Hồi ký Maiden Voyage

Vòng quanh Trái đất

Mười năm rời cảng Gdansk
“Maiden Voyage” ôm quanh Địa cầu
Hải trình sóng gió bên nhau
Ta - Tây tuy khác, con tàu lại chung.

Ngày nào Baltic buồm dong (1)
Chân trời chạy trốn ngỡ không tháng ngày
Bắc Âu kinh vĩ lạ thay
Ngắn đêm bù lại dài ngày thêm ra.
Kênh Anh tấp nập tàu qua
Biscay sóng nổi, tàu ta say nhiều
Mịt mùng biển giận sáng chiều
Hercules đành xếp cảng đầu dừng chân (2)
Co-ru-na điểm check in
Cá câu nhung nhúc, Tây xin bởi thèm!
Đại Tây Dương, bão mấy phen
Cuồng quay thấu mật xanh đen tanh ngòm
Lờ mờ hoa kết đầu om
Gió mang cồn muối trải boong dùng dần.
Trời quê thôi thúc Seamans
Kíp ca chẳng thiếu quyết tâm giương buồm
Columbus với con thuyền
Santa kỳ hạm như truyền niềm tin (3).
Las Palmas dấu chân in
Xứ bò giác đấu, đốn tim tiếng đàn
Cảng hai đổi tuyến, sang làn (4)
Caribe hướng la bàn phía tây.
Panama, teacher’s day
Giáo viên, thuỷ thủ mừng ngày Hiến chương
Bậc thang nối những Đại dương
Kênh xanh viết tiếp con đường kỳ quan.
Coco cá mập vây quanh,
Việt Nam giờ có dấu chân chốn này.
Bán cầu hai nửa ghép đôi
Mấy ai đi biển trong đời vượt ranh (5),
Thế là lễ hội vinh danh,
Đứa con thần Biển Neptune nhận bằng,
Tôm cua cá ốc lăng xăng,
Đứa lùa, đứa dắt sân rồng chầu mau,
Long vương chễm chệ ngai cao,
Trượng quyền uy lẫm phán trao như tuồng:
“Từ nay khắp mọi nẻo đường
Sóng xô giông bão gió sương đã từng
Trao ngươi dũng cảm can trường
Thế gian thêm một người hùng viễn dương!”.
Thái Bình rộng lớn bốn phương
Chim trời đậu kín cột buồm điểm danh
Lưới đâu giăng mắc biển xanh
Rùa kia vướng phải cũng đành bỏ chân.
Ta-hi-ti thật hữu duyên
“Ky Don” nghe tưởng “Quý Đôn” mới kỳ (6),
Đến đây chuyện hoá lâm li,
Trí nhân kháng Pháp bị đi lưu đày,
Đảo xa cách biệt Đông Tây,
Y tâm, y đức, cụ xây xứ người,
Nguyễn Văn Cẩm, đẹp rạng ngời,
Bia in chữ Việt giữa trời thực dân,
Kỳ Đồng cùng với Yec-Xanh (7),
Tấm gương toả sáng như tranh Đông Hồ.
Sau ngày rời cảng thứ tư
Bánh kem bạn tặng, quá ư tự hào (8),
Quân ta đánh Pháp, Mỹ nhào,
Nguyên ngày kỷ niệm, bạn chào Cờ ta.
Tiếp theo, cảng Majuro
Marshall quốc đảo nắng to vỡ đầu,
Có ông người Việt đi đâu?
Anh em tìm món “gâu gâu”, vắng nhà (9),
Taxi giá một đô la,
Xa gần chẳng tính, gọi là thế thôi.
Bikini cũng tới rồi
Bảy mươi năm vẫn biển trời hoang vu (10),
Nấm bom, dân phải di cư,
Chết mòn phóng xạ, khối u bạo tàn,
Mỹ sinh cái chết rợ man,
Hô mây hoán vũ thác oan địa cầu.
Hai không mười sáu đến mau
Hoà bình lại ước, khởi đầu New Year!
Đảo Guam, cỗ máy phân chia,
Máy bay, tên lửa Mỹ lia quê mình,
Trái bom dân chủ dẫu kinh,
Thua Điện Biên Phủ trên không năm nào,
Philippines có dự vào,
Chư hầu cũng thế, kẻ nào chả đau.
Biển Đông dẫu nhuộm máu đào
Tàu ta vẫn tiến, tự hào vươn khơi.

Kia rồi, đất Việt ta ơi!
Trùng dương dẫu mỏi, lòng người rộn vui.
Một trăm hai mốt đêm dài (11),
Hải trình khép lại – biển trời vấn vương.
Nha Trang gió mới nồng hương,
Cờ sao thắm rực, cánh buồm tinh khôi.
Maiden Voyage trong tôi,
Mười năm ngoảnh lại – nhớ mùi đại dương.

