25/01/2022 09:24Thi Viện - Kho tàng thi ca Việt Nam và thế giới

Cửu nhật chiêu khách
九日招客

Tác giả: Cao Bá Quát - 高伯适

Thể thơ: Thất ngôn bát cú; Nước: Việt Nam; Thời kỳ: Nguyễn
Đăng bởi Vanachi vào 07/04/2014 07:04

 

Nguyên tác

羇栖又見杪秋天,
笑把重陽著醉筳。
落帽誰書新令節?
負荊初識小頑仙。
眼中客子真吾輩,
坐裡先生正少年。
他席他時無此會,
勝遊奇絕我斯編。

Phiên âm

Ky thê hựu kiến diểu thu thiên,
Tiếu bả trùng dương trước tuý diên.
Lạc mạo[1] thuỳ thư tân lệnh tiết?
Phụ kinh[2] sơ thức tiểu ngoan tiên.
Nhãn trung khách tử chân ngô bối,
Toạ lý tiên sinh chính thiếu niên[3].
Tha tịch tha thì vô thử hội,
Thắng du kỳ tuyệt ngã tư biên.

Bản dịch của Tuấn Sinh

Giam cầm nay lại cuối thu rồi
Mượn buổi trùng dương chuốc chén mời
Tết mới ai đùa người mất mũ
Tiên còn vừa thử chuyện mang roi
Nhìn quanh khách lạ là ta cả
Ngồi đó, người này ít tuổi thôi
Tiệc khác sau này bao có nữa
Cuộc chơi kỳ tuyệt viết nên lời
Lời tự: “Dư khứ niên đãi hệ[4] chi thứ nhật, kháp đương trùng cửu. Nhật nguyệt y thì, viên cảm ngã sinh cẩu hạnh bất tử, dĩ phi cố ngã, nhi đăng cao[5] chi du, liêu bất khả đắc, nãi trường lân hữu bát cửu tử nhi cáo chi viết: thử Mẫn Hiên tử kim sinh sơ độ chi tịch dã. Toạ giả dị nhi vấn chi, tiếu thuật kỳ do, thả hữu thử phú.” 余去年逮繫之次日,恰當重九。日月依時,爰感我生苟幸不死,已非故我,而登高之遊,聊不可得,乃觴鄰友八九子而告之曰:此敏軒子今生初度之席也。坐者異而問之,笑述其由,且有此賦。 (Năm ngoái tôi bị tống giam hôm trước thì hôm sau là trùng cửu. Tháng ngày qua, nay ngày ấy lại đến, cảm thấy đời mình nếu có may mà không chết, cũng không còn là cái ta khi trước nữa rồi, mà những cuộc lên cao cũng không thể có nữa, mới rót rượu mời các bạn chung quanh tám chín người và nói: đây là tiệc sinh nhật kiếp này của gã Mẫn Hiên này. Moi người lấy làm lạ hỏi. Tôi cười nói rõ đầu đuôi và làm bài thơ này.)

Nguồn: Cao Bá Quát toàn tập - tập 1, Trung tâm Nghiên cứu quốc học, NXB Văn học, 2004
[1] Mạnh Gia đời Tấn làm tham quân cho đại tư mã Hoàn Ôn, ngày trùng cửu cùng Ôn và nhiều người khác lên núi uống rượu say, gió thổi rơi mũ mà không biết. Ôn sai Tôn Thịnh viết bài văn đùa Gia, Gia cũng trả lời thành một bài văn hay. Ở đây chỉ có ý dùng để nói ngày trùng cửu.
[2] Đời Chiến Quốc, Liêm Pha và Lạn Tương Như cùng làm quan nước Triệu. Liêm Pha vì ghen địa vị thường xích mích với Tương Như, nhưng Tương Như vì việc nước tỏ ra nhường nhịn. Sau Liêm Pha hối lỗi, tự mang roi đến nhà Tương Như xin nhận và chịu phạt. Câu này ý nói triều đình nhà Nguyễn khép ông tội chết rồi lại tha chỉ muốn thử xem ông có hối lỗi không.
[3] Ý nói từ khi được tha tới nay ông mới được một tuổi.
[4] Đây là nói sau khi Thiệu Trị đã giảm tội xử trảm xuống tội giảo giam hậu và tống giam, chứ không phải khi phát giác việc chữa bài thi ở trường Thừa Thiên (1841).
[5] Tục xưa ngày trùng cửu người ta rủ nhau lên núi hái cành thù du cắm vào mình để tránh nạn, nên gọi là đăng cao. Ở đây còn ám chỉ việc tác giả không còn hy vọng thi thố tài năng giúp nước được nữa.

In từ trang: https://www.thivien.net/ » Cao Bá Quát » Cửu nhật chiêu khách