - Nhớ về cội nguồn

Từ vùng đất Phong Châu, Phú Thọ ngày nay
Chuyện kể rằng, nơi bờ bãi còn thơm mùi phù sa cổ
Nơi những dòng sông mang trong mình dấu chân rất xưa
Đã sinh ra một nhà nước mang tên Văn Lang – Âu Lạc
Với mười tám đời vua Hùng dựng nước, rồi đến thời An Dương Vương giữ thành, giữ cõi
Đó là những năm tháng từ rất xa, nhưng chưa bao giờ rời khỏi ký ức của nhân dân.

Từ thuở Thánh Gióng, ba tuổi chưa biết nói, biết cười
Mà khi non sông gọi, bỗng cất lên tiếng trẻ thơ thành tiếng sấm
Làng Phù Đổng bừng dậy trong ngày giặc Ân sang xâm lược
Cậu bé ấy gọi mẹ nhờ mời sứ giả nhà vua vào để trình bày ước muốn đi đánh giặc
Một đứa trẻ nhưng mang trong mình dáng đứng của đất nước.
Đất nước mình từng lấy tre làm nhà, lấy tre làm vũ khí
Lấy tre làm thành luỹ, lấy tre làm niềm tin
Những hàng tre xanh, xanh cả một làng quê, xanh cả trong gió, xanh cả trong ký ức
Xanh đến tận mai sau còn nghe được tiếng ngựa sắt bay qua trời rộng.
Cưỡi ngựa bay về trời
Gió còn mang theo mùi sắt nóng và mùi lúa mới
Như thể chiến công không hề rời khỏi mặt đất này
Như thể lòng yêu nước đã hoá thành dáng hình bất tử
Để mỗi khi con cháu nhắc tên Thánh Gióng lại nhớ rằng sức mạnh của dân tộc
Nhiều khi bắt đầu từ một điều tưởng như rất nhỏ
Nhưng lớn lên cùng một lời gọi non sông
Đất nước khi ấy không chỉ là tên gọi trong sách
Mà là bếp lửa, là nương rẫy, là tiếng cười trẻ nhỏ
Là bàn tay người cày sâu cuốc bẫm qua từng mùa nắng gắt
Là giọt mồ hôi rơi xuống ruộng đồng mà hoá thành hạt thóc
Là những mái nhà thấp bé nép mình bên bờ tre
Là những con người bình dị đã lấy cuộc đời mình mà giữ lấy non sông.

Rồi thành Cổ Loa xoáy tròn như dấu ấn của thời gian
Cây nỏ thần được trao như một lời thề thiêng liêng
Để giữ yên bờ cõi trước bao cơn dòm ngó
Nhưng Triệu Đà đã đem mưu sâu, kế hiểm
Đem lòng tham đi dò xét từng kẽ hở của niềm tin.
Mỵ Châu và Trọng Thuỷ, một cuộc tình, một bi kịch, một bài học đau đớn
Khi bí mật của nỏ thần bị đánh cắp
Khi thành trì tưởng bền vững bỗng lung lay trước sóng ngầm phản trắc
Mỵ Châu quỳ xuống lạy cha một lời cầu xin không cứu nổi vận nước
Và đất nước rơi vào tay quân giặc trong tiếng thở dài nghẹn lại của lịch sử.
Thần Kim Quy hiện lên giữa lòng nước chỉ một câu mà như dao cắt vào tim:
“Giặc ở sau lưng nhà vua đó.”
Lời nói ấy không chỉ dành cho một thời mà còn như lời cảnh tỉnh cho muôn đời sau
Rằng giữ nước không chỉ cần gươm giáo
Mà cần tỉnh táo, sáng suốt, và lòng tin không mù quáng.
Vua đau đớn rút gươm chém con gái mình rồi nhảy xuống biển
Một kết thúc bi thương như vết nứt đầu tiên của vận nước
Nhưng từ nỗi đau ấy, dân tộc hiểu ra rằng có những cái giá rất đắt
Để giữ cho đất này còn là đất của người Việt.

