Truyện Kinh Kha

Sử ghi thời Chiến Quốc (1) xưa
Vua Tần (2) vừa ác lại vừa tham lam
Xua quân tấn bắc, công nam
Đông chinh, tây phạt chiếm làm cõi riêng.

Bởi các nước Sở, Yên, Tề, Tấn…
Chẳng đồng tâm, hiệp trận cùng nhau

Tần Vương thuận thế gồm thâu
Thắng trăm trận lớn, chẳng hao tổn nhiều

Nhận tin báo quân triều sắp đến
Thái tử Đan (3) tâm diện bất an

Họp bàn cùng với bá quan
Mong tìm kế sách chống ngăn giặc thù

Nhờ Điền Quang (4) đa mưu hiến chước
Tiến cử người đảm lược tài ba

Tên thường được gọi Kinh Kha
Xuất thân nước Vệ, gốc là Tề dân

Năm xưa bởi Vệ Quân (5) chẳng dụng
Nên dời sang sinh sống tại Yên

Kết giao cùng bạn hữu duyên
Họ Cao tên Tiệm Ly (6) nguyền tri giao

Khi ca hát khi hoà đàn sáo
Lúc trà đàm lúc rượu tâm tình

Chẳng màng sự thế trọng khinh
Chỉ vui trong cuộc an bình thảnh thơi

Nhân vì Thái tử Đan cầu tới
Khẩn nhân tài đem sức giúp đời

Trót mang ân nghĩa của người
Chi quân tử phải đáp bồi cho cân

Mới bày kế hiến dâng thủ cấp
Mang đầu Kỳ (7) sang gặp vua Tần

Nhân khi diện kiến Long thân (8)
Xuất kỳ vung chuỷ giết Tần Vương ngay

Thái tử Đan băn khoăn, ái ngại
Không đành tâm thảm hại Phàn quân

Kinh Kha đành phải đích thân
Dùng lời thuyết phục họ Phàn thuận mưu

Vốn lúc trước nguyên xưng Tần tướng
Phạm tội hình bỏ nước đào vong

May nhờ thế tử mở lòng
Cưu mang, che chở mới mong yên bình

Nơi cố quận (9) song thân ở lại
Bị vua Tần bức hại không tha

Lòng nung hờn oán phương xa
Mong ngày rửa hận mới là trượng phu

Nay trùng dịp ân, thù đồng báo
Phàn Ư Kỳ chẳng chút xuyến xao

Vung dao nhằm cổ đâm vào
Xác thân gục ngã, máu đào tuôn rơi

Kinh Kha đặt đầu người chí sĩ
Trong hòm phong, hành lý lên đường

Tháp tùng riêng có Vũ Dương (10)
Đem theo cùng bản Đốc Cương địa đồ (11)

Nơi đưa tiển bên bờ Dịch Thuỷ (12)
Cao Tiệm Ly sầu luỵ chia tay

Rượu ly bôi (13) uống thật say
Ra đi chẳng hẹn được ngày đoàn viên

Hướng về Tần quốc biệt nước Yên
Tráng sĩ liều xông lướt trận tiền
Da ngựa bọc thây nam tử hán
Anh hùng danh tạc sử muôn niên

Ngày kia đã đến Tần biên
Kinh Kha đút lót cho viên quan già (14)
Báo rằng Yên quốc cầu hoà
Đầu Ư Kỳ với bản đồ Đốc Cang

Xem như lễ tỏ lòng thành kính
Tiến (15) Tần Vương thẩm định nhậm ưng

Thuỷ Hoàng chẳng chút phân vân
Cửu tân (16) đại lễ tiếp nghinh sứ thần

Đứng dưới điện uy linh đại giá
Gã Vũ Dương mặt ngã màu chì

Sợ vì diện thánh oai nghi
Hùng tâm bỗng nhụt, gan lì chợt tan

Kinh Kha vội lẹ làng tấu rỗi:
"Tên mọi (*) này quen thói ngang tàng

Chưa lần đối diện Long nhan
Nên kinh hãi đến bàng hoàng châu thân"

Lời khéo khiến vua Tần thuận nhĩ
Truyền: địa đồ Kha thế dâng lên

Kinh Kha tiến đến gần bên
Hoàng đế đỡ lấy mở liền ra coi

Vừa khi thấy lộ đuôi chuỳ thủ (17)
Tần Vương đà hiểu rõ mưu gian

Kinh Kha chộp lấy áo vàng (18)
Tay kia giật phắt dao đâm vua Tần

Vương kinh hoảng xô bàn vùng chạy
Thích khách cùng thế phải rượt sau

Vô Thư (19) sợ quá liền mau
Dùng ngay lọ thuốc ném vào họ Kinh

Bởi theo luật triều đình ban xuống
Quân vũ trang phải đứng từ xa

Nên dù thánh giá (20) phong ba
Cứu nguy Long thể (21) tỏ ra trễ tràng

Tần Doanh Chính (22) chạy quanh các cột
Sát thủ truy đuổi rốt bên chân

Bỗng nghe trong đám ba quân
Tiếng la: "Gươm báu trên thân của người" (23)

