Dấu tích những khúc rong ca
Ngay từ những dòng đầu, tập thơ Những tổ khúc rời của Nguyễn Thanh Hiện đã gợi một không khí xáo động hiện sinh. Một thế giới chòng chành, chông chênh, nơi những ý nghĩa tưởng như đã xác lập đang đi đến vô nghĩa trong khi những ý nghĩa mới còn chưa thành hình. Thơ, có lẽ, là thứ ngôn ngữ cần thiết dành cho những chiêm nghiệm riêng tư khi đối mặt với trạng thái hiện sinh xáo động như thế.
Cả tập thơ có thể xem như một cuộc du hành bất định của “tôi”,…
Đại nghĩ bát giáp thưởng đào giải văn (Làm hộ tám giáp bài văn thưởng cho cô đào được giải) - dưới đây gọi tắt là Làm hộ - của Lê Đức Mao vốn đã được giới thiệu lần đầu tiên trong Thi văn Việt Nam của Hoàng Xuân Hãn và Nghiêm Toản, do NXB Sông Nhị ấn hành tại Hà Nội năm 1951 với tên dã dịch nghĩa là Nghĩ hộ tám giáp giải thưởng hát ả đào. Về sau, tiểu sử của Lê Đức Mao còn được nhắc đến trong Lược truyện các tác gia Việt Nam và một số tài liệu khác, cũng chỉ bằng…
Ở Trường Sơn những năm đánh Mỹ có một vùng rừng được đặt tên là "vùng - rừng - con - gái". Cái tên vừa vẫy gọi vừa bí ẩn. Tất nhiên "không nhiệm vụ cấm vào", vì thế mỗi chúng tôi tưởng tượng những khung cảnh rất khác nhau trong khu rừng ấy.
Đọc "Lỡ chân qua phố" của Hạnh Ly, tôi như lạc vào một "vùng - rừng - con - gái" thời bình. Vùng rừng này rất ít những lối mòn của chữ và tứ. Nó vẫn ở dạng thơ truyền thống, không có lối viết lắt léo, nhưng bằng sự chân tình và đắm đuối rất "con gái" đã hấp…
PHÂN LOẠI CÁC BẢN QUỐC NGỮTuy có nhiều bản quốc ngữ, sự thật chỉ có vài bản chính thức chung nguồn gốc một bản nôm mà do nhiều người phiên âm, hay chỉ là in lại. Để độc giả nhận rõ các bản đồng loại hay tương cận, chúng tôi làm bản tóm lược và phân loại:
A. Loại I: Đặc biệtSơn TrungMở đầu:
1. Vừa năm Canh Tý xuân đầu
Thanh nhàn ngồi tựa long câu nghĩ đời
Quyển vàng mở thấy sấm trời
Từ Đinh đổi đời chí lục thất gian
5. Mỗi đời có một tôi ngoan
Giúp chưng…
Giữa thời điểm các nhà sách hải ngoại thi nhau đóng cửa, người đọc tiếng Việt ngày càng thưa thớt, tác giả gửi sách đi cho các nhà sách, không hy vọng gì tiền gửi trả về. Tại Paris, nhà sách tiếng Việt hiếm hoi Khai Trí chỉ sống nhờ bán bánh mì thịt nguội. In ấn một quyển sách đẹp là một hy sinh to lớn, nhất là của các tác giả tuổi đã về hưu. Trong nước, quyển Hồ Xuân Hương của bà Hoàng Bích Ngọc chỉ in 300 quyển, nhiều sách giá trị chỉ in 500, 1000 quyển cho một dân tộc 90 triệu dân trong nước và…
Xa xôi ai nhớ mà thương nhớ
Mà nhớ mà thương đến thế này
Hai câu thơ trong bài
Giời mưa ở Huế dẫn chúng ta bước vào bầu trời nhớ của Nguyễn Bính, không gian bất tận bao trùm lên toàn bộ thơ Nguyễn Bính như màn sương tâm hồn vừa phủ vừa trụ vào cõi nhớ để tạo nên nghệ thuật thi ca.
Cõi nhớ Nguyễn Bính cũng lại khởi đi từ hồn thơ Tố Như:
Sầu đong càng lắc càng đầy
Ba thu dồn lại một ngày dài ghê
(Kiều)
Nguyễn Bính:
Ví chăng nhớ có như tơ nhỉ
Em thử…
Cho đến nay chúng ta có được 14 bản Hoa Tiên, bản đầu sớm nhất là bản Nôm Hoa Tiên nhuận chính do Đỗ Hạ Xuyên khắc ván in vào năm Đinh Hợi đời Tự Đức (1875). Bản sau cùng là bản Quốc ngữ phiên âm Hoa Tiên nhuận chính qua vifilm của Thư viện Quốc gia Pháp công bố trong tiểu luận văn học văn chương của cô Bùi Âu Lăng đệ trình tại Viện Đại học Đà Lạt năm 1974. Và, tiếp đó là bản phiên âm Hoa Tiên nhuận chính do cụ Đào Duy Anh khảo đính, chú thích và giới thiệu. Nxb. Văn học in năm 1979. Như vậy, bản…
Gần đây, trong chuyến đi thực tế Nam Hà, chúng tôi được đọc một cuốn sách Nôm tại nhà cụ Mai Viết Chức ở thôn Hưng Nhân, xã Xuân Ninh, huyện Xuân Thuỷ. Sách gồm 63 tờ giấy bản đã cũ, khổ 21x14,5cm, viết tay, chữ dễ đọc. Bìa sách không thấy ghi gì. Lật xem bên trong, trang đầu có bốn chữ “Trần Thị gia tàng” (Sách của gia đình họ Trần). Các trang tiếp theo là những bài bàn về Hà đồ, Bát quái, Lịch số... rồi đến phần thơ Nôm, nhiều nhất là của Nguyễn Khuyến (Hỏi thăm quan tiến sĩ Châu Cầu bị lụt;…