Mái dột và ánh mắt đầu tiên

Mái cũ năm nào mưa vẫn dột
Tuổi thơ nghiêng ngả giữa mùa đông
Và ánh mắt ai qua cửa lớp
Cho lòng biết nhớ buổi đầu tiên

Sau những năm dài trong bão dữ
Mẹ dắt hai con bước khỏi nhà
Vài manh áo cũ nồi nhôm móp
Mang hết gia tài tới xóm xa

Nhà bác Khoa cho gian bỏ vắng
Cuối làng tường gạch đã loang màu
Mái ngói lâu năm đầy kẽ dột
Mưa nghiêng từng giọt xuống manh chăn

Không giếng không bể không vòi nước
Mẹ mua hai chiếc chum kê gần
Sáng gánh từng đôi từ giếng xóm
Vai gầy in dấu những đường gân

Gió lùa qua vách nghe buốt lạnh
Cơm chỉ rau luộc với cá khô
Vậy mà mẹ cười trong bữa tối
“Hôm nay nhà mình được yên rồi”

Câu ấy đơn sơ mà ấm lạ
Hơn bao mâm cỗ giữa nhà sang
Nghèo không đáng sợ bằng giông bão
Yên bình quý tựa một mùa vàng

Từ ngày ba mẹ con rời đó
Bên ngoại thường sang hỏi chuyện nhà
Dì Hoa dì Thoa, cậu Nguyên, Ngà
Mang theo hơi ấm tới hiên nhà

Ngoại già vẫn giữ lòng vui lắm
Hay nói đời như chiếc chõng tre
Rung rinh bao bận chưa từng gãy
Cười xong gian khó cũng vơi đi

Nhà dì Thanh cách chừng trăm mét
Hưng thì lanh lợi khắp xóm làng
Ao ông Mỹ rộng xanh màu biếc
Ổi rơi lộp bộp suốt chiều vàng

Tôi thường ngồi ngắm bờ ao rộng
Cá rô đớp bóng dưới mây trôi
Nhà mình chật quá nên thầm ước
Mai có mảnh vườn rộng thảnh thơi

Chiều xuống theo Hưng ra đồng vắng
Phóng Quyết cùng nhau bắt dế về
Mùa cạn mò trai ở Hoà Bình
Bắt ít hơn người vẫn say mê

Có bận chân giẫm vào vết trâu
Chạm con cá nheo giữa lớp bùn
Tôi chụp liều tay mà bắt được
Cả bọn cười vang suốt khúc sông

Nhà thiếu nước, sang dì tắm nhờ
Giếng khoan lạnh buốt vẫn vui ghê
Hưng Mai cùng tôi phun nước mãi
Tiếng cười đầy cả một sân quê

Đã rất lâu rồi tôi mới thấy
Tuổi thơ mình lại có âm thanh
Không tiếng bàn ghế rơi trong tối
Chỉ nước tung lên giữa nắng xanh

Chú Phong vẫn thường tin tôi lắm
Rằng rồi tôi sẽ vượt lên thôi
Một niềm tin nhỏ như không có
Mà thành chỗ dựa suốt đời tôi

Quyết Phóng gặp ai trêu cũng đỡ
Những chiều mê điện tử quên giờ
Tuổi nhỏ đâu cần nhiều của cải
Có người bênh vực đã thành thơ

Xóm dưới có sân Kho lát gạch
Trẻ làng chia nửa để chơi thôi
Tôi chẳng biết đá như bao bạn
Vẫn nhập vào cho được tiếng cười

Chân chậm nên thường theo không kịp
Sút trượt đôi lần vẫn gắng theo
Chỉ cần được đứng trong vòng bạn
Đã thấy mình bớt một phần nghèo

Bác Trọng vui như người trong phim
Thấy tôi đi học lại kêu lên
“Mạnh, lên đây bác chở về nhé”
Xe già phành phạch lướt đường quen

Một quãng đường thôi mà ấm lắm
Bởi người tốt chẳng hỏi vì sao
Họ chỉ đưa tay khi mình mỏi
Thế cũng đủ thành một nhịp cầu

Những ngày bình yên chưa kịp lâu
Tin chú Công gặp nạn truyền về
Xe tông giữa chuyến đi Hà Nội
Cả nhà bỗng tối tựa chiều quê

Chú tỉnh sau hai tháng nằm viện
Nhưng không còn giống chú ngày xưa
Chú đi lang thang, không tắm rửa
Có khi cơn giận trút dì Hoa

Ngoại có những người con gái giỏi
Mà đời mỗi đứa một long đong
Tôi nhìn bà vẫn cười như trước
Chẳng biết trong lòng mấy bão giông