Vua hoàn hồn kịp thời rút kiếm
Quay lại dùng thế chém Kinh Kha

Nhằm khi trong lúc đuổi nà
Kinh Kha không thể tránh đà lưỡi gươm

Đùi bị cắt máu tươm xối xả
Sát thủ đành trượt ngã trên sàn

Tay cầm chuỳ thủ ném quàng
Rủi thay chỉ trúng cột đồng mà thôi

Vua Tần đến chém bồi tám nhát
Kinh Kha ngồi dựa cột mà rằng:

"Sự này bại chẳng oán than
Bởi chưng để hắn sống làm tín thư (24)"

Quân hộ giá tràn lên điện ngự
Vung giáo gươm hạ thủ liền khi

Kinh Kha tử trận tức thì
Anh hùng dẫu thác sử ghi muôn đời

Thế mới biết mưu thời người tính
Nhưng bại - thành trời định chẳng sai

Dẫu cho cậy bấy chi tài
Cũng không qua khỏi thiên oai an bày.

12/4/2017

(1) Chiến Quốc: Thời đại Chiến Quốc (chữ Hán: 戰國時代/战国时代; bính âm: Zhànguó Shídài) kéo dài từ khoảng thế kỷ 5 TCN tới khi Trung Quốc thống nhất dưới thời Tần năm 221 TCN.
(2) Vua Tần: Tần Thuỷ Hoàng đế, tên Doanh Chính.
(3) Thái tử Đan: Thái tử Đan (tiếng Trung: 太子丹, bính âm: Tàizǐ Dān,? - 226 TCN) là một nhân vật cuối đời Chiến Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Ông chính là người đã phái thích khách Kinh Kha đi hành thích Tần Thuỷ Hoàng nhằm ngăn chặn công cuộc tiêu diệt 6 nước của nước Tần.
(4) Điền Quang: một xử sĩ nước Yên, người đã giúp đỡ Kinh Kha từ những ngày đầu khó khăn khi mới lưu lạc sang Yên quốc. Ông cũng chính là người đề cử Kinh Kha với Thái tử Đan.
(5) Vệ Quân: Vệ Nguyên Quân, (chữ Hán: 衞元君; trị vì: 251 TCN-230 TCN[1]) là vị vua thứ 45 nước Vệ thời Chiến Quốc trong lịch sử Trung Quốc.
(6) Cao Tiệm Ly: (chữ Hán: 高漸離) là người nước Yên, một nước chư hầu ở Trung Quốc thời Chiến Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Ông là một nghệ sĩ gảy đàn trúc và là bạn của thích khách Kinh Kha.
(7) Kỳ: Phàn Ư Kỳ, một vị tướng của nhà Tần.
(8) Long thân: vua.
(9) Cố quận: quê cũ.
(10) Vũ Dương; Tần Vũ Dương, một dũng sĩ của nước Yên (không phải là Tần Vũ Vương – Doanh Đảng, vua Tần đời thứ 35).
(11) Bản Đốc Cương/Cang/Cáng địa đồ: bản đồ một vùng đất thuộc nước Yên.
(12) Dịch Thuỷ: sông Dịch Thuỷ (nước Yên), nơi Kinh Kha từ biệt mọi người lên đường vào đất Tần để ám sát bạo chúa Tần Thuỷ Hoàng.
(13) Rượu ly bôi: bôi là chén, ly là từ giã. Chén uống uống trước khi chia tay.
(14) Viên quan già; thứ sử Mộng Gia bầy tôi yêu của vua Tần.
(15) Tiến: dâng.
(16) Lễ Cửu tân: Cửu tân là cái lễ ngoại giao rất long trọng, trong buổi lễ có đến chín người chiêu đãi, kế tiếp
Nhau phục dịch.
(17) Chuỳ thủ, chuỷ thủ: thứ kiếm ngắn đầu mũi như cái chuỳ (cái thìa). Đây là vũ khí mà Thái tử Đan mua với giá hàng trăm lạng vàng của Từ Phu Nhân (tên một nam nhân). Chuỷ được tẩm thuốc khi làm rách thịt thì chảy máu đến chết.
(18) Áo vàng: Kinh Kha chộp được tay áo của vua Tần.
(19) Vô Thư: Hạ Vô thư, một viên quan ngự y.
(20)(21) Thánh giá, Long thể: chỉ vua.
(22) Tần Doanh Chính: tên của Tần Thuỷ Hoàng.
(23) Lúc này vua có mang theo một thanh gươm trên lưng (theo sử ký Tư Mã Thiên).
(24) Tín thư: Kinh Kha nói như để chữa thẹn việc không thể giết được vua Tần, muốn để Tần Vương sống bắt làm giấy cam kết không xâm lăng nước Yên.