Bùi Xuân

Một người đàn ông đi dạo một mình trong công viên và bên cạnh anh ta, một người phụ nữ cũng đi dạo một mình. Làm sao mà một người biết được? Nó giống như lằn ranh tồn tại giữa họ, giống như đường thẳng trên sân chơi. Tuy nhiên, trong một bức ảnh, họ có thể xuất hiện như cặp vợ chồng đã kết hôn, mệt mỏi vì nhau và trải qua nhiều mùa đông mà họ phải chịu đựng. Vào thời điểm khác, họ có thể là hai người xa lạ tình cờ gặp gỡ nhau. Nàng đánh rơi cuốn sách; đang khom lưng nhặt lên, tình cờ nàng chạm vào, bàn tay chàng và trái tim nàng mở ra như chiếc hộp âm nhạc của đứa trẻ. Và từ trong chiếc hộp bước ra một nữ diễn viên múa ba lê nhỏ bằng gỗ. Tôi đã tạo ra cái này, chàng nghĩ; mặc dù nàng chỉ có thể quay cuồng tại chỗ, nhưng nàng vẫn là một vũ công có thứ hạng nào đó, không chỉ đơn giản là khối gỗ. Điều này phải giải thích cho âm nhạc khó hiểu phát ra từ cây cối.

Tôi cảm thấy chiếc cầu thang khó khăn hơn tôi mong đợi và vì thế tôi đã ngồi xuống, có thể nói là giữa cuộc hành trình. Bởi vì có một cửa sổ lớn đối diện với lan can, tôi có thể giải trí bằng những bộ phim truyền hình và hài kịch nhỏ ngoài đường, dù không có ai là người quen đi ngang qua, không một ai, chắc chắn, có thể giúp tôi. Như tôi thấy, cầu thang cũng không được sử dụng. Bạn phải đứng dậy, chàng trai tôi ơi, tôi tự nhủ. Vì không thể đột ngột làm được điều đó, nên tôi đã làm điều tốt nhất tiếp theo: tôi chuẩn bị để ngủ, đầu và hai tay tôi ở bên trên cầu thang, cơ thể nằm thỏng xuống bên dưới. Lúc sau, một bé gái xuất hiện ở đầu cầu thang, cháu nắm tay một người phụ nữ lớn tuổi. Bà nội, cháu bé kêu khẻ, có một ông chết trên cầu thang! Chúng ta phải để cho ông ấy ngủ, bà nội nói. Chúng ta phải bước thật nhẹ nhàng. Ông ấy đang ở trong một thời khắc của cuộc đời mà dường như không thể quay lại điểm ban đầu hay tiến tới điểm cuối cùng; vì vậy, ông ấy quyết định dừng lại, ở đây, giữa mọi thứ, mặc dù điều này khiến ông ấy trở thành một chướng ngại cho người khác, như là bà cháu ta. Nhưng chúng ta không có quyền từ bỏ hy vọng; trong cuộc đời của bà, bà nội nói tiếp, đã có một thời như thế, dù đã lâu lắm rồi. Và đến đây, bà già cho cô cháu nhỏ đi trước mặt mình, để hai bà cháu có thể bước ngang qua tôi mà không làm phiền tôi.

Tôi muốn nghe trọn câu chuyện của bà già, vì khi bà đi qua, dường như bà là một người phụ nữ mạnh mẽ, sẵn sàng tận hưởng cuộc sống, đồng thời thẳng thắn, không ảo tưởng. Nhưng sau đó, giọng họ nhỏ dần thành tiếng rì rầm, hoặc giả họ đã đi xa lắm rồi. Bà cháu ta sẽ nhìn thấy bác ấy khi quay trở lại bà nhỉ, bé gái thì thầm. Bà nội của cô nói rằng ông ấy chắc đi lâu rồi, ông ấy sẽ đi lên hoặc đi xuống, tuỳ từng trường hợp. Vậy thì cháu sẽ nói lời chia tay ngay bây giờ, bé gái nói. Và cháu đã quỳ xuống bên cạnh tôi, hát một lời cầu nguyện mà theo tôi là lời cầu nguyện của người Do Thái dành cho người chết. Thưa bác, bé gái nói rất khẽ, bà nội con bảo rằng bác chưa chết, nhưng con nghĩ có lẽ điều này sẽ xoa dịu nỗi kinh hoàng của bác, và con sẽ không ở lại đây để hát vào đúng thời khắc đó.

Khi ông nghe thấy điều này lần nữa, bà già nói, có lẽ những lời này sẽ bớt đáng sợ hơn, nếu ông nhớ lần đầu tiên ông nghe thấy chúng như thế nào, bằng giọng nói của một bé gái.