Rồi năm học mới sang trang khác
Khối Sáu chia lớp giữa trường quen
Tôi vào Sáu B, Tùng Sáu C
Hưng cũng sang C với bạn mình

Một sáng tôi bước vào lớp mới
Thấy người con gái giữa đông người
Tóc chạm bờ vai khuôn mặt sáng
Ánh mắt hiền mà thoáng xa xôi

Tôi chẳng biết tên điều vừa đến
Chỉ nghe tim đập khác ngày thường
Có lẽ khi ấy là xao xuyến
Của một thằng trai mới lớn thôi

Đám con trai cũng hay nhìn bạn
Tôi nào riêng một ánh mắt đâu
Chỉ biết mỗi khi người ấy cười
Trong lòng tự nhiên sáng rất lâu

Về sau ký ức thường phóng đại
Nên tôi không dám gọi duyên trời
Chỉ biết từ năm mười hai ấy
Một bóng hình theo suốt tuổi tôi

Giữa năm lớp Sáu đêm yên ắng
Ba mẹ con vừa mắc màn xong
Ngoài sân bỗng rộn vài câu chuyện
Chị Nhung đang đón bạn vào trong

Có chị Bình cùng vài bạn gái
Và người tôi vẫn để ý kia
Đèn dầu hắt xuống màu vàng nhạt
Mái tóc nghiêng mềm giữa bóng khuya

Tôi hé mắt nhìn sau màn cũ
Chỉ một khoảnh khắc rất mong manh
Căn nhà nghèo bỗng như ấm lại
Rồi tiếng dép xa khuất ngõ quanh

Mấy chị đem tôi ra trêu ghép
Bọn trai nghe chuyện cũng hùa theo
Tôi giữ trong lòng điều chưa hiểu
Như gió vừa qua một mái nghèo

Sau này nhìn lại tôi mới biết
Có điều mình đã tưởng sâu hơn
Một ngộ nhận dài qua tuổi trẻ
Đẹp mà cũng đủ khiến lòng buồn

Đêm ấy tôi nằm không ngủ được
Chưa hề gọi đó một tình yêu
Chỉ thấy lồng ngực như vừa giữ
Một nhịp dịu dàng chẳng gọi tên

Trên lớp tôi càng không dám nói
Chỉ nghĩ rồi cũng giống ngày xưa
Thanh Thuý Cúc từng làm xao xuyến
Có lẽ rồi thôi tựa gió mùa

Giờ thể dục tôi thường ngồi lại
Vì chân khó tập giống mọi người
Hôm ấy bạn kia cũng nghỉ mệt
Nằm im trên bàn chẳng nói cười

Giao chạy vào sau giờ tập xong
Thấy hai người lại bật lời trêu
Tôi cuống thanh minh người ta mệt
Còn bạn nằm yên chẳng nói điều

Một chuyện rất con nít như thế
Mà về sau nhớ mãi không thôi
Ký ức thường gom điều vụn vặt
Rồi đem thắp sáng một quãng đời

Năm đó Hà đem quần áo cũ
Cho đám trẻ nhà ngoại chọn dùng
Tôi thấy quần bò xanh còn mới
Liền xin cho được mặc một lần

Mấy đứa bảo quần này của gái
Tôi cãi quần bò ai chẳng dùng
Cuối cùng Hà bảo cho anh mặc
Cả bọn đành thôi tiếng cãi chung

Mặc vừa mới thấy đường xẻ gấu
Tôi đỏ bừng lên chẳng dám cười
Mẹ ngồi khâu kín bằng kim chỉ
Thành chiếc quần đầu của đời tôi

Suốt năm lớp Sáu tôi vẫn mặc
Một món đồ cũ quý hơn quà
Nghèo khiến niềm vui thường rất nhỏ
Mà nhớ lâu hơn những thứ xa

Nhìn lại lớp Sáu như hai bến
Một bên là những tối kinh hoàng
Bên kia tiếng nước cười bên ngoại
Một phía bờ ao với nắng vàng

Có cả ánh nhìn chưa gọi được
Tên gì ngoài chút xuyến xao thôi
Có chiếc quần xanh khâu kín gấu
Có ước mơ vườn rộng trong tôi

Tôi lớn từ bao điều vụn nhỏ
Không ai ghi chép chẳng ai hay
Một mái nhà dột mà yên ắng
Đã dạy tôi yêu những tháng ngày

Từ đó tôi dần tin một chuyện
Chậm không có nghĩa đứng yên hoài
Chân nghiêng vẫn bước qua bờ tối
Mắt vẫn nhìn ra phía nắng mai.

15/09/2026 Bài thơ Mái dột và ánh mắt đầu tiên tượng trưng cho Chương 6 trong cuốn sách tự truyện Để lại gió trên đời