Chia sẻ trên Facebook Trang Thi Viện trên Facebook Chia sẻ trên Google+ Chia sẻ trên Twitter RSS feed
Dùng font cỡ nhỏ Dùng font cỡ vừa Dùng font cỡ lớn

Quân minh thần lương - 君明臣良

Thơ » Việt Nam » Lê Thánh Tông » Thơ chữ Hán » Quỳnh uyển cửu ca thi tập


   Quân minh thần lương
 
Thể thơ: Thất ngôn bát cú, thời kỳ: Hậu Lê, Mạc, Trịnh-Nguyễn
Đã được xem 1258 lần
Đăng bởi Tiêu Đồng Vĩnh Học vào 04/07/2009 23:35
Đã sửa 7 lần, lần sửa cuối bởi Tiêu Đồng Vĩnh Học vào 05/05/2010 22:20
4 người thích
4 bài trả lời
Thao tác
 
 
 

君明臣良

Quân minh thần lương

Vua sáng tôi hiền (Người dịch: nhóm Lê Thước)

高帝英雄蓋世名,
文皇智勇撫盈成。
抑齋心上光奎藻,
武穆胸中列甲兵。
十鄭第兄聯貴顯,
二申父子佩恩榮。
孝孫洪德承丕緒,
八百姬周樂治平。

Cao Đế anh hùng cái thế danh,
Văn Hoàng trí dũng phủ doanh thành.
Ức Trai tâm thượng quang khuê tảo,
Vũ Mục hung trung liệt giáp binh.
Thập Trịnh đệ huynh liên quý hiển,
Nhị Thân phụ tử bội ân vinh.
Hiếu tôn Hồng Đức thừa phi tự,
Bát bách Cơ Chu lạc trị bình.

Cao đế anh hùng dễ mấy ai,
Văn Hoàng trí dũng kế ngôi trời.
Văn chương Nguyễn Trãi lòng soi sáng,
Binh giáp Lê Khôi bụng chứa đầy.
Mười Trịnh vang lừng nền phú quý,
Hai Thân sáng rạng vẻ cân đai.
Cháu nay Hồng Đức nhờ ơn trước,
Cơ nghiệp Thành Chu vận nước dài.

» Hiện dịch nghĩa


Lời dẫn: Ngự chế: Dư tĩnh toạ thâm cung hà tư cổ tích, quân minh thần lương, dữ đương kim cơ nghiệp chi thịnh, ngẫu thành nhất luật 御製予靜坐深宮遐思古昔君明臣良與當今基業之盛偶成一律 (Ta lặng ngồi trong cung điện, nghĩ tới các bậc "Vua sáng tôi hiền" thời xưa và cơ nghiệp thịnh vượng ngày nay, ngẫu tác bài thơ luật này).

Tựa đề "Quân minh thần lương" là lấy ra bốn chữ ngắn gọn từ các dòng viết của nhà vua ở đầu đề bài thơ.
Theo Tổng tập Văn học Việt Nam, Tập 5, NXBKHXH-1995, Bùi Văn Nguyên chú thích từ "Khuê tảo" là: Ánh sao Khuê và ánh rong biển tượng trưng cho văn chương có giá trị.

Nguồn tham khảo:
1. Viện nghiên cứu Hán Nôm, Thơ chữ Hán Lê Thánh Tông (tổng tập), NXB Văn học, 2003
2. Bùi Duy Tân, Theo dòng khảo luận văn học trung đại Việt Nam, NXB Đại học Quốc Gia Hà Nội, 2005

Bản dịch của nhóm dịch chú "Hoàng Việt thi văn tuyển", gồm Lê Thước, Hà Văn Đại, Trịnh Đình Rư, Nguyễn Sĩ Lâm, Trần Lê Hữu.
 
  


 

Bản dịch của nhóm Lê Thước

Tiêu Đồng Vĩnh Học

Tiêu Đồng Vĩnh Học

Đăng ký: 3/10/2008
Số bài gửi: 187

Cao đế anh hùng dễ mấy ai,
Văn Hoàng trí dũng kế ngôi trời.
Văn chương Nguyễn Trãi lòng soi sáng,
Binh giáp Lê Khôi bụng chứa đầy.
Mười Trịnh vang lừng nền phú quý,
Hai Thân sáng rạng vẻ cân đai.
Cháu nay Hồng Đức nhờ ơn trước,
Cơ nghiệp Thành Chu vận nước dài.

