07/12/2021 08:07Thi Viện - Kho tàng thi ca Việt Nam và thế giới

Đường Sùng Huy công chúa thủ ngân hoạ Hàn Nội Hàn
唐崇徽公主手痕和韓內翰

Tác giả: Âu Dương Tu - 歐陽修

Thể thơ: Thất ngôn bát cú; Nước: Trung Quốc; Thời kỳ: Bắc Tống, Liêu
Đăng bởi tôn tiền tử vào 03/09/2018 11:00

 

Nguyên tác

故鄉飛鳥尚啁啾,
何況悲笳出塞愁。
青冢埋魂知不返,
翠崖遺跡為誰留。
玉顏自古為身累,
肉食何人與國謀。
行路至今空嘆息,
岩花澗草自春秋。

Phiên âm

Cố hương phi điểu thượng chu thu,
Hà hướng bi già xuất tái sầu.
Thanh chủng[1] mai hồn tri bất phản,
Thuý nhai di tích vị thuỳ lưu.
Ngọc nhan tự cổ vi thân luỵ,
Nhục thực[2] hà nhân dữ quốc mưu.
Hành lộ chí kim không thán tức,
Nham hoa dã thảo tự xuân thu.

Dịch nghĩa

Con chim bay rời quê còn kêu chim chíp
Huống lại đi ra ngoài biên ải nghe tiếng già buồn
Vùi hồn trong Thanh chủng biết là không về
Vì ai mà để dấu tay lại ở Thuý nhai
Từ xưa sắc đẹp làm luỵ đến thân
Người ăn thịt, những ai lo cho nước
Nay qua đây không khỏi than thở
Hoa đồng cỏ nội khắc tự sinh ra và tự lụi tàn

Bản dịch của Lê Xuân Khải

Chim xa đất cũ cũng kêu hoài
Huống tiếng già buồn ở cõi ngoài
Thanh chủng gửi hồn không trở lại
Thuý nhai in dấu để vì ai
Luỵ thân mặt ngọc từng nhiều gái
Lo nước lộc dầy đã mấy trai
Qua đó đến nay than thở mãi
Cỏ hoa trời khắc tự tươi phai
Bài này tuyển từ Âu Dương Văn Trung toàn tập quyển 13 (Cư sĩ tập), bản Tứ bộ bị yếu. Năm Đại Lịch thứ 4, Đường Đại Tông đem con gái của Thái Ninh quận vương Phác Cổ phong làm Sùng Huy công chúa, đem gả cho Hồi Hột khả hãn. Nay linh thạch ở Sơn Tây có bia ngấn tay của Sùng Huy công chúa, truyền lại là: “Khi công chúa được gả cho Hồi Hột đi qua đây, vì không muốn lấy chồng xa, dùng bàn tay níu vào vách đá nên lưu lại dấu tay”. Bài thơ này làm vào năm thứ tư Gia Hựu (1059), tác giả thông qua đề tài bi kịch hoá thân của công chúa Sùng Huy, gửi gắm nỗi lo về phương bắc lúc bấy giờ. Vế đối thứ nhất, được Chu Hy khen: “Nói về thơ, là thơ số một, nói về nghị luận, cũng là nghị luận số một”.

[1] Mộ của Vương Chiêu Quân, tương truyền cỏ trên mộ luôn xanh.
[2] Quan chức hưởng nhiều lộc.

In từ trang: https://www.thivien.net/ » Âu Dương Tu » Đường Sùng Huy công chúa thủ ngân hoạ Hàn Nội Hàn