Rồi từ Hát Môn, Hai Bà Trưng phất cờ khởi nghĩa
Mắt hai bà căm phẫn khi giặc Đông Hán đang xéo giày đất nước mình
Nỗi nhục nào bằng nỗi nhục mất nước vào tay ngoại bang
Tô Định ơi, người tham lam, tàn bạo, độc ác, chiếm ruộng đất, tăng thuế má
Khiến dân chúng lầm than, khổ cực, xác xơ.
Thi Sách bị bắt, bị chém đầu để trấn áp sự phản kháng
Nhưng cái chết ấy không dập tắt được ngọn lửa, trái lại, nó hoá thành lời thề sắt đá
Trong ngực Trưng Trắc và trong trái tim muôn dân.
Đã nén lại đau thương mà tế sống chồng mình trong ngọn lửa của lòng căm giận
Không phải để nuôi hận thù riêng mà để khích lệ tinh thần binh sĩ
Để cả dân tộc hiểu rằng, khi nước còn bị đè lên cổ
Thì không một nỗi đau riêng nào có thể đứng ngoài vận nước
Từ bóng cờ Hai Bà, nhân dân đã biết thêm một điều
Rằng phụ nữ Việt Nam không chỉ giữ bếp lửa
Mà còn có thể giữ cả trời đất trong tay
Giặc đến nhà đàn bà cũng đánh, còn cái lai quần cũng đánh.

Rồi đất nước lại gọi tên người đàn bà cưỡi voi ra trận: Bà Triệu
Áo bào tung gió giữa miền núi rừng Thanh Hoá
Giọng nói như sấm nổ giữa mây chiều
Muốn cưỡi cơn gió mạnh, đạp luồng sóng dữ, chém cá kình ở Biển Đông
Để cứu nguy cho đất nước.
Có những con người sinh ra để làm cho lịch sử phải cúi đầu kính trọng
Vì họ không chịu sống kiếp cúi đầu.

Những năm dài sau đó nhân dân vẫn âm thầm giữ lửa trong từng mái nhà
Ngọn lửa của bếp rơm, của tiếng chày giã gạo, của bữa cơm đạm bạc mà đầy nghĩa tình
Của những bàn tay lấm bùn vẫn dựng lại ruộng đồng
Của những người mẹ dõi theo con qua khói bếp để mai này đất nước còn đường mà lớn
Còn bầu trời mà mơ, còn cánh đồng màu xanh.

Khi Ngô Quyền dựng cờ trên sông Bạch Đằng nước sông như mang theo ngàn lớp căm hờn
Những cọc gỗ cắm xuống lòng sông, không chỉ cắm vào dòng nước hung hãn
Mà cắm vào tham vọng của những kẻ xâm lăng.
Sông Bạch Đằng không còn chỉ là một con sông, mà trở thành ký ức bất khuất của nước non
Là nơi sóng từng cuốn xác giặc đi xa, là nơi nhân dân nghe tiếng lịch sử vang lên
Rằng khi lòng dân đồng thuận thì nước cũng thành luỹ, trời cũng thành đồng minh.

Rồi khi cả dân tộc Đại Cồ Việt đứng trước sự xâm lăng của giặc Tống
Vận nước chông chênh như một ngọn đèn trước gió
Đinh Tiên Hoàng và con trai bị ám hại, triều chính nghiêng nghiêng trên đầu dân tộc
Vua còn quá nhỏ tuổi, thái hậu Dương Vân Nga đang nhiếp chính
Người phụ nữ đứng đầu cả một dân tộc, nắm trong tay quyết định ảnh hưởng đến vận mệnh.
Hai lần làm Hoàng hậu của hai triều đại khác nhau: Đinh và Tiền Lê
Nhưng trước ngôi báu và dân tộc, trước riêng tư và đại nghĩa
Bà đã chọn điều lớn hơn, sáng hơn, khó hơn rất nhiều: chọn dân tộc
Tôn “Thập đạo tướng quân Lê Hoàn” lên ngôi
Đó không chỉ là một quyết định chính trị mà là sự sáng suốt của lịch sử
Là lựa chọn giữ nước trong giờ phút hiểm nguy nhất.
Cho dù người đời có từng khinh miệt thì thời gian vẫn lặng lẽ minh chứng
Rằng có những điều chỉ trái tim lớn mới nhìn thấy được
Có những quyết định chỉ lịch sử mới đủ công bằng để trả lời.