Bản dịch của nhóm dịch chú "Hoàng Việt thi văn tuyển", gồm Lê Thước, Hà Văn Đại, Trịnh Đình Rư, Nguyễn Sĩ Lâm, Trần Lê Hữu.
Trung tình vô hạn bằng thuỳ tố,
Minh nguyệt thanh phong dã bất tri.

Thảo luận thêm: Bình

Khoi Dinh Bang

Khoi Dinh Bang

Đăng ký: 2/8/2009
Số bài gửi: 311

DỊCH SAI MÀ LẠI HAY ?
Xưa nay không thiếu gì chuyện "dịch sai".Có 2 lý do:một là người dịch không hiểu ý tác giả;hai là vốn chữ nghĩa(că 2 phía ngôn ngữ)không đủ;ba là người dịch kiến thức uyên bác nhưng cố tình dịch sai với một ý đồ riêng(xuyên tạc để phục vụ chủ ý của mình);  cũng không ít trường hợp"dịch sai" mà lại thành "hay" rất được phổ biến,để người đời cứ tưởng đó là thật,cứ dùng,không chấp nhận bản "dịch đúng nguyên tác".Xin ví dụ :
Trong bài "Minh Lương"(Vua sáng tôi hiền) của Vua Lê Thánh Tông,các câu 3+4 là:
           Ức Trai tâm thượng quang khuê tảo
           Vũ Mục hung trung liệt giáp binh
dịch đúng là:
           Văn chương Nguyễn Trãi lòng soi sáng
           Binh giáp Lê Khôi bụng chứa đầy
dịch sai là:
           Ức Trai lòng sáng tựa sao Khuê
           ...
Ở đây Lê Thánh Tông chỉ khen ngợi (Nguyễn Trãi) về mặt tài năng,chứ không nói về nhân cách !"khuê tảo"là 1 từ kép đối với "binh giáp" ."khuê" là ngôi sao chủ về văn chương,"tảo" là 1 loại rong rêu có màu sắc đẹp đẽ,nếu chỉ dịch là "sao khuê" tức là bỏ từ "tảo" một cấu thành của từ kép"khuê tảo" làm lạc nghĩa của từ kép này.
Lý do: Vua cháu (Lê Thánh Tông) khi minh oan cho Nguyễn Trãi(sau vụ án Lệ chi viên) cũng chỉ phong tặng cho tước"Tán trù bá"(thua cái tước Quan Phục hầu) thời Vua Ông (Lê thái tổ)là vì:"Trẫm phải có trách nhiệm giữ gìn uy tín của Triều trước(Ông cha).
Với cách dịch(sai cố tình)đã ví sánh Nguyễn Trãi với Sao Khuê chỉ thấy xuất hiện đầu tiên trong sách Nguyễn Trãi(nxb Sử học-1963).Nhờ lời dịch sai đó mà lại đem đến cho Đời một lời bình luận sáng giá,một hình ảnh rạng toả về con người Nguyễn Trãi.có lẽ vì thế mà lời dịch,lời thơ dễ được thiên hạ chấp nhận ?(Lời dịch sai đã đi vào tâm thức của nhân dân).

Bản dịch của Vân Trình

Tiêu Đồng Vĩnh Học

Tiêu Đồng Vĩnh Học

Đăng ký: 3/10/2008
Số bài gửi: 187

Cao Đế anh hùng nổi tiếng thay,
Văn Hoàng trí dũng tiếp xưa nay.
Ức Trai khuê tảo văn bừng sáng,
Vũ Mục giáp binh kế chứa đầy.
Họ Trịnh anh em phẩm tước lớn,
Nhà Thân con, bố đặc ân dày.
Cháu nay Hồng Đức gìn ngôi báu,
Đời thịnh Cơ Chu chắp nối dài.

