Thi viện

Quên mật khẩu | Đăng ký

342 người đang online (1 thành viên)

 

» Kết quả bầu chọn: Những bài thơ Đường bạn yêu thích nhất Tìm nhanh:      Góp ý



Hàn Dũ - 韓愈  x x

Thơ » Trung Quốc



Hàn Dũ

» Hiện danh sách 3 người yêu thích
- Ẩn tiểu sử tác giả
Hàn Dũ 韓愈 (768-824) có tên tự là Thoái Chi, sinh quán ở Nam Dương nay thuộc tỉnh Hồ Bắc. Tổ phụ là người huyện Xương Lê nên ông thường tự xưng là Hàn Xương Lê. Ông sinh năm 768, mất năm 824 và do đó được xếp vào những tác gia của Trung Ðường. Mồ côi cha mẹ từ năm ba tuổi, thuở nhỏ ông có một cuộc sống rất cực khổ, sống chung với anh và khi anh chết thì ông được người chị dâu dưỡng dục cho đến khi thành tài. Tình cảm sâu đậm giữa ông và gia đình người anh sau này đã được ông kể lại trong bài Tế thập nhị lang văn bất hủ.

Ông rất thông minh, mới hai mươi bốn tuổi đã đỗ tiến sĩ. Hoạn lộ bắt đầu bằng chức Thôi quan cho các Tiết độ sứ, rồi được gọi về triều giữ chức Tứ môn bác sĩ, sau thăng lên Ngự sử. Không rõ vì lẽ gì, ông bị Dục Tông biếm đi làm huyện lệnh ở một huyện nhỏ nhưng chỉ ít lâu sau lại được triệu về kinh giữ chức Quốc tử giám bác sĩ. Khi tể tướng Bùi Ðộ và Lý Sóc (Lý Tố) vâng lệnh cầm quân dẹp loạn Hoài Tây, ông cũng đi theo giữ chức Hành quân tư mã. Dẹp loạn thành công, Ðường Hiến Tông sai ông viết bài văn Bình Hoài Tây bi. Bài văn làm tăng thêm sự rạn nứt giữa Bùi Ðộ và Lý Sóc vì Hàn cho rằng tất cả công lao đều thuộc về Bùi Ðộ. Ðiều này có lẽ cũng dễ hiểu vì giữa hai phái bảo thủ và cách tân đang dằng co giữa triều đình lúc bấy giờ, Hàn là người của phe bảo thủ. Ông được thăng Hình bộ thị lang sau đó.

Ðường Hiến Tông vào những năm cuối đời rất tin đạo Phật. Nghe nói trong Pháp Môn Tự có thờ một đốt ngón tay của đức Phật trong một tòa tháp, cứ 30 năm mới mở ra một lần cho mọi người vào chiêm bái, Hiến Tông lập tức cho người rước đốt xương đó vào cung thờ phụng, sau lại rước ra chùa cho mọi người xem. Những cuộc đưa rước, chiêm bái của ông hết sức linh đình, xa xỉ. Vua tin thì quan viên cũng hùa theo, một phong trào sùng bái xương Phật lan tràn khắp nơi, người giàu thì đua nhau quyên tiền hương hỏa, người nghèo thì chầu chực xin những nén hương trong chùa tự đốt phỏng thân thể để chứng tỏ lòng thành kính.

Hàn Dũ phóng bút viết bài Gián nghênh Phật cốt biểu (còn gọi là Luận Phật cốt biểu) dâng lên can gián Hiến Tông, lời lẽ rất đanh thép, cứng rắn, có đoạn khuyên vua nên ném xương Phật vào nước lửa, Phật có giáng tội ông xin chịu hết. Hiến Tông vô cùng thịnh nộ, đã định đem ông ra chém, may nhờ có nhiều người can gián ông mới thoát chết, chỉ bị đày đến Triều Châu, thuộc Quảng Tây ngày nay. Ðây cũng chính là nơi ông để lại bài Tả thiên chí Lam Quan thị điệt tôn Tương và bài Tế ngạc ngư văn nổi tiếng. Tế ngạc ngư văn đã khiến ông được Hiến Tông phục chức cho trở lại kinh đô giữ chức Quốc tử giám tế tửu, sau thăng Binh bộ thị lang.

