1- Có thể nói vắn tắt, điều bạn Song Trà muốn biết như sau: a- Về câu thơ “Hoa lưu động khẩu ưng trường tại’, cần biết như sau: - Cả câu hoàn chỉnh là: “Hoa lưu động khẩu ưng trường tại/ Thủy đáo nhân gian định bất hồi”, - Đại ý là : Hoa ở sống ở Cửa Động sẽ tồn tại lâu. Còn nước chảy về xuôi là định không về. Câu thơ này của Tào Đường, viết tặng Từ Thức trong sự tích Thiên Thai. Tào Đường là thi nhân đời Vãn Đường TQ, năm sinh và năm mất không rõ. Ông tên chữ là Nghiêu Tân 堯賓, hiệu Tố Quá đạo sĩ 做過道士, người Quế Châu 桂州. Trong Toàn Đường thi có chép hơn 140 bài thơ của ông. b- Về Nguyễn Bính, xin xem mấy dòng người đương thời viết về Ông: - Hoàng Tấn: Nếu với thơ, Bính kỹ lưỡng đắn đo suy nghĩ có khi đến quên ăn quên ngủ vì một từ, viết nháp nhiều lần, sửa chữa kỹ lưỡng từng câu từng chữ, trước khi đưa in viết sạch sẽ rõ ràng nắn nót bao nhiêu, thì trong cuộc sống Bính bạt mạng buông thả bấy nhiêu. Tính thích khôi hài, giàu óc tưởng tượng, thông minh nhanh nhẹn, ứng phó mau lẹ như Án Anh, Bính thường hay châm chọc bạn bè. Cái mà Bính thù ghét nhất là những bài thơ dở, cũng như những người làm thơ không hay. - Bà nguyễn Hồng Châu, người vợ đầu của Nguyễn Bính nói: Tôi hiểu anh Bính, anh ấy rất lãng mạn, lãng tử nhưng rất có lòng nhân, là người tốt, thương người và chịu trách nhiệm về những gì mình đã làm. - Con gái nhà thơ bà Nguyễn Bính Hồng Cầu nói: Hồi nhỏ, tôi cũng giận ba tôi lắm. Nhưng lớn lên tìm hiểu, tôi vỡ lẽ, đời ba tôi bất hạnh nhiều. Nhiều vợ nhưng không ai hiểu ông. Và ông cứ phải đi tìm cái bóng hạnh phúc cho đến khi nhắm mắt xuôi tay vào đêm giao thừa năm 1966. - Chu Văn nguyên Trưởng Ty VH Nam Định viết về Nguyễn Bính trong lời bạt của cuốn Tuyển tập Nguyễn Bính như sau: Nguyễn Bính về Nam Hà, tuổi gần năm mươi, gầy, đen, tóc cắt ngắn gần như trọc. Anh ăn mặc thật giản dị: một sơ mi nâu, một quần ka ki bạc màu, và đôi dép cao su. Toàn bộ hình thức ấy không gợi một vẻ gì một nhà thơ lớn trước - sau này người ta gọi là "thi nhân tiền chiến". Anh cười đôi mắt nâu, sắc sảo, ánh hơi lạnh, và nụ cười khô, hàm răng ám khói thuốc lào. - Cũng cần phải nói thêm là, NB từng là Chủ bút báo “Trăm Hoa”, tuy không như “Nhân Văn” và “Giai phẩm” sau đó nhưng cũng gần như “Cùng một giuộc” theo cách nhìn của chính trị thời đó, thì đủ biết Ông là người như thế nào(Tôi không ám chỉ ông Xấu). - Và kết cục là ông được đưa về làm thủ thư ở Thư viện TpNam Định với “Phong độ” như Chu Văn đã tả ở trên. c- Song Trà hãy đối chiếu Tố chất và cuộc sống mà Nguyễn Bính từng qua để thấy cả Bài Bạch Đào và riêng câu “Hoa lưu động khẩu ưng trường tại’ có ý nghĩa gì. Theo tôi, qua đó, chí ít là NB tự Ví mình như Bạch Đào, không xu thời như “Nước”. Trên đời này quá hiếm Bạch Đào, ở ta hầu như không thấy hay tôi chưa thấy. Điều đó cũng có nghĩa là Nguyễn Bính ví mình như loài hoa Hiếm(và chắc là Quý) này. Nhiếu tài liệu cho thấy NB rất Kiêu nhưng “Kiêu ngầm” không “ngổ ngáo- láo xược- thô lậu” như một số người vẫn tự vỗ ngực là thẳng thắn. Riêng tôi kính trọng ông ở chỗ đó. 2- Song Trà không biết thì hỏi, không nên trao đổi bằng câu: Sao cứ bạn cứ mãi thập thò. Người viết Commen với “Nếu bạn không hiểu “Thân phận” của NB vào những năm này(57-60 của TK 20) bạn sẽ không hiểu ý ngầm của NB trong câu: Hoa lưu động khẩu ưng trường tại đâu” và chính bài này thuộc loại “Siêu thất thập cổ lai hy” rồi và cũng đã là GSTS chứ chẳng thuộc loại “Thập thò” đâu. Song Trà nên lưu ý trau dồi văn hóa ứng xử. GSTS Lê Sỹ Thiệp 0912628225 sithiep@yahoo.com