Nha Trang, 27/9/2025

Maiden Voyage: Chuyến hải trình độc nhất vô nhị của một con tàu, lần đầu vượt biển sau khi hạ thuỷ. Chuyến hải trình Maiden Voyage của tàu buồm mang tên nhà bác học Lê Quý Đôn gồm thuỷ thủ đoàn hỗn hợp Việt Nam – Ba Lan, xuất phát từ cảng Gdansk (Ba Lan) về Nha Trang. Là thuyền trưởng đầu tiên của tàu Lê Quý Đôn, tác giả trân trọng ghi lại hồi ký hải trình này.

(1) Ngày 26/9/2015, tàu khởi hành rời cảng Gdansk.
(2) Đèn hải đăng Hercules, công trình kỳ quan UNESCO, lấy tên của vị thần sức mạnh trong thần thoại Hy Lạp, được xây dựng vào thế kỷ thứ 2, toạ lạc tại thành phố A Coruna, Cảng đầu nằm ngoài dự định dừng chân bởi tàu gặp bão kép trên Đại Tây Dương.
(3) Las Palmas là đảo lớn thuộc quần đảo De Canarias Tây Ban Nha, con tàu kỳ hạm Santa Maria của Columbus, người tìm ra Châu Mỹ, được trưng bày, bảo tồn tại đây.
(4) Hành trình đổi kế hoạch, không về theo Mũi Hảo Vọng, Ấn Độ Dương, chuyển sang cắt ngang Đại Tây Dương, qua Panama, Thái Bình Dương.
(5) Xích đạo là ranh giới Bắc bán cầu và Nam bán cầu. Với truyền thống hàng hải lâu đời, khi thuỷ thủ vượt qua xích đạo lần đầu tiên trong đời sẽ được lễ vinh danh của Thần biển Neptune công nhận là người con của biển cả, đủ sức mạnh đi qua tất cả các vùng biển.
(6) Một Luật sư người Pháp, gốc Hồng Kông thấy tàu treo cờ Việt Nam cập cảng Tahiti, khi nghe thuỷ thủ nói tên tàu “Lê Quý Đôn”, ông đã nhầm tưởng là “Kỳ Đồng”, người Việt Nam đầu tiên đỗ tú tài Pháp hiện đang yên nghỉ tại đảo Tahiti.
(7) Yersin: phiên âm tiếng Việt là Yec-Xanh, bác sĩ người Pháp được mến mộ tại Khánh Hoà, tương tự như cụ Nguyễn Văn Cẩm, tức Kỳ Đồng, người đặt nền móng đào tạo y khoa tại Tahiti, được dân đảo mến mộ tôn sùng.
(8) Ngày 19/12/2015, tàu rời cảng Tahiti. Ngày 22/12, thuỷ thủ đoàn Ba Lan đã làm một bánh kem lớn phủ cờ đỏ sao vàng trang trí để kỷ niệm ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam, bạn đã rất hào hứng nghe kể về lịch sử chống Pháp, Mỹ, là đồng minh quan trọng của Ba Lan.
(9) Khi đặt chân lên đảo thủ đô Majuro của quốc đảo Marshall, tình cờ gặp nhóm lao động Việt Nam trên tàu cá Đài Loan tại cảng, nhóm đồng hương “bật mí” có một chủ quán thịt chó người Việt Nam trên đảo.
(10) Tính đến 2015, đã 70 năm trôi qua kể từ ngày Mỹ thử bom nguyên tử tại đảo Bikini, thuộc quốc đảo Marshall, hòn đảo được đặt tên cho kiểu áo tắm hai mảnh sau này. Thuỷ thủ đoàn tàu Lê Quý Đôn cũng là nhóm người Việt Nam đầu tiên đặt chân lên hòn đảo Bikini.
(11) Ngày 23/1/2016, tàu Lê Quý Đôn về neo đậu tại Vịnh Nha Trang trong đợt gió mùa Đông Bắc. Ngày 25/1 thuỷ thủ mới lên bờ, kết thúc chuyến hành trình MAIDEN VOYAGE 121 ngày đêm, đã vượt qua biển Baltic, biển Bắc, Kênh Anh, Đại Tây Dương, biển Caribe, Kênh đào Panama, Thái Bình Dương, băng qua xích đạo xuống Nam Bán cầu, trở lại Bắc bán cầu, Biển Đông; với quãng đường trải qua 18.140 hải lý, bằng 6/7 vòng Trái đất.