Tình yêu Любовь

Anh đôi lần tỉnh giấc đêm nay
mò ô cửa, tìm ánh đèn say ngoài phố.
Dòng ý nghĩ bị ngắt chừng dang dở,
dấu ba chấm chia đoạn giấc mơ…
sự thức tỉnh không khuây khỏa bao giờ...
Anh đã mơ em mang thai lặng lẽ
Từng ấy năm tuổi trẻ bên nhau
mà xa cách bởi anh chìm trong mộng ảo.
Đêm nay, anh thấy mình tội lỗi
nên chỉ muốn sờ nắn bụng em thôi.
Nhưng lạ thay, anh sờ mò công tắc điện
tìm ánh sáng hiển hiện khung cửa đêm
bỏ lại em âm thầm trong tối nghẹn,
cõi mơ đen em kiên nhẫn đợi chờ.
Em không giận khi anh trở lại giấc mơ,
bởi bóng đêm không bao giờ gián đoạn
bên cạnh cùng ánh sáng ngoài sân.
Nơi tối đen ta cùng nhau cưới hỏi
rồi trần truồng không mỏi mệt, say sưa
sinh linh con là biện minh điểm tựa
cho đêm nồng thú vật đôi ta.
Một mai kia cũng tại bóng đêm đây
em bước đến với thân xác khô gầy
với đứa con yêu thương. Khi ấy
anh sẽ không tìm công tắc điện đâu,
bởi anh không có quyền xa lánh đêm sâu
nơi mẹ con em luôn ngóng đầu im lặng
Mặc ngoài kia là tháng năm ánh sáng.

Đêm nay anh tỉnh dậy hai lần, bước đến bên cửa sổ
và những ngọn đèn đường cháy dọc dưới phố
như dấu chấm lửng, xoá đi câu đang nói dở trong mơ,
chẳng mang lại cho anh sự an ủi.

Anh mơ thấy em đang mang thai.
Sống xa em bấy nhiêu năm, anh thấy mình có lỗi,
và bàn tay mừng vui anh ngỡ xoa lên bụng,
thật ra đang tìm quần và công tắc điện.

Trong khi lần bước đến bên cửa sổ,
anh biết rằng anh đang để em lại một mình
ở nơi đó, trong bóng tối,giữa giấc mơ,
nơi em kiên nhẫn chờ; và khi anh trở lại,
em không trách anh đã cố tình bỏ em đi.

Bởi vì ở đó, trong bóng tối, vẫn tiếp tục diễn ra
điều trong ánh ngày đã bị đứt đoạn.
Nơi ấy anh và em đã làm lễ cưới,
là vợ chồng, con quái vật hai lưng,
và con cái là minh chứng sự loã thể của chúng mình.

Rồi một đêm nào đó mai đây
em lại sẽ đến, mệt mỏi, yếu gầy.
Và anh sẽ được gặp con trai hay con gái
còn chưa kịp đặt tên, - và lúc ấy
anh sẽ không vươn tay ra, không đứng dậy bật đèn.

Vì anh sẽ không có quyền để lại mẹ con em
trong vương quốc của bóng tối câm lặng,
trước hàng rào của ban ngày bị lệ thuộc vào thực tại,
với sự không thể với tới được của anh ở nơi đó.

Đêm hôm qua, anh thức dậy hai lần,
Dò dẫm tìm cửa sổ, thấy ánh đèn ở đó,
Những từ rời rạc nói trong mơ ngủ,
Như dấu ba chấm không ghép đủ ý chung,
Không giúp anh chút an ủi trong lòng.
Anh mơ thấy em có thai, và như thế
Sống ngần ấy năm với em trong xa cách,
Và biết mình lầm lỗi, với bàn tay
Sung sướng xoa lên khắp bụng em ngay,
Thực ra đang đi tìm quần và công tắc chứ.
Khi lần ra cửa sổ, Anh biết anh để em lại một mình ở đó,
Trong bóng tối của giấc mơ em vẫn kiên gan
Đợi chờ và không hề đổ lỗi cho anh,
Mỗi lần anh trở về, khoảng xa nhau cố ý.
Trong bóng tối, chuyện bị cắt ngang vì ánh sáng,
vẫn diễn ra tiếp tục, bình thường.
Khi ấy ta là vợ chồng, có cưới đàng hoàng,
Ta là quái vật dính hai lưng, còn các con có mặt
Chỉ biện minh cho việc ta mình trần như nhộng.
Ước một đêm nào đó ở tương lai,
Em lại quay về trông mệt mỏi, mảnh mai,
Và anh được gặp con trai hay con gái,
Con chưa được đặt tên và khi đó
Anh sẽ không giật mình đưa tay gần công tắc lần tìm,
Và không thu tay lại, vì anh chẳng có quyền
Bỏ mẹ con em trong vương quốc bóng người im lặng,
Không nói gì trước hàng rào ngày tháng,
Đang lệ thuộc vào hiện thực chung quanh,
Do việc anh không thể có mặt bên em.

Phân tích bài thơ “Tình yêu” của Brodsky

Joseph Brodsky đã viết rất nhiều tác phẩm về tình yêu. Phần lớn trong số đó đều dành cho một người phụ nữ duy nhất – nhân vật bí ẩn được ông gọi bằng hai chữ cái “M.B.”. Trong số ấy có bài thơ “Tình yêu”, sáng tác năm 1971, một trong những tác phẩm huyền bí và khó nắm bắt nhất của ông. Trong bài thơ này, Brodsky hướng về mối tình định mệnh của cả cuộc đời mình – Marina Basmanova, người phụ nữ mà nhiều năm sau cuộc chia tay đầy bi kịch vẫn luôn là nàng thơ của thi sĩ.