Với bài Luận Phật cốt biểu, ta phải nghĩ rằng những chuyện mê tín dị đoan chắc chẳng thể nào vào tai Hàn. Nhưng ông lại chết vì uống thuốc trường sinh. Có lẽ đây là do ảnh hưởng của người cháu là Hàn Tương, một tín đồ của Ðạo gia, mà truyền thuyết cho rằng là một trong Bát Tiên.

Về mặt văn học, Hàn để lại ít thơ nhưng là một văn gia kiệt xuất của Ðường triều. Là người đứng đầu trong Ðường Tống bát đại văn gia, ông chủ trương từ bỏ lối văn biền ngẫu lời đẹp mà ý rỗng. Ông viết rất nhiều bài văn gây ảnh hưởng lớn trong văn đàn thời đó. Bài Tống Lý Nguyện quy Bàn Cốc tự và bài Tế thập nhị lang văn của ông được dùng để làm ví dụ về văn phong giản dị, ý tứ chân thành, trong nhiều tuyển tập cổ văn Trung Việt.

[Gửi ngày 02/07/2005 16:04 bởi Vanachi. Sửa 6 lần, lần cuối ngày 15/08/2008 13:13 bởi hongha83.]


1. Bát nguyệt thập ngũ dạ tặng Trương công tào7. Tặng Đồng Du13. Thạch cổ ca
2. Cổ ý8. Tặng Giả Đảo14. Vãn xuân
3. Du thành nam thập lục thủ - Khiển hứng9. Tửu trung lưu thượng Tương Dương Lý tướng công15. Xuân tuyết
4. Sơ xuân tiểu vũ10. Thanh thanh thuỷ trung bồ kỳ 116. Yết Hành nhạc miếu toại túc nhạc tự đề môn lâu
5. Sơn thạch11. Thanh thanh thuỷ trung bồ kỳ 2 
6. Tả thiên chí Lam Quan thị điệt tôn Tương12. Thanh thanh thuỷ trung bồ kỳ 3 


Trang trong tổng số 2 trang (16 bài thơ)
[1] [2] ›Trang sau »Trang cuối

   Bát nguyệt thập ngũ dạ tặng Trương công tào
 
Thể thơ: Thất ngôn cổ phong, thời kỳ: Trung Đường
Đã được xem 269 lần
Đăng bởi hongha83 vào 16/01/2010 12:18
x Có 1 bài trả lời


Bầu chọn: 1 | 2 | 3 | 4 | 5
x Thao tác
 
 
 

八月十五夜贈張功曹

Bát nguyệt thập ngũ dạ tặng Trương công tào

Đêm rằm tháng tám làm thơ tặng quan công tào họ Trương (Người dịch: Trần Văn Nhĩ)

纖雲四卷天無河,
清風吹空月舒波。
沙平水息聲影絕,
一杯相屬君當歌。
君歌聲酸辭且苦,
不能聽終淚如雨。
洞庭連天九疑高,
蛟龍出沒猩鼯號。
...

Tiêm vân tứ quyển thiên vô hà,
Thanh phong xuy không nguyệt thư ba.
Sa bình thuỷ tức thanh ảnh tuyệt,
Nhất bôi tương thuộc quân đương ca.
Quân ca thanh toan từ thả khổ,
Bất năng thính chung lệ như vũ.
Động Đình liên thiên, Cửu Nghi cao,
Giao long xuất một tinh ngô hào.
...

Trời vắng sao, bốn phương mây mỏng
Vằng vặc trăng, gió lộng tầng không
Bãi dài vắng lặng, làn trong
Mời nhau một chén, giãi lòng bác ca
Lời đau thương đậm đà chua xót
Chưa hết bài, mắt ướt lệ trào
Động Đình liền trời, Nghi cao
Rắn rồng ẩn hiện, vượn gào khỉ than
...

» Xem toàn bộ bài thơ


Nguồn: Tuyển tập thơ Đường (Q.II), NXB Văn nghệ, 2009.
 
 

   Cổ ý
 
Thể thơ: Thất ngôn cổ phong, thời kỳ: Trung Đường
Từ khoá: hoa sen
Đã được xem 573 lần
Đăng bởi Vanachi vào 15/11/2007 00:21
x Có 1 bài trả lời
x Có 1 người yêu thích


Bầu chọn: 1 | 2 | 3 | 4 | 5
x Thao tác
 
 
 

古意

Cổ ý

Ý xưa (Người dịch: Điệp luyến hoa)

太華峰頭玉井蓮,
開花十丈藕如船。
冷比雪霜甘比蜜,
一片入口沈痾痊。
我欲求之不憚遠,
青壁無路難夤緣。
安得長梯上摘實,
下種七澤根株連。

Thái Hoá phong đầu ngọc tỉnh liên,
Khai hoa thập trượng ngẫu như thuyền.
Lãnh tỷ tuyết sương cam tỷ mật,
Nhất phiến nhập khẩu trầm kha thuyên.
Ngã dục cầu chi bất đạn viễn,
Thanh bích vô lộ nan di duyên.
An đắc trường thê thướng trích thực,
Hạ chủng thất trạch căn chu liên.