Nguồn tham khảo: Bùi Văn Nguyên (chủ biên), Doãn Như Tiếp, Cao Yên Hưng, Tổng tập Văn học Việt Nam, Tập 5, NXB KHXH, Hà Nội, 1995.
Trung tình vô hạn bằng thuỳ tố,
Minh nguyệt thanh phong dã bất tri.

Thảo luận thêm: Khuê Tảo

Hà Như

Hà Như

Đăng ký: 21/10/2009
Số bài gửi: 931

Bác Khoi Dinh Bảng viết:
DỊCH SAI MÀ LẠI HAY ?
Xưa nay không thiếu gì chuyện "dịch sai".Có 2 lý do:một là người dịch không hiểu ý tác giả;hai là vốn chữ nghĩa(că 2 phía ngôn ngữ)không đủ;ba là người dịch kiến thức uyên bác nhưng cố tình dịch sai với một ý đồ riêng(xuyên tạc để phục vụ chủ ý của mình);  cũng không ít trường hợp"dịch sai" mà lại thành "hay" rất được phổ biến,để người đời cứ tưởng đó là thật,cứ dùng,không chấp nhận bản "dịch đúng nguyên tác".Xin ví dụ :
Trong bài "Minh Lương"(Vua sáng tôi hiền) của Vua Lê Thánh Tông,các câu 3+4 là:
          Ức Trai tâm thượng quang khuê tảo
          Vũ Mục hung trung liệt giáp binh
dịch đúng là:
          Văn chương Nguyễn Trãi lòng soi sáng
          Binh giáp Lê Khôi bụng chứa đầy
dịch sai là:
          Ức Trai lòng sáng tựa sao Khuê
          ...

Bác Khôi viết đoạn trên là đúng. Đúng là như vậy.

Nhưng xin Bác xem lại đoạn dưới:
Ở đây Lê Thánh Tông chỉ khen ngợi (Nguyễn Trãi) về mặt tài năng, chứ không nói về nhân cách !"khuê tảo"là 1 từ kép đối với "binh giáp" ."khuê" là ngôi sao chủ về văn chương,"tảo" là 1 loại rong rêu có màu sắc đẹp đẽ,nếu chỉ dịch là "sao khuê" tức là bỏ từ "tảo" một cấu thành của từ kép"khuê tảo" làm lạc nghĩa của từ kép này.
Và các sách khác mà Tiểu đệ nhặt nhạnh được:

奎藻: 指帝王詩文書畫
Khuê tảo: chỉ Đế Vương thi văn thư hoạ.
Nghĩa là: Khuê tảo chỉ Thi văn Thư hoạ của bậc Đế Vương.
http://www.zdic.net/cd/

Lê Thánh Tông đã là bậc Đế Vương, nên Khuê tảo nên hiểu là "Thơ văn của ta, của trẫm"
và câu:
Ức Trai tâm thượng quang khuê tảo
Nôm na ra là: Tấm lòng của Ức Trai đã soi sáng "Thơ văn của trẫm"

Thơ văn còn thể hiện Tư tưởng chứ.
Đấy là chưa kể đến, một người là "Hoàng thượng", người kia là "Tâm thượng".
Khi đọc cả 2 câu:
Ức Trai tâm thượng quang khuê tảo
Vũ Mục hung trung liệt giáp binh
mới thấy, không thể cảm nhận được cái hay tột cùng.

Đền thờ Nguyễn Trãi ở Nhị Khê, Bảng sắc phong cũng có câu này, toàn văn là:
Ngự đề
Ức Trai tâm thượng quang khuê tảo
Khâm phụng

Thế thì:
Ở đây Lê Thánh Tông không những chỉ khen ngợi (Nguyễn Trãi) về mặt tài năng, mà còn khen ngượi về nhân cách.
Mà cũng đúng là như vậy.

Còn ý dịch sai mà lại hay. Tiểu đệ đoán Khôi huynh cũng có óc hài hước.
Nếu có điều gì làm Khôi huynh không vừa lòng, xin ban cho chữ đại xá.

Hà Như






© 2004-2014 Vanachi