Sau khi dàn nhạc chơi được một lúc, và đã trải qua các nhịp điệu thong thả, mạnh mẽ, chậm rãi, và người thổi sáo đầu tiên gục đầu trên giá đỡ bởi vì anh ta sẽ không cần thiết cho đến ngày mai, bởi có một đoạn gọi là nhạc cấm, nó có thể sẽ không, theo nhà soạn nhạc, được biểu diễn. Và nó vẫn phải tồn tại và được chuyển qua, một khoảng thời gian theo quyết định của người chỉ huy dàn nhạc. Nhưng đêm nay, nhạc trưởng quyết định, nó phải được biểu diễn – ông ta khao khát được làm nên tên tuổi của mình. Người thổi sáo tỉnh thức với một khởi đầu. Có điều gì đó xảy ra trong tai anh, điều mà anh chưa bao giờ cảm thấy trước đó. Giấc ngủ của anh đã kết thúc. Bây giờ tôi đang ở đâu, anh nghĩ. Và sau đó anh lặp lại, giống như một ông lão nằm trên sàn nhà thay vì trên chiếc giường của mình. Tôi đang ở đâu?

Khi tàu dừng, người đàn bà nói, cháu phải lên tàu. Nhưng làm thế nào mà cháu biết, cô bé hỏi, đó là chuyến tàu phù hợp? Người đàn bà nói, đó sẽ là chuyến tàu phù hợp, bởi vì đó là thời điểm thích hợp. Một con tàu vừa đến gần ga; ống khói của nó nhả khói xám xịt. Sợ khiếp được, cô bé nhủ thầm và ôm chặt những bông hoa tulip vàng mà cô sẽ tặng cho bà ngoại. Tóc cô bé đã được bện chặt để chống chọi với những chuyến đi. Thế rồi, không nói lời nào, cô bé lên tàu, từ con tàu phát ra âm thanh kỳ lạ, không phải bằng thứ tiếng mà cô bé nói, nó giống như tiếng rên rỉ hay tiếng khóc.

Để tôi kể bạn nghe chuyện này, bà lão nói.
Chúng tôi đang ngồi đối diện nhau
trong một công viên, tại một thành phố nổi tiếng với đồ chơi bằng gỗ.

Hồi ấy, tôi đang trốn chạy một cuộc tình buồn,
và như thể là một sự đền tội hay tự trừng phạt bản thân, tôi làm việc
tại một nhà máy, chạm khắc thủ công những bàn tay và bàn chân bé xíu.

Công viên là niềm an ủi của tôi, đặc biệt, vào những giờ yên tĩnh
sau khi mặt trời lặn, là khoảng thời gian nó thường hay bị bỏ trống,
Nhưng vào buổi tối ấy, khi tôi bước vào nơi được gọi là Khu vườn Contessa,
tôi thấy ai đó đi phía trước. Điều ấy làm tôi bất ngờ
vì lẽ, tôi đã có thể đi trước, nhưng tôi đã
dừng lại tại điểm này; cả ngày hôm đó tôi đã nghĩ đến những cây anh đào được
trồng ở một khoảnh đất trống, mà thời gian ra hoa đã gần hết.

Chúng tôi ngồi im lặng. Hoàng hôn đang buông xuống,
và kèm theo đó là cảm giác bị vây kín
như đang ở trong một toa tàu lửa.

Lúc bé, bà lão nói, tôi thích đi dạo trên con đường vườn vào lúc chạng vạng
và nếu con đường đủ dài thì tôi sẽ thấy trăng lên.
Đó là niềm vui lớn đối với tôi: không phải tình dục, không phải đồ ăn, không phải thú vui trần tục.
Tôi thích trăng lên hơn, và đôi khi tôi sẽ nghe thấy,
cùng một lúc, những nốt nhạc tuyệt vời của bản hoà tấu cuối cùng
Đám cưới của Figaro*. Âm nhạc đến từ đâu?
Tôi nào hay biết.

Vì bản chất của những lối đi trong vườn
là hình tròn, nên mỗi đêm, sau khi đi lang thang,
tôi sẽ thấy mình ở cửa trước nhà mình, nhìn chăm chú vào nó,
hầu như không thể nhận ra, trong bóng tối, cái núm cửa lấp lánh.

Bà lão nói, đó là một khám phá tuyệt vời, dù đó là cuộc sống thực của tôi.

Nhưng có những đêm, bà lão nói, gần như không thể nhìn thấy vầng trăng qua những đám mây
và âm nhạc không thể bắt đầu. Một đêm hoàn toàn chán nản.
Và tối hôm sau tôi bắt đầu trở lại, và thường thì mọi việc diễn ra tốt đẹp.

Tôi không thể nghĩ gì để nói. Câu chuyện này, thật vô nghĩa khi tôi viết ra,
trên thực tế nó đã bị gián đoạn ở mọi giai đoạn với những khoảng dừng như xuất thần
và những khoảng ngắt quãng kéo dài, để đến lúc này thì đêm đã bắt đầu.

