13/04/2021 20:01Thi Viện - Kho tàng thi ca Việt Nam và thế giới

Quá Nhĩ hà quan Bắc binh cổ luỹ
過珥河觀北兵古壘

Tác giả: Đoàn Nguyễn Tuấn - 段阮俊

Thể thơ: Thất ngôn bát cú; Nước: Việt Nam; Thời kỳ: Tây Sơn
Đăng bởi Vanachi vào 28/12/2009 07:51

 

Nguyên tác

殺氣衝開萬灶煙,
惟餘畤疊珥河邊。
再榮草木曛殘照,
一度杆戈直倒懸。
五嶺歸魂應萬里,
章陽往事已千年。
解知興計羞川岳,
早向西山送賀箋。

Phiên âm

Sát khí xung khai vạn táo yên,
Duy dư trĩ điệp Nhĩ hà biên.
Tái vinh thảo mộc huân tàn chiếu,
Nhất độ can qua trực đảo huyền.
Ngũ Lĩnh[1] quy hồn ưng vạn lý,
Chương Dương vãng sự dĩ thiên niên.
Giải tri hưng kế[2] tu xuyên nhạc,
Tảo hướng Tây Sơn tống hạ tiên.

Dịch nghĩa

Khói từ muôn bếp xông lên sát khí,
Giờ còn trơ lại những mảnh luỹ bên sông Nhĩ.
Cỏ cây lại tươi tốt dưới nắng chiều ấm áp,
Gươm giáo một thời làm cho nhân dân khốn khổ cùng cực.
Hồn giặc bay về Ngũ Lĩnh hàng vạn dặm,
Chuyện cũ Chương Dương đã ngàn năm rồi.
Nếu biết việc “giúp Lê” thành xấu hổ với núi sông.
Thì đã sớm gửi thư chúc mừng đến nhà Tây Sơn.

Bản dịch của Điệp luyến hoa

Sát khí xông từ vạn bếp lên,
Chỉ còn luỹ đất đứng trơ ven.
Cỏ cây chiều xế tươi màu cũ,
Gươm giáo bao người khốn một phen.
Ngũ Lĩnh hồn về xa vạn dặm,
Chương Dương chuyện cũ thoắt ngàn năm.
Nếu còn tủi thẹn cùng sông núi,
Mau hướng Tây Sơn gửi ngợi khen.
Năm 1790, một sứ bộ của nhà Tây Sơn được cử sang Bắc Kinh để nối lại quan hệ bang giao với triều Thanh, trong đó có Đoàn Nguyễn Tuấn. Khi qua sông Nhĩ (tức sông Hồng), nhìn cảnh đồn trại quân Thanh đổ nát sau trận chiến năm Kỷ Dậu 1789, Đoàn Nguyễn Tuấn đã viết bài thơ này.

Nguồn: Thơ văn Đoàn Nguyễn Tuấn (Hải Ông thi tập), NXB Khoa học Xã hội, Hà Nội, 1982
[1] Năm ngọn núi cao ở Trung Quốc, nằm sát biên giới Việt Nam và Trung Quốc.
[2] Tức “hưng diệt, kế tuyệt” (làm hưng thịnh lại nước đã mất, nối lại dòng họ đã tuyệt). Khi Tôn Sĩ Nghị mang quân xâm lược nước ta, đã mượn chiêu bài “Phù Lê, diệt Nguyễn (Tây Sơn)”.

In từ trang: https://www.thivien.net/ » Đoàn Nguyễn Tuấn » Quá Nhĩ hà quan Bắc binh cổ luỹ