Trên đỉnh Thái Hoa sen giếng ngọc,
Nở hoa mười trượng ngó như thuyền.
Lạnh như sương tuyết thơm như mật,
Ngậm một miếng này bệnh giảm thuyên.
Ta những cầu mong không quản ngại,
Quanh co sườn dốc chẳng đường liền.
Thang dài muốn có trèo lên hái,
Trồng hết bảy đầm chỉ thấy sen.

» Hiện dịch nghĩa


Nguồn: http://annonymous.online....uong/index.php?topic=18.0
(do Thanh Nghị gửi lên Mặc hương)
 
 

   Du thành nam thập lục thủ - Khiển hứng
 
Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt, thời kỳ: Trung Đường
Đã được xem 224 lần
Đăng bởi Phụng Hà vào 18/03/2012 13:03
x Có 1 bài trả lời


Bầu chọn: 1 | 2 | 3 | 4 | 5
x Thao tác
 
 
 

遊城南十六首-遣興

Du thành nam thập lục thủ - Khiển hứng

Đi chơi phía nam thành - Khiển hứng (Người dịch: Phụng Hà)

斷送一生惟有酒,
尋思百計不如閑。
莫憂世事兼身事,
須著人間比夢間。

Đoạn tống nhất sinh duy hữu tửu,
Tầm tư bách kế bất như nhàn.
Mạc ưu thế sự kiêm thân sự,
Tu trước nhân gian tỉ mộng gian.

Dứt bỏ một đời duy có rượu,
Suy tư trăm kế chẳng bằng nhàn.
Lo lắng việc mình, lờ thế sự,
Hãy xem như mộng chốn nhân gian


Trong bài ca trù "Uống rượu tiêu sầu", Cao Bá Quát có dùng hai câu đầu của bài thơ này.
 
 

   Sơ xuân tiểu vũ
 
Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt, thời kỳ: Trung Đường
Đã được xem 565 lần
Đăng bởi Vanachi vào 12/07/2006 23:34
x Có 8 bài trả lời


Bầu chọn: 1 | 2 | 3 | 4 | 5
x Thao tác
 
 
 

初春小雨

Sơ xuân tiểu vũ

Mưa phùn đầu xuân (Người dịch: Phụng Hà)

天街小雨潤如酥,
草色遙看近卻無,
最是一年春好處,
絕勝煙柳滿皇都。

Thiên nhai tiểu vũ nhuận như tô,
Thảo sắc dao khan, cận khước vô.
Tối thị nhất niên xuân hảo xứ,
Tuyệt thăng yên liễu mãn hoàng đô.

Mưa phùn trơn ướt khắp nẻo đi
Xa dường cỏ, gần chẳng thấy chi
Trong năm đẹp nhất mùa xuân đẹp
Khói mờ che ngàn liễu kinh kỳ.

 
 

   Sơn thạch
 
Thể thơ: Thất ngôn cổ phong, thời kỳ: Trung Đường
Đã được xem 284 lần
Đăng bởi hongha83 vào 16/01/2010 12:01
x Có 1 bài trả lời


Bầu chọn: 1 | 2 | 3 | 4 | 5
x Thao tác
 
 
 

山石

Sơn thạch

Đá núi (Người dịch: Trần Văn Nhĩ)

山石犖確行徑微,
黃昏到寺蝙蝠飛。
升堂坐階新雨足,
芭蕉葉大支子肥。
僧言古壁佛畫好,
以火來照所見稀。
鋪床拂席置羹飯,
疏糲亦足飽我饑。
...

Sơn thạch lạc xác hành kính vi,
Hoàng hôn đáo tự biển bức phi.
Thăng đường toạ giai tân vũ túc,
Ba tiêu diệp đại chi tử phì.
Tăng ngôn cổ bích phật hoạ hảo,
Dĩ hoả lai chiếu sở kiến hy.
Phô sàng phất tịch trí canh phạn,
Sơ lệ diệc túc bão ngã cơ.
...

