Chủ đề: Thơ Haiku (hai-kư) - thơ xứ Phù Tang

coboca · 2008-07-13T19:14:31+07:00

Haiku – thể thơ ngắn nhất thế giới. Thơ Haiku là thể thơ cực ngắn của Nhật Bản, cô đọng và hàm súc. Một bài thơ chỉ ba câu, 17 âm tiết (5 – 7 – 5) dài ko quá 12, 13 từ, không chấm câu, không đề. Nội dung thường hướng về thiên nhiên bốn mùa và nội tâm cá nhân để phản ánh. Cuộc trao đổi với nhà nghiên cứu Nhật Chiêu (nguồn báo Áo Trắng): **_ Thưa nhà nghiên cứu Nhật Chiêu, xin ông cho biết đôi nét về sự hình thành thể thơ Haiku? _ Thơ ca xứ Phù Tang không bắt đầu bằng sử thi hay những trường ca đồ sộ, mà bắt đầu bằng những vần thơ trữ tình gọi là Waka (hòa ca, tức thơ của người Nhật, còn gọi là Tanka, tức đoản ca), là thể thơ ngắn, toàn bài gồm 31 âm tiết. Vậy mà người Nhật vẫn chưa hài lòng với cái ngắn gọn của Waka. Họ phát minh thêm thể Haiku (hài cú) chỉ vỏn vẹn có 17 âm tiết và nó trở thành thể thơ ngắn nhất thế giới. **_ Nhưng thưa ông, tiếng Nhật đa âm khác với tiếng Việt đơn âm. Vậy giới hạn 17 âm tiết trong một bài thơ phải chăng là niêm luật khó nhất của Haiku? _ Số lượng âm tiết quy định vậy đã khó nhưng khó nhất vẫn là biểu đạt được sự tương quan giữa con người và thiên nhiên, một bài thơ Haiku hay phải thể hiện được sự độc sáng của nhà thơ trong việc nắm bắt cuộc đời, quan sát tinh nhạy, biết cảm nghiệm đời sống đầy đủ. **_ Thế còn “kigo” (quí ngữ) đóng vai trò quan trọng gì trong việc hình thành bài thơ Haiku? _ Với các tác giả sáng tác Haiku bằng tiếng Nhật thì kigo rất quan trọng, nhưng với các ngôn ngữ khác thì không cấn đặt nặng kigo lắm. Kigo ko chỉ biểu đạt mùa mà còn hơn thế. Ví dụ như bài thơ này của thi sĩ Basho:”Ao cũ/ con ếch nhảy vào/ Vang tiếng nước xao (Furuike ya/ kawasu tobikomu/ mizu no oto)” thì kigo nằm ở con ếch (mùa xuân), một sinh linh bé nhỏ quen thuộc. Nhỏ nhoi là vậy, thơ Haiku vẫn có thễ chứa đựng “ba nghìn thế giới”. Như một thiền ngôn xưa, trong hạt cải nhỏ xíu bao hàm cả nhật nguyệt, trên đầu sợi lông dồn tụ cả càn khôn. Nếu đọc thơ Haiku nhiều, người đọc dễ dàng nhận ra vạn vật bé nhỏ xung quanh mình khi thì chiếc lá, vỏ ốc… lúc thì đom đóm, con ếch… thậm chí cả con ruồi. (Ruồi trên nón ta ơi/ hôm nay vào thành phố/ thành dân Edo rồi – Issa. Edo tức Tokyo ngày nay). **_ Ông có so sánh cảm thức thiên nhiên của người Nhật và người Việt? _ Điều này nói ra rất dài, tôi chỉ xin nêu một điểm khác biệt nhưng cũng rất tương đồng bởi nhìn chung người Viêt hay người Nhật đều có tư tưởng Á Đông. Trong Thần Đạo người Nhật tìm thấy thiên nhiên có thần và tuyệt đẹp. Còn với người Việt, thiên nhiên ít gợi lên cái thiên liêng mà gợi lên cuộc sống hàng ngày. Mỗi cảm nhận là một bản sắc. Hiểu được bản sắc cũng như tình yêu thiên nhiên của nhau thì có thể đồng hành với nhau. **_ Đến nay thơ Haiku đã phát triển ra sao thưa ông? _ Thơ Haiku có lâu đời rồi nhưng đến thế kỉ 17 – 18 mới lên đến đỉnh điểm bằng sự xuất hiện hai thi sĩ lừng danh là Basho và Issa. Basho chu du khắp nước Nhật và ông đã ghi lại những khoảnh khắc nắm bắt được suốt cuộc hành trình . Bây giờ hầu như nước nào trên thế giới cũng học và sáng tác thơ Haiku, kể cả người Hồi Giáo. Giá trị thơ Haiku có nhiều mặt khác nhau, như ở Mỹ, thơ Haiku được đưa vào nhà trường. ở ta Haiku cũng bắt đầu được đưa vào chương trình phổ thông. Tất nhiên, người Mỹ muốn học sinh sáng tác thơ Haiku ko phải vì Nhật mà có mục đích giúp học sinh điễn đạt được nhiều ý nghĩa nhất với số lượng âm tiết ít nhất. **_ Còn với riêng ông, thơ Haiku có ý nghĩa gì khác? _ Haiku đồng nghĩa với nghệ thuật và đạo. Đó là con đường tâm linh, khi trong Hailu các tác giả quan tâm đến tất cả động tĩnh quanh mình, dù rất nhỏ nhoi, thiết nghĩ muốn được như vậy phải cực kì yêu quý từng giây từng phút sống và luôn hướng đến sự bình đẳng của vạn vật. 10 bài thơ Haiku dưới đây của tác giả Nguyễn Thế Thọ, hai bài đầu đã được giải nhì thơ Haiku tiếng việt của Tổng lãnh sự quán Nhật tại tp.hcm tháng 9/2007. 1. Con cá thở Bọt bong bóng vỡ Mưa phùn. 2. Đóa hướng dương Nhú trong vườn cỏ Ngày không mặt trời. 3. Trên gốc cây khô Một nụ mầm mới Giọt sương. 4. Dưới cọng cỏ ấy Con dế và giọt sương Uống nhau. 5. Giếng cạn Ếch bỏ đi Bầu trời rêu. 6. Lẫn trong đám là cũ Một chiếc xanh Mặt trời cheo màu rũ. 7. Bên ngoài bức tường Con ve hát Và đêm thả sương. 8. Đàn kiến di cư Trên bậu cửa Mưa rào. 9. Mặt trăng ham chơi Rụng vào bông cúc Phơi dưới mặt trời. 10. Gió không thể lọt vào Căn phòng ấy Đông khô.