Rồi qua thời Lý, thời Trần
Mái chùa cong lên trong tiếng chuông thanh tịnh
Đồng ruộng xanh lên sau từng mùa yên ổn và mỗi khi giặc phương Bắc tràn sang
Đất nước lại đứng dậy bằng một sức mạnh rất quen
Sức mạnh của nhân dân, của triều đình gắn với dân, của lòng yêu nước không bao giờ tắt.
Diên Hồng vang tiếng hỏi: đánh hay hoà
Không chỉ là chuyện của vua tôi, mà là chuyện của cả dân tộc.
Những tiếng “đánh” như sấm dậy từ lòng dân, đã làm nên khí phách Đông A một thời.
Trần Hưng Đạo đứng giữa mênh mông binh lửa
Không chỉ là một vị tướng mà là ý chí của cả một dân tộc biết đứng thẳng
Biết đặt nghĩa lớn lên trên riêng tư, biết lấy lòng dân làm bức thành vững nhất
Biết gửi vào từng trận đánh, không chỉ là gươm giáo, mà còn là danh dự của non sông.
Bạch Đằng lại sáng lên, không phải vì lửa, mà vì sức người đã chạm đến tận cùng của ý chí.

Những cánh đồng sau chiến tranh lại xanh lên lúa trổ bông như chưa từng có khói lửa
Trẻ con lại chạy chân trần trên con đê ướt nắng, đàn trâu trở về bãi cỏ
Tiếng cười của người dân nghe như một bản nhạc bình yên, đó là khuôn mặt thật của đất nước
Không chỉ trong chiến công, mà trong từng điều nhỏ bé nhất, trong bát cơm nóng, manh áo vá
Trong giọt nước mắt mừng ngày sum họp, trong bàn tay nắm lấy nhau qua tháng năm.

Rồi đến Lam Sơn, Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa, đánh tan quân Minh
Gươm nghĩa không sinh ra từ cung điện, mà sinh ra từ ruộng nương bị giày xéo
Từ những người dân mất nhà, mất đất, mất cả tương lai
Từ những đêm đói khát, từ những bước chân bền bỉ đi qua bùn lầy mà không lùi lại.
Nguyễn Trãi theo nghĩa quân, làm thơ và đánh giặc,
Mang theo trí tuệ của dân tộc, mang theo một niềm tin rất sáng
Rằng muốn yên nước trước hết phải hiểu dân, muốn trị nước trước hết phải thương dân.
Bình Ngô đại cáo vang lên, không chỉ là bản tuyên ngôn độc lập
Mà là tiếng nói đĩnh đạc của một dân tộc trưởng thành
Một dân tộc đã đi qua đêm tối để hiểu giá trị của ánh sáng
Đã đi qua máu lửa để biết yêu hoà bình hơn bất cứ điều gì.
Mỗi câu chữ trong đó đều có bóng dáng người dân
Mỗi lời văn đều có vết chân người đi mở đất
Mỗi niềm tin đều được đổi bằng bao đời gian khổ.