Non lởm chởm lối đi nhỏ hẹp
Tối lên chùa dơi "chét chét" bay
Mưa vừa tạnh, ngồi thềm ngây
Tàu chuối mở, chi tử dày, biếc xanh
Sư rằng: vách cũ tranh rất đẹp
Soi đèn xem đường nét mờ mòn
Thu giường, rũ chiếu dọn cơm
Cho dù cơm hẩm đói lòng cũng ngon
...

» Xem toàn bộ bài thơ


Nguồn: Tuyển tập thơ Đường (Q.II), NXB Văn nghệ, 2009.
 
 

   Tả thiên chí Lam Quan thị điệt tôn Tương
 
Thể thơ: Thất ngôn bát cú, thời kỳ: Trung Đường
Đã được xem 638 lần
Đăng bởi Vanachi vào 02/07/2005 16:09
Đã sửa 1 lần, lần sửa cuối bởi Vanachi vào 10/09/2005 09:57
x Có 6 bài trả lời
x Có 1 người yêu thích


(5 điểm, 1 người bầu)
Bầu chọn: 1 | 2 | 3 | 4 | 5
x Thao tác
 
 
 

左遷至藍關示姪孫湘

Tả thiên chí Lam Quan thị điệt tôn Tương

Bị giáng chức đi xa, đến ải Lam dặn lại cháu Tương (Người dịch: Lý Tứ)

一封朝奉九重天,
夕貶潮州路八千。
欲為聖明除弊事,
肯將衰朽惜殘年。
雲橫秦嶺家何在,
雪擁藍關馬不前。
知汝遠來應有意,
好收吾骨瘴江邊。

Nhất phong triêu tấu cửu trùng thiên,
Tịch biếm Triều Châu lộ bát thiên.
Bản vị thánh triều trừ tệ sự,
Cảm tương suy hủ tích tàn niên.
Vân hoành Tần Lĩnh gia hà tại,
Tuyết ủng Lam Quan mã bất tiền.
Tri nhữ hữu lai ưng hữu ý,
Hảo thu ngô cốt chướng giang biên.

Sáng dâng tấu sớ trước thềm hoa
Chiều biếm Triều Châu vạn dặm xa
Thánh chúa những mong từ việc hại
Bệnh thần nào dám tiếc thân già
Mây che Tần Lĩnh nhà khôn thấy
Tuyết phủ Lam Quan ngựa khó qua
Cháu đến từ xa chừng có ý
Sông này thu nhặt nắm xương ta

» Hiện dịch nghĩa


Tương là Hàn Tương, cháu của tác giả. Truyền thuyết cho rằng Hàn Tương là một trong bát tiên. Liệt Tiên Truyện kể rằng nhân một bữa tiệc, Hàn Dũ muốn uống trà sen nhưng đang mùa đông nên chẳng tìm đâu ra sen. Hàn Tương lấy một mảnh lụa phủ lện chiếc lọ cắm hoa, phút chốc từ lọ nở ra mấy đóa sen, trên cánh có hai câu luận của bài thơ này. Hàn Dũ lúc bấy giờ không hiểu, mãi khi bị đày đến Lam Quan mới hiểu ra ý nghĩa.
 
 

   Tặng Đồng Du
 
Thể thơ: Ngũ ngôn tứ tuyệt, thời kỳ: Trung Đường
Đã được xem 199 lần
Đăng bởi hongha83 vào 25/12/2008 17:22
x Có 2 bài trả lời


Bầu chọn: 1 | 2 | 3 | 4 | 5
x Thao tác
 
 
 

贈同遊

Tặng Đồng Du

Tặng bạn Đồng Du (Người dịch: Bùi Khánh Đản)

喚起窗全曙,
催歸日未西。
無心花裏鳥,
更與有情啼。

Hoán khởi song toàn thự,
Thôi quy nhật vị tê.
Vô tâm hoa lý điểu,
Cánh dữ hữu tình đề.

Gọi dậy lúc bình minh
Giục về nắng chửa chênh
Trong hoa chim chẳng biết
Hót với khách đa tình

» Hiện dịch nghĩa


Nguồn: Đường thi trích dịch/ NXB Văn học, 2006.
 
