03/12/2021 23:28Thi Viện - Kho tàng thi ca Việt Nam và thế giới

Chiêu Quân
昭君

Tác giả: Cao Bá Quát - 高伯适

Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt; Nước: Việt Nam; Thời kỳ: Nguyễn
Đăng bởi Vanachi vào 29/03/2014 15:18

 

Nguyên tác

漢朝莫殺毛延壽,
塞上胡笳只自悲。
兒女總多腸斷處,
古今終有貌來時。

Phiên âm

Hán triều mạc sát Mao Diên Thọ,
Tái thượng Hồ già[1] chỉ tự bi.
Nhi nữ tổng đa trường đoạn xứ,
Cổ kim chung hữu mạo lai thì.

Bản dịch của Trần Nhuận Minh

Hán triều từng giết Mao Diên Thọ,
Kèn rợ Hồ buồn chốn ải quan.
Nhi nữ ai hay đau đứt ruột,
Xưa nay nhan sắc vốn đa đoan.
Nguyên chú: "Hoặc vị hậu cung giai lộ dĩ kim giả, hữu thị hồ? Vô thị tai! Hữu nghị Mao Diên Thọ ác hoạ Chiêu Quân giả, dư vị Chiêu Quân chi sắc vô luận dĩ. Đãn sử hoạ công đồ nhiên mạo thủ nhi đan thanh chi, kỷ hà bất ảnh diệt thanh dẫn, đồng vu chúng nhân da. Cẩu tri Chiêu Quân giả, Diên Thọ bất tất thâm cứu, khả hĩ. Tuy dục vật biện, hoặc do hữu thuyết dã." 或為後宮皆賂以金者,有是乎?無是哉!有議毛延壽惡畫昭君者,余謂昭君之色無論已。但使畫工徒然貌取而丹青之,幾何不影滅聲泯,同于眾人耶。苟知昭君者,延壽不必深究,可矣。雖欲勿辨,或猶有說也。 (Có người nói hậu cung đều dùng vàng hối lộ, có chuyện đó không? Không có chuyện đó. Có người bàn rằng Mao Diên Thọ vẽ Chiêu Quân xấu. Ta cho rằng sắc đẹp của Chiêu Quân không phải bàn nữa. Giả như thợ vẽ chỉ biết dựa vào diện mạo mà vẽ, thì sao chẳng ít nhiều "mất bóng hình, bặt âm thanh" mà trở thành đồng loạt với đám thợ bình thường. Nếu biết Chiêu Quân, chẳng nên buộc tội gắt Diên Thọ, đúng vậy. Tuy muốn không biện luận hoặc giả vẫn có điều cần phải bàn vậy.)

Chiêu Quân vốn tên là Vương Tường, một cung nữ của Hán Nguyên Đế. Tương truyền vua sai hoạ công vẽ hình các cung nữ để chọn mỗi khi vào chầu. Bọn cung nữ đều hối lộ Mao Diên Thọ để được vẽ đẹp khiến vua mời. Riêng Chiêu Quân không chịu nên vẽ xấu. Khi đó tộc Hung Nô ở phương bắc đang quấy rối, muốn xin vua Hán một người đẹp làm hoàng hậu. Vua xem trong các bức vẽ, chọn ra Chiêu Quân. Khi nàng bái yết lên đường, vua mới nhận ra sắc đẹp vượt trên mọi cung nữ khác. Sau đó Mao Diên Thọ và bọn hoa công đều bị chém. Chiêu Quân sang được ít lâu thì chồng là Thiền Vu chết, em lên thay là một Thiền Vu mới vẫn bắt nàng làm vợ. Có thuyết nói nàng chết và chôn ở đất Hung Nô, cỏ cây nơi đây đều màu trắng, riêng trên mộ nàng cỏ xanh như ở trung nguyên.

Nguồn: Cao Bá Quát toàn tập - tập 1, Trung tâm Nghiên cứu quốc học, NXB Văn học, 2004
[1] Kèn của người Hồ. Chiêu Quân khi tới Hung Nô, đem theo đàn tỳ bà, gảy khúc ai oán quê hương, tiếng kèn Hồ cũng buồn theo.

In từ trang: https://www.thivien.net/ » Cao Bá Quát » Chiêu Quân