Điển cố - “Tạc xương mẫu rạp rạp huyết ti”
(Thơ cổ - Vô danh - Dịch bản)
“VẠN LÝ ĐƯƠNG SẦU”

Mùa xuân, một mùa hoa đua nở
Bách duyên tương phùng vãn cầu sinh
Ấy mà tàn vân lưu vong tình
Trời âm u bao phương nghe sợ

Đoá hoa mai năm trước nay đâu
Sao chỉ thấy cành lìa cây trụi
Xuân sang nghe bến bờ nông sâu
Lại trùm lên cô liêu mờ bụi

Sáng chẳng nghe tiếng ô mã kêu
Đêm đêm gió thổi lẫn tiêu điều
Tuyết trắng chưa tan, vong trăng tà
Chiều vong trang mọc liễu phù diêu

Vạn lý đương một vẻ cô sầu
Đoàn quân tiến mãi chẳng về đâu
Trên trời treo bóng mây lưỡi liềm
Ruộng đồng trâu núp mình ngàn mẫu

Vạn lối đương mang nỗi khóc tàn
Phương trời trái ngang lòng như khóc
Lòng dâng lời oán tiếng tan thương
Nặng nề đặt bước nơi rừng ngàn

Qua tháng ngày loạn tán thiên tan
Buông bỏ ta về xứ kiếm nhàn
Đứng lặng hai bên bờ sông Mãn
Người đâu? Sao nhà cửa điêu tàn?

Vạn lý đương sầu cất tiếng thương
Đón chào người lính về cố hương
Rục xương trắng xoá nơi sông đỏ
Nay về chẳng thấy bóng uyên ương

Vạn lời than khóc bên tai xướng
Đừng nữa hợp tan vãn suốt đường
Mỏi chờ một giấc bên người thương
Nay về quy tụ chẳng còn xương

Vạn nơi tranh tiếng kiêu hùng tận
Nào ai để tiếng khóc hận bên người
Bao kẻ tìm danh đạp xác tươi
Thấu nỗi lòng đôi mươi đương nở

Vạn lý đương sầu nhuộm núi sông
Xưa ra tiền tuyến buông nhiệm “chồng”
Cùng máu lửa trong lòng ngóng trông
Được về nhà tiếng vợ câu chồng

Xưa dặm vạn đường nay về cõi
Chẳng một tiếng khóc lời đầu môi
Chỉ còn lại mình ta mong mỏi
Khóc hận sầu thái tuế bạc phôi.

Lời bình:
Chiến tranh không chỉ là sự tàn khốc nơi sa trường mà còn là cái kinh hổ nơi quê nhà chờ đợi. Khi nhân tính bị “tạc xương, rọc da” để phục vụ cho cái danh hão huyền của kẻ thắng, người lính trở về chỉ còn là một “chiếc vỏ rỗng” đứng lặng giữa sự phong hoá của thời gian và nỗi đau bạc bẽo của kiếp người.
Thơ là để cảm nhận, với bài thơ này, đây chỉ là bản dịch, không truyền tải được hết bài thơ. Thơ sử dụng chữ Hán cổ, nhiều chỗ đã mờ nhoè, được khắc lên bản thẻ gỗ. Mong rằng bài thơ sẽ mang đến những chiêm nghiệm về bể khổ của chiến tranh phi nghĩa và niềm hy vọng luôn được giữ trong tim không đổi.