 

   Tặng Giả Đảo
 
Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt, thời kỳ: Trung Đường
Từ khoá: Giả Đảo
Đã được xem 178 lần
Đăng bởi Phụng Hà vào 11/11/2010 23:11
x Có 2 bài trả lời


(5 điểm, 1 người bầu)
Bầu chọn: 1 | 2 | 3 | 4 | 5
x Thao tác
 
 
 

贈賈島

Tặng Giả Đảo

Tặng Giả Đảo (Người dịch: Phụng Hà)

孟郊死葬北邙山,
從此風雲得暫閑。
天恐文章渾斷絕,
更生賈島在人間。

Mạnh Giao tử táng Bắc Mang sơn,
Tòng thử phong vân đắc tạm nhàn.
Thiên khủng văn chương hồn đoạn tuyệt,
Cánh sinh Giả Đảo tại nhân gian.

Mạnh Giao vừa mất, chôn Bắc Mang,
Gió mây từ đó được tạm nhàn.
Trời sợ văn chương sau đoạn tuyệt,
Sinh chàng Giả Đảo chốn thế gian.

» Hiện dịch nghĩa


Tác giả (Hàn Dũ) kém Mạnh Giao 17 tuổi và hơn Giả Đảo 11 tuổi.

Nguồn: http://hoasontrang.us/tan...ems/duongthi.php?loi=1225
 
 

   Tửu trung lưu thượng Tương Dương Lý tướng công
 
Thể thơ: Thất ngôn bát cú, thời kỳ: Trung Đường
Đã được xem 151 lần
Đăng bởi hongha83 vào 16/01/2010 11:47
x Có 1 bài trả lời


Bầu chọn: 1 | 2 | 3 | 4 | 5
x Thao tác
 
 
 

酒中留上襄陽李相公

Tửu trung lưu thượng Tương Dương Lý tướng công

Trong tiệc rượu dâng tướng công họ Lý ở Tương Dương (Người dịch: Trần Văn Nhĩ)

濁水汙泥清路塵,
還曾同制掌絲綸。
眼穿長訝雙魚斷,
耳熱何辭數爵頻。
銀燭未消窗送曙,
金釵半醉座添春。
知公不久歸鈞軸,
應許閑官寄病身。

Trọc thuỷ ô nê thanh lộ trần,
Hoàn tằng đồng chế chưởng ty luân.
Nhãn xuyên trường nhạ song ngư đoạn,
Nhĩ nhiệt hà từ sổ tước tần.
Ngân chúc vị tiêu song tống thự,
Kim thoa bán tuý toạ thiêm xuân.
Tri công bất cửu quy quân trục,
Ưng hứa nhàn quan ký bệnh thân.

Nước đục bùn nhơ hơn bụi đường
Xưa hành chiếu chỉ tôi và ông
Mắt mòn than thở tin thư bặt
Tai nóng đâu từ chén rượu ngon
Say dở thoa vàng xuân thắm tiệc
Chưa tàn đuốc bạc nắng nghiêng soi
Sắp tới biết ông trở lại chức
Cho tôi chức nhỏ gửi thân còm


Nguồn: Tuyển tập thơ Đường (Q.II), NXB Văn nghệ, 2009.
 
 

   Thanh thanh thuỷ trung bồ kỳ 1
 
Thể thơ: Ngũ ngôn tứ tuyệt, thời kỳ: Trung Đường
Đã được xem 253 lần
Đăng bởi Vanachi vào 31/05/2007 12:12
x Có 2 bài trả lời


Bầu chọn: 1 | 2 | 3 | 4 | 5
x Thao tác
 
 
 

青青水中蒲其一

Thanh thanh thuỷ trung bồ kỳ 1

Cây cỏ bồ xanh xanh trong nước kỳ 1 (Người dịch: Nguyễn Thị Bích Hải)

青青水中蒲,
下有一雙魚。
君今上隴去,
我在與誰居?

Thanh thanh thuỷ trung bồ,
Hạ hữu nhất song ngư.
Quân kim thượng Lũng khứ,
Ngã tại dữ thuỳ cư ?

Trong nước, cỏ bồ xanh,
Có đôi cá lượn quanh.
Chàng đi tận đất Lũng,
Thiếp ở lại một mình.

» Hiện dịch nghĩa


Bài này Hàn Dũ viết gởi tặng vợ, tỏ niềm thông cảm với nỗi cô quạnh của nàng.
 
 

Trang trong tổng số 2 trang (16 bài thơ)
[1] [2] ›Trang sau »Trang cuối






RSS © 2004-2013 annonymous