14/08/2020 08:04Thi Viện - Kho tàng thi ca Việt Nam và thế giới

Phần thư khanh
焚書坑

Tác giả: Chương Kiệt - 章碣

Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt; Nước: Trung Quốc; Thời kỳ: Vãn Đường
Đăng bởi tôn tiền tử vào 25/11/2013 21:06

 

Nguyên tác

竹帛煙消帝業虛,
關河空銷祖龍居。
坑灰未冷山東亂,
劉項原來不讀書。

Phiên âm

Trúc bạch[1] yên tiêu đế nghiệp hư,
Quan hà[2] không tiêu tổ long[3] cư.
Khanh hôi vị lãnh Sơn Đông[4] loạn,
Lưu Hạng[5] nguyên lai bất độc thư.

Dịch nghĩa

Khói thẻ trúc và lụa trắng tan thì đế nghiệp (nhà Tần) cũng thành hư ảo,
Cửa ải (Hàm Cốc) và sông (Hoàng Hà) cũng không ngăn được chỗ ở của Thuỷ Hoàng khỏi xụp đổ.
Tro trong hố chưa nguội thì nghĩa quân đã nổi lên ở Sơn Đông,
Lưu Bang và Hạng Vũ đều vốn chẳng ham đọc sách.

Bản dịch của Nguyễn Minh

Khói lụa trúc làm tiêu đế nghiệp
Quan hà sao cứu kiếp Thuỷ Hoàng
Hố tro chưa nguội loạn tràn
Lưu Bang, Hạng Vũ chẳng ham sách đèn
Phần thư khanh là cái hố sâu để đốt sách, nay vẩn còn di tích ở phía đông nam chân núi Ly Sơn, thuộc huyện Lâm Đồng, tỉnh Thiểm Tây. Tần Thuỷ Hoàng sau khi thống nhất Trung Hoa, cho thi hành chính sách ngu dân để củng cố quyền lực, đã hạ lệnh đốt hết sách trong nước.

[1] Thẻ trúc và lụa trắng, để chỉ sách. Từ đời Tần trở về trước, người ta chưa chế ra giấy, nên sách hoặc khắc trên các tấm thẻ trúc hoặc ghi trên lụa trắng.
[2] Tức ải Hàm Cốc và sông Hoàng Hà, là hai yếu tố quan trọng để bảo vệ kinh đô Hàm Dương.
[3] Tổ là người trước, tức thuỷ; long là biểu tượng quân vương, tức hoàng. Tổ long tức Thuỷ Hoàng.
[4] Tên đất cổ thời Chiến Quốc, nay bao gồm tỉnh Giang Tô, nơi nghĩa quân nổi lên.
[5] Lưu Bang và Hạng Vũ, hai thủ lĩnh mạnh nhất của nghĩa quân. Cuối cùng Lưu Bang đại thắng, mở ra nhà Tiền Hán thay thế nhà Tần.

In từ trang: https://www.thivien.net/ » Chương Kiệt » Phần thư khanh