07/10/2022 10:13Thi Viện - Kho tàng thi ca Việt Nam và thế giới

Thục trung
蜀中

Tác giả: Trần Cung Doãn - 陳恭尹

Thể thơ: Thất ngôn bát cú; Nước: Trung Quốc; Thời kỳ: Thanh
Đăng bởi tôn tiền tử vào 09/04/2019 20:29

 

Nguyên tác

子規啼罷客天涯,
蜀道如天古所嗟。
諸葛威靈存八陣,
漢朝終始在三巴。
通牛峽道連雲棧,
如馬瞿塘走浪花。
擬酹昔賢魚水地,
海棠開遍野人家。

Phiên âm

Tử quy[1] đề bãi khách thiên nha (nhai),
Thục đạo[2] như thiên cổ sở ta.
Gia Cát[3] uy linh tồn bát trận[4],
Hán triều chung thuỷ thị Tam Ba[5].
Thông ngưu hiệp[6] lộ liên vân sạn[7],
Như mã Cù Đường[8] tẩu lãng hoa.
Nghĩ tước[9] tích hiền[10] ngư thuỷ địa[11],
Hải đường khai biến dã nhân gia.

Dịch nghĩa

Tiếng cuốc kêu mãi khách vẫn ở chân trời
Ngày xưa từng than Đường Thục khó như lên trời
Oai linh Gia Cát còn bát trận
Đầu cuối triều Hán vẫn ở đất Ba
Đường Thông Ngưu hẹp liền với mây
Nước Cù Đường như ngựa phi tung bọt sóng
Muốn tưới rượu cho bậc hiền xưa ở miền đất cá nước
Hoa hải đường nở khắp nhà dân

Bản dịch của Lê Xuân Khải

Khách ở chân trời thấy cuốc kêu
Quá trời đường Thục cổ nhân rầu
Oai linh bát trận hồn Gia Cát
Sau trước Tam Ba đất họ Lưu
Hoà sóng Cù Đường trôi tựa ngựa
Mây mù sạn đạo nối thông trâu
Đất xưa cá nước hiền nhân viếng
Làng xóm hải đường nở trước sau
Thơ tả cảnh sắc đất Thục, nhớ Hán trước đây, riêng có gửi gắm. Đất Thục thời Hạ, Chu là nước Thục cổ, diệt bởi Tần, đặt thành Thục quận; Hán theo, thuộc Ích Châu, sau đó lấy Thục làm tên khác của Tứ Xuyên.

[1] Tức chim đỗ quyên. Truyền thuyết xưa, Thục đế tên là Đỗ Vũ, sau khi chết hồn hoá thành chim đỗ quyên, người sau gán cho tiếng đỗ quyên với hàm nghĩa “về đi” (quy khứ). Ý câu này là chim đỗ quyên (cuốc) kêu rồi mà khách vẫn ở chân trời chưa về.
[2] Câu này tác giả hoá dụng ý câu thơ của Lý Bạch trong bài Thục đạo nan: “Thục đạo chi nan, nan ư thướng thanh thiên!” (Đường Thục đi khó, khó hơn đường lên trời”.
[3] Chỉ Gia Cát Lượng.
[4] Nơi nông của Tam Giáp có đá xếp như trận đồ, là di tích bát trận đồ của Gia Cát Lượng.
[5] Chỉ Ba Quận, Ba Đông, Ba Tây. Đây chỉ chung đất Thục. Lưu Bang được phong làm Hán vương, có Ba Thục, đất của Hán Trung, triều Hán hưng từ đây. Lưu Thiền hậu chủ Thục Hán thời Tam Quốc hàng Nguỵ, Hán mất.
[6] Tên con đường hẻm ở giữa hai núi nằm trong đất Tứ Xuyên.
[7] Sạn đạo (đường lát ván trên cọc) cao liền với mây.
[8] Tên eo trên sông, ở phía đông huyện Phụng Tiết, Tứ Xuyên, đứng đầu trong Tam Giáp của Trường Giang.
[9] Tưới rượu trên đất, tỏ lòng làm lễ cúng.
[10] Chỉ Lưu Bị, Gia Cát Lượng.
[11] Chỉ đất Thục, vì Lưu Bị, Gia Cát Lượng cùng dựng nên đại nghiệp Thục Hán, quan hệ vua tôi như cá gặp nước.

In từ trang: https://www.thivien.net/ » Trần Cung Doãn » Thục trung