Nhưng lịch sử không bao giờ dừng lại ở một mùa yên ả
Đất nước lại bước vào những năm dài biến động
Trịnh – Nguyễn phân tranh
Đất nước chia đôi hơn một trăm năm, lấy sông Gianh làm phân định
Nhưng ngay cả trong chia cắt
Đất nước vẫn âm thầm đi về phía trước, những bước chân mở đất phương Nam
Mang theo tiếng nói, phong tục, niềm tin của bao đời
Những dòng sông mới đón bàn tay người khai phá
Những cánh rừng nhường chỗ cho ruộng lúa, mái nhà
Đất nước lớn lên không chỉ bằng chiến trận mà bằng từng nhát cuốc, từng giọt mồ hôi
Từng buổi sớm người dân đi ra đồng,
Từng chiều người dân nhóm bếp, để giữ lấy cái sống của quê hương.

Rồi phong trào Tây Sơn nổi lên như cơn gió lớn thổi tung những rối ren thời cuộc
Từ đất Quy Nhơn, Bình Định - những người áo vải đứng dậy
Không phải từ cung điện, mà từ lòng dân.
Họ mang theo khát vọng công bằng,
Mang theo ước mơ một đất nước không còn áp bức,
Để viết lại một đoạn sử bằng sức mạnh của những con người bình dị
Nguyễn Huệ tiến quân ra Bắc như sấm mùa xuân dội xuống đất trời
Chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa không chỉ là một trận đánh
Mà là lời khẳng định mạnh mẽ rằng đất nước này không bao giờ khuất phục.
Dù kẻ thù có mạnh đến đâu, dù bóng tối có phủ dày đến mấy
Chỉ cần lòng dân còn tin tưởng thì ánh sáng vẫn sẽ tìm được đường trở lại.

Rồi thực dân Pháp đặt chân lên mảnh đất này, mang theo súng đạn và những toan tính dài lâu
Đất nước lại đứng trước thử thách mới, không chỉ bằng gươm giáo, mà bằng ý chí tồn tại của cả một dân tộc.
Có những cuộc khởi nghĩa chưa thành
Nhưng mỗi giọt máu rơi xuống đất lại hoá thành một hạt giống của niềm tin.
Phan Đình Phùng, Hoàng Hoa Thám,... những con người giữ rừng, giữ núi, giữ lòng tự trọng
Để nói với đời rằng có những thứ không thể đem ra mặc cả.

Rồi Nguyễn Tất Thành ra đi từ bến cảng nhà Rồng mang theo nỗi đau mất nước
Mang theo câu hỏi lớn về tương lai dân tộc để tìm một con đường sáng hơn
Con đường của độc lập và tự do cho nhân dân.
Từ đó những phong trào cách mạng dâng lên như những con sóng nối nhau không dứt
Công nhân, nông dân, không còn chỉ là những phận đời lặng lẽ
Họ trở thành chủ nhân của lịch sử, trở thành lực lượng làm nên đổi thay.

Cách mạng tháng Tám bùng nổ như một bình minh sau đêm dài
Lá cờ đỏ sao vàng bay lên không chỉ trên quảng trường mà trong trái tim hàng triệu con người
Lần đầu tiên họ gọi tên đất nước mình bằng tất cả niềm tự hào và hy vọng.
Nhưng hoà bình chưa kịp ở lại, đất nước lại bước vào những năm dài kháng chiến
Chống Pháp, rồi chống Mỹ, những cuộc chiến kéo dài qua bao thế hệ
Có những người ra đi khi còn rất trẻ, có những người không bao giờ trở về
Có những người mẹ đợi con đến bạc tóc, có những ngôi làng chỉ còn lại tiếng gió thổi qua
Đường Trường Sơn nối dài như mạch máu chở theo bao ước mơ và cả những mất mát
Những bước chân đi trong mưa bom bão đạn, không chỉ để giành chiến thắng
Mà để giữ lấy một điều giản dị, là được sống trên chính quê hương mình
Được gọi tên đất nước mà không phải cúi đầu, được làm người tự do trên mảnh đất của mình.