Kìa, đêm rộng dài, đêm
thật háo hức chứa đựng những nhận thức kỳ lạ. Tôi cảm thấy một số
bí mật quan trọng
sắp được giao cho tôi, như một ngọn đuốc được truyền
từ tay người này sang tay kẻ khác trong một cuộc tiếp sức.

Bà lão nói lời xin lỗi chân thành với tôi.
Tôi đã nhầm bạn với một trong những người bạn của ta.
Và bà lão chỉ tay về phía những bức tượng mà chúng tôi đang ngồi giữa,
những người đàn ông anh hùng, những người phụ nữ thánh thiện hy sinh quên mình
đang ôm những đứa trẻ bằng đá granit trước ngực.
Bà lão nói, không thể thay đổi, giống như con người.

Tôi đã từ bỏ chúng, bà lão nói.
Nhưng tôi chưa bao giờ mất hứng thú với những cuộc đi vòng quanh.
Hãy sửa cho tôi nếu tôi sai.

Trên đầu chúng tôi, những bông hoa anh đào đã bắt đầu
lấp ló trên bầu trời đêm, hoặc có thể những vì sao đang trôi dạt,
trôi dạt và tan rã, và nơi chúng đáp xuống
một thế giới mới sẽ hình thành.


Ngay sau đó, tôi trở lại thành phố quê hương của mình
và sum họp với người yêu cũ.
Thế nhưng, tâm trí tôi cứ quay lại sự việc này,
nghiên cứu nó từ mọi khía cạnh, mỗi năm càng bị thuyết phục mạnh mẽ hơn,
mặc dù không có bằng chứng, rằng nó chứa một số bí mật nào đó.
Cuối cùng, tôi kết luận rằng bất cứ thông điệp nào cũng có thể không được
chứa trong lời nói - do đó, tôi nhận ra, mẹ tôi thường nói với tôi,
những lời nói im lặng đanh thép cảnh cáo và trừng phạt tôi –

và dường như tôi không chỉ quay lại với người yêu của mình
mà bây giờ tôi đang trở lại Khu vườn Contessa,
nơi những cây anh đào vẫn đang nở hoa
như một người hành hương tìm kiếm sự chuộc tội và tha thứ,

vì vậy tôi cho rằng một lúc nào đó sẽ có
một cánh cửa với cái núm lấp lánh,
nhưng điều đó xảy ra khi nào và tôi không biết ở đâu.

Từ lâu, rất lâu, trước khi tôi là một nghệ sĩ dày vò, đau khổ vì khao khát nhưng không có khả năng hình thành những gắn bó lâu bền, rất lâu trước đó, tôi đã là một người cai trị vinh quang, thống nhất hoàn toàn một đất nước bị chia cắt - vì vậy, tôi đã được một thầy bói xem lòng bàn tay. Những điều tuyệt vời, bà ta nói, đang ở phía trước bạn, hoặc có lẽ ở phía sau bạn; rất khó mà chắc chắn. Chưa hết, bà ta nói thêm, sự khác biệt là gì? Ngay bây giờ bạn là một đứa trẻ đang nắm tay một bà thầy bói. Tất cả những điều còn lại chỉ là giả thuyết và giấc mơ.

Đừng so biên cương với kinh đô
Tháng tám sương hanh tảo đã khô
Hôm nay nâng lên cao ly rượu
Không biết có hoa cúc hay không

Này những ngọn nước đang múa, những hạt cát dưới chân bạn đang cầu xin lời hát và điệu nhảy của bạn. Liệu bạn có mang đi những gánh nặng tật nguyền thay cho chúng hay không?

Nàng đến gần tôi trong chốc lát và chạm vào tôi với biết bao điều bí ẩn tuyệt vời của người phụ nữ có trái tim sáng tạo
Bao giờ nàng trở về bên Chúa, người tự mình bay xa hơn trong nỗi ngọt ngào; nàng là vẻ đẹp tươi mới và thanh xuân của thiên nhiên; nàng khiêu vũ trong các dòng suối nổi bọt và ca hát trong ánh sáng ban mai; nàng với sóng nhấp nhô bú mớm cho mặt đất khô cằn, là Cái Một Vĩnh Hằng phá vỡ cặp đôi trong niềm hân hoan đã không còn có thể chứa đựng lâu hơn chính nó, và chảy tràn trong đau khổ của lòng yêu

Đám Mây nói với tôi, “Tôi tan biến mất”; Đêm nói: “Tôi lao vào bình minh rực lửa”
Khổ Đau nói, “Tôi vẫn còn lại trong im lặng bí ẩn như dấu chân mình”
Cuộc Đời tôi nói với tôi, “Tôi chết trong sự viên mãn”
Trái Đất nói, “Ánh sáng của tôi hôn lên suy nghĩ của bạn trong từng khoảnh khắc”
Tình Yêu nói, “Ngày lại ngày trôi qua, nhưng em vẫn đợi chờ anh”
Cái Chết nói, “Ta là lớp vỏ con thuyền của cuộc đời ngươi đang vượt qua biển”