Tìm bài trả lời thơ

Than ôi! Ông Trọng Hinh (tức ông nội tôi) có những suy nghĩ lúc bấy giờ quá ư là thiên về người Pháp, coi người Pháp và con đường của họ là con đường chính đáng mà toàn dân tộc Việt Nam phải đi theo để có tự do. Thời gian dần dần bào đi, bào lấy cái tư tưởng ấy đi, đến khi Cách mạng thành công, ông ngồi lại và có những đánh giá (đã có trong phần chú thích), tự thấy cũng đã ngộ ra phần nào, nhưng hãy còn cố chấp với tư duy của người nhân sĩ theo hầu quan Pháp xưa. Đáng tiếc!

Và tất nhiên, ông chỉ viết những giòng chữ như này khi lòng chưa sáng tỏ thôi, còn sau này cũng không có tác phẩm nào như vậy nữa. Ta không nên trách cứ ông cụ làm gì.

Phần I - Cảnh núi này có tổng cộng 30 kỳ, từ “Vô đề kỳ I-XXX”, cùng với phần II, phần III, phần IV, phần V, vì yếu tố thời gian nên đến giờ đã mất đi nhiều, không còn nguyên vẹn. Tôi sẽ cố gắng upload đầy đủ những gì tôi còn tập hợp lại được lên đây

Trên bến Paris xám, ta lặng lẽ bước,
Từ phương xa tới giữa chốn kinh thành;
Sông Seine mơ hồ trong lớp sương mỏng manh,
Lòng chợt nhớ ruộng đồng quê thuở trước.

Dưới đèn khuya ta xếp từng công việc,
Luật của người thấm lạnh cả trong tim;
Nhưng giữa đêm bỗng dội lại luống tìm
Những khúc hát An Nam xưa tha thiết.

Ô đất mẹ bên kia trùng biển rộng,
Tên quê hương dội mãi giữa lòng sông;
Ta ở lại, mà hồn như muốn chạy.

Dưới bầu trời Paris lạnh và sâu,
Một người con An Nam trong bóng tối
Giữ lửa đầu đời cháy mãi về sau.

Nước biếc liền trời ráng đỏ buông,
Buồm cô một lá lướt thu phong.
Âu sa lốm đốm ngoài chiều nhạt,
Lửa cá lập loè giữa khói sông.
Hai bãi núi xanh in bóng nước,
Một vầng trăng lạnh rọi tầng không.
Nước cuộn về đông dòng bất tận,
Ngàn thu nhân thế ý chưa cùng.

Trời sụp xuống màu chì u bệnh,
Nhà ga buồn thở khói than mưa.
Gió kéo theo nghìn lời vĩnh biệt,
Những chuyến đi không hẹn ngày về.

Đàn bà đứng lặng như bầy quạ,
Đậu kín dọc theo những lối ray.
Khăn tang đập gió như cờ chết,
Bay kín trời tang một cõi này.

Một mẹ ôm con đang ngủ lịm,
Chưa hay đời hoá lò sát sinh.
Đầu máy thở khò như thú sắt,
Nuốt người vào cõi đất vô minh.

Phía Tây mù khói bùn sâu há,
Đất mở trăm huyệt uống máu tươi.
Ruộng chẳng sinh thêm mùa lúa mới,
Chỉ sinh xương trắng dưới mưa rơi.

Xương trẻ dần phơi trong gió độc,
Như đoá tử hoa nở cuối trời.
Đêm đến chuột mò qua chiến địa,
Rỉa tên tử sĩ giữa sương khuya.

Trên ga hoàng hôn chìm bóng xám,
Những người goá phụ ngước nhìn nhau.
Chưa hề biết mặt, hay nhân thế,
Mà hiểu chung một vết thương sâu.

Một giọt lệ rơi rồi giọt nữa,
Cả ga như khóc giữa chiều hoang.
Xa kia thành phố đèn còn sáng,
Rượu đỏ bên tay kẻ tính toan.

Những bàn tay sạch ghi mệnh lệnh,
Mỗi xác người xây bậc ngọc vàng.
Chiến tranh — con điếm già của đất!
Cười nhìn nhân thế hoá điêu tàn.

Nhưng ở nơi sân ga lạnh ấy
Những người đàn bà đã hiểu rồi:
Chiến tranh chẳng đẻ nên anh hùng,
Chỉ đẻ goá phụ với mồ côi.