Và rồi ngày đất nước thống nhất, niềm vui vỡ oà như sóng
Những dòng người gặp lại nhau sau hơn hai mươi năm chia cắt
Những giọt nước mắt không còn là nước mắt đau thương mà là nước mắt của đoàn tụ.
Nhưng phía sau niềm vui ấy là vô vàn mất mát không thể gọi thành lời
Là những ngôi mộ chưa tên, là những bàn tay không kịp nắm lại
Là những mùa xuân đi qua mà lòng người còn ở lại trong chiến tranh.

Đất nước bước vào thời bình không còn tiếng súng
Nhưng vẫn còn những khó khăn chồng chất
Những bàn tay lại bắt đầu dựng xây từ đổ nát, những con đường được mở, những mái nhà được dựng
Những giấc mơ được nối lại từ những gì còn dang dở để đất nước đi lên bằng chính sức mình
Và hôm nay, giữa nhịp sống hiện đại giữa phố xá đông đúc, ánh đèn rực rỡ
Ta vẫn nghe đâu đó tiếng vọng của ngày xưa
Trong tiếng rao đêm, trong gánh hàng rong, trong những người lặng lẽ mưu sinh
Họ chính là hiện thân của lịch sử tiếp diễn của một đất nước chưa bao giờ ngừng vận động.
Đất nước không ở đâu xa, đất nước ở trong tiếng gọi nhau giữa cánh đồng chiều
Ở trong bát canh rau tập tàng của những ngày thiếu thốn, ở trong sân đình có tiếng trống hội
Ở trong con đường làng lầy bùn mùa mưa, ở trong mái nhà thấp bé nhưng ấm hơi người
Và ở trong tất cả những gì bình thường nhất, mà qua bao đời lại trở thành thiêng liêng
Vậy nên khi kể chuyện ngày xưa không chỉ để nhớ vua hiền, tướng giỏi
Mà để thấy một điều sâu xa hơn, rằng đất nước này không được dựng bằng huyền thoại đơn lẻ
Mà được dựng bằng vô vàn đời sống cụ thể, bằng mồ hôi của nông dân, bằng nước mắt của mẹ
Bằng máu của người lính, bằng tiếng thở dài lặng lẽ của bao người không tên tuổi.

Và rồi, qua bao thế kỷ gian lao
Đất nước này vẫn cất lên lời đanh thép của chính mình
Lời của một dân tộc nhỏ bé mà không hề yếu đuối
Một dân tộc yêu chuộng hoà bình, nhưng không bao giờ khuất phục trước bạo tàn.
Đất nước tuy nhỏ, nhưng tâm hồn không nhỏ, ý chí không nhỏ, niềm tin không nhỏ.
Không yếu đuối, không nhu nhược, không đê hèn
Bởi dân tộc này hiểu rất rõ, mỗi tấc đất đều thấm mồ hôi
Mỗi dòng sông đều mang bóng dáng cha ông
Mỗi ngôi nhà đều có một phần Tổ quốc nằm trong đó.

Nói cho bọn xâm lăng biết rằng
Kẻ vay xương máu rồi sẽ phải trả bằng máu xương
Kẻ gieo lửa sẽ phải gặp lửa
Kẻ chà đạp tự do sẽ nghe tiếng tự do đứng dậy từ lòng dân.
Ai thích hỏi giáo gươm, sẽ được trả lời bằng gươm giáo.
Nhưng trên tất cả, đó không chỉ là lời của giận dữ
Mà là lời của một dân tộc đã đi qua đau thương để học cách đứng thẳng
Đã đi qua mất mát để biết yêu thương sâu sắc hơn
Đã đi qua chiến tranh để gìn giữ một điều thiêng liêng hơn mọi chiến thắng:
Được làm người Việt Nam, được sống bình yên trên chính đất này
Được gọi tên đất nước mình bằng tất cả niềm tự hào và niềm tin.

24-25/4/2026