Trang trong tổng số 10 trang (98 bài viết)
Trang đầu« Trang trước‹ [1] [2] [3] [4] [5] [6] ... ›Trang sau »Trang cuối

unghoadaphu

Ngày gửi: 03/08/2008 05:55

HI

Giữa dòng đời tấp nập
Một mình tôi lặng lẽ đơn côi
Đầu cành lá thu rơi

@

doanhdoanh.org

Chưa có đánh giá nào

coboca

Ngày gửi: 03/08/2008 08:18

Chiếc lá rơi vào bến đục ư, mình thấy hơi tiu cực tí, giống phụ nữ thời phong kiến ko tìm ra lối thoát, hi vọng chiếc lá tìm lại được bến trong của nó.

làlála

Chưa có đánh giá nào

unghoadaphu

Ngày gửi: 04/08/2008 05:22
Có 1 người thích: maijoo

HI tiểu-sinh rất thích câu này của cụ Lê Đạt

Phó thường dân
Phố nhỏ vô danh
Vô giai thoại

@

doanhdoanh.org

Chưa có đánh giá nào

Diệp Y Như

Ngày gửi: 04/08/2008 22:48
Đã sửa 1 lần, lần cuối bởi Diệp Y Như vào 04/08/2008 22:48
Có 1 người thích: maijoo

Thấy người ta làm thơ hay quá, mình cũng võ vẽ 1 bài xem thế nào!

Những dấu chân tôi
Con đường còn nhớ?
Lá rụng lấp rồi.