Toàn bộ sáng tác của Brodsky đều mang tính tự truyện và gắn chặt với những trải nghiệm cá nhân của ông. “Đêm hôm qua anh thức dậy hai lần và dò dẫm đến bên cửa sổ” – bài thơ mở đầu như vậy, khi tác giả hướng lời mình tới giấc mơ không thành, tới hạnh phúc đã bị đánh mất.

Marina Basmanova – một cô gái đẹp, ít nói và đầy bí ẩn – từng là vị hôn thê của Brodsky, nhưng rồi bất ngờ rời bỏ ông để đến với người bạn của ông là Dmitri Bobyshev. Cô ra đi không một lời giải thích, và đối với Brodsky, đó là một mất mát quá lớn; ông không thể chấp nhận cũng không thể vượt qua trong suốt nhiều năm sau đó. Ông tìm kiếm hình bóng của Marina trong nhiều người phụ nữ khác, nhưng không bao giờ tìm thấy; tất cả những bài thơ của ông đều hướng về cô. Đó là một tình yêu đau đớn, ám ảnh và chiếm trọn con người ông. Bảy năm sau cuộc chia tay, ông viết những dòng thơ:

Anh mơ thấy em có thai, và như thế
Sống ngần ấy năm với em trong xa cách,
Và biết mình lầm lỗi, với bàn tay
Sung sướng xoa lên khắp bụng em ngay,
Thực ra đang đi tìm quần và công tắc chứ.

Năm tháng đã trôi qua, biết bao biến cố xảy ra trong đời ông, nhưng Brodsky vẫn không thôi nghĩ đến điều rằng lẽ ra họ đã có thể hạnh phúc biết bao:

Trong bóng tối, chuyện bị cắt ngang vì ánh sáng,
vẫn diễn ra tiếp tục, bình thường.
Khi ấy ta là vợ chồng, có cưới hỏi đàng hoàng,
Ta là quái vật dính hai lưng, còn các con có mặt
Chỉ biện minh cho việc ta mình trần như nhộng.

Tác giả miêu tả những giấc mơ hoà lẫn với hiện thực. Trong đêm được kể lại trong bài thơ, ông gần như không còn phân biệt được đâu là mơ, đâu là đời thật. Bầu không khí của tác phẩm nặng nề, u uất, còn sự đan xen giữa cái cụ thể và cái biểu tượng càng làm tăng thêm tính bi kịch. Ngay từ những dòng đầu, trước mắt người đọc đã mở ra một thực tại kép, một thế giới hai tầng mang màu sắc lãng mạn: ở một thế giới, nhân vật trữ tình đang sống hạnh phúc bên người mình yêu và họ cùng chờ đón một đứa con; còn ở thế giới kia là nỗi đau của tình yêu không được đáp lại, là bóng tối và sự tuyệt vọng không còn mong đợi gì vào tương lai. Mối tình không thành trong đời thực sống lại trong suy nghĩ và những giấc mơ của nhân vật: ở đó ông có thể tưởng tượng bất cứ kết cục nào mình muốn, có thể trốn khỏi hiện thực.

Điều thú vị là Brodsky gợi nhắc đến vở “Othello” của Shakespeare khi nhắc tới hình ảnh “sinh thể hai lưng dính liền” (двуспинное чудовище), qua đó cho thấy bản chất của tình yêu từ thời Shakespeare đến nay vẫn không hề thay đổi. Việc ông dùng số nhiều cho hình ảnh ấy cho thấy trên đời có vô số “quái vật đang yêu” như thế.

Tác giả sử dụng hình tượng công tắc điện, một chi tiết vừa như chiếc cầu nối với hình bóng người yêu, vừa là lời nhắc nhở rằng họ không bao giờ có thể thực sự đến được với nhau trong hiện thực. Phần kết của bài thơ được dành cho một giấc mơ không thể thành: nhà thơ tưởng tượng rằng sẽ có ngày người phụ nữ ông yêu hiện về với đứa con trên tay, và khi ấy nhân vật trữ tình sẽ đưa ra lựa chọn của mình:

“…Anh sẽ không giật mình đưa tay gần công tắc lần tìm,
Và không thu tay lại, vì anh chẳng có quyền
Bỏ mẹ con em trong vương quốc bóng người im lặng,
Không nói gì trước hàng rào ngày tháng,

Bài thơ “Tình yêu” được viết bởi một con người coi tình yêu là điều quyết định, là ý nghĩa trung tâm của số phận; toàn bộ hướng đi của cuộc đời ông đều phụ thuộc vào nó. Chính Brodsky từng nói về cuộc chia tay với Basmanova và những hậu quả của nó như sau: “Tất cả sức lực tinh thần của tôi đều dồn vào việc vượt qua nỗi bất hạnh ấy.”

Chỉ câu nói đó cũng đã nói lên tất cả. Không phải thời gian bị lưu đày, không phải sự đàn áp của chính quyền hay việc bị trục xuất khỏi đất nước, mà chính sự phản bội của người phụ nữ ông yêu mới là hòn đá cản đường lớn nhất trong đời Brodsky. Biến cố ấy đã để lại một vết hằn sâu đến mức từ nó đã ra đời một trong những tác phẩm xuất sắc nhất về tình yêu đơn phương trong thơ ca Nga.
(Theo nguồn: Ru stikh.ru, литрекон; литературу.ру.
Có sự hỗ trợ của ChatGPT)