09/08/2020 01:38Thi Viện - Kho tàng thi ca Việt Nam và thế giới

Thử ly 3
黍離 3

Tác giả: Khổng Tử - 孔子

Thể thơ: Kinh thi; Nước: Trung Quốc; Thời kỳ: Chu
Đăng bởi Vanachi vào 03/10/2005 08:59

 

Nguyên tác

彼黍離離,
彼稷之實。
行邁靡靡,
中心如噎。
知我者,
謂我心憂;
不知我者,
謂我何求。
悠悠蒼天,
此何人哉!

Phiên âm