Môn toả hoàng hôn,
Nguyệt tẩm mai hoa lãnh.

Chưa có đánh giá nào

unghoadaphu

Ngày gửi: 05/08/2008 06:59
Có 1 người thích: maijoo

@

Trời cũng buồn sao
Giữa đêm đổ trận mưa rào
Nước tràn bờ ao

- 05/08/08 -

doanhdoanh.org

Chưa có đánh giá nào

Trường Phong

Ngày gửi: 10/09/2008 22:28
Có 1 người thích: maijoo

Ôi trời ơi! Thiếu sót, có ai biết bài thơ viết về bước nhảy của một con ếch không ?
Furu ike ya
Kawazu tobikomu
Mizu no oto

Ao Cũ
COn ếch nhảy vào
Vang tiếng nước xao.

Bài này được đăng trong một hợp tuyển của ông và đồ đệ mang tên Haru no hi (Xuân nhật).
"Biết bao lời bình đã được viết ra về bài thơ kì bí này. Tiếng vang của nước (mizu no oto = thuỷ âm) mà con ếch của Basho đã khuấy động nên là một dư âm đã ngân qua bao nhiêu thời đại và xứ sở," (Nhật Chiêu)

Đôi với tớ.. bài thơ mang chất thiền.. rất tĩnh lặng nhưng lại lan toả những dư âm của tiếng động mà con ếch tạo ra.. quả thật nó như ngân lên rất lâu.. rất lâu...... giống như tiếng cá đớp mồi trong "Thu điếu" của Nguyễn Khuyến - giữa không gian tĩnh lặng! Nhưng ở bài thơ này, tiếng nước xao tạo ấn tượng mạnh mẽ hơn!!!

Chưa có đánh giá nào

Trần Duy Trung

Ngày gửi: 11/09/2008 01:21

Mình rất thích HaiKu, Viết được ít bài mời các bạn đọc nhé !

HOA BÈO

Nhìn hoa bèo tím
Thương em nhỏ gầy
Tóc gió thôi bay.

DIÊU BÔNG

Lá diêu bông ơi
Ru gì cho lắm
Nỗi buồn em tôi

TÌNH ĐẦU

Như viên sỏi
Đánh rơi trong lòng giếng
Như đền thiêng

1
Trên cọng cỏ khô
Kiến con mê mải ngắm
Mặt trời trong giọt sương

2
Em có nghe
Tiếng ve mùa hè
Nỗi buồn anh đó

3
Em đi
Hồn anh gục chết
Trên xác ve mùa hè

4
Buổi chiều nhẹ rơi
Vào trong cô tịch
Vỏ ốc hồn tôi

Trần Duy Trung

Chưa có đánh giá nào

Trường Phong

Ngày gửi: 11/09/2008 01:25

DIÊU BÔNG

Lá diêu bông ơi
Ru gì cho lắm
Nỗi buồn em tôi

Tớ thích bài này nhé!!! Thơ Nhật nhưng rất VIệt Nam...^^~

Chưa có đánh giá nào

Trần Duy Trung

Ngày gửi: 11/09/2008 01:27

Mình rất thích bài này của chị MAI HOA:

TRỐN MƯA

Dưới cây hoa nhỏ
Một cánh bướm rủ
Nép mình trốn mưa

Trần Duy Trung

Chưa có đánh giá nào

Phụng vũ cửu thiên

Ngày gửi: 11/09/2008 07:11

Em không biết người ta mần thơ hài cú bây giờ còn để ý tới quý ngữ không? Như bài của nhà thơ Lê Đạt ở trên, em tìm mỏi mắt, mỏi cổ chẳng biết quý ngữ ở đâu.

Phó thường dân
Phố nhỏ vô danh
Vô giai thoại

Ta chẳng muốn làm một mặt trời đỏ
Ôm hết mộng ngày
Ta chẳng muốn làm một ánh trăng bạc
Thâu hết đêm say

Chưa có đánh giá nào

Trang trong tổng số 10 trang (98 bài viết)
Trang đầu« Trang trước‹ [1] [2] [3] [4] [5] [6] ... ›Trang sau »Trang cuối

Đăng nhập