Nguyễn Thượng Hiền 阮尚賢 (1868-1926) hiệu là Mai Sơn, sinh tại làng Liên Bạc, tỉnh Hà Ðông, con quan hoàng giáp Nguyễn Thượng Phiên. Ông rất thông minh, thuở thiếu thời đã nổi tiếng thần đồng. Năm 1884, mới 16 tuổi, ông đi thi Hương lần đầu tiên và đổ cử nhân ở trường thi Thanh Hoá. Năm 1885, ông đỗ đầu kỳ thi Hội nhưng chưa kịp xướng danh thì kinh thành Huế thất thủ, ông lui về ở ẩn tại núi Nưa, Thanh Hoá. Ðến năm 1892, ông lại thi Ðình và đỗ hoàng giáp, lúc đó 24 tuổi, ông được bổ làm Toản tu ở Quốc sử quán, rồi thăng Ðốc học ở Ninh Bình, Nam Ðịnh.

Xuất thân từ một gia đình phong kiến, quý tộc nhưng đau lòng trước cảnh nước mất nhà tan, thông cảm với nỗi điêu đứng của nhân dân, Nguyễn Thượng Hiền đã sớm có ý thức làm cách mạng. Trong thời gian ở Huế, ông tìm đọc Ðại thế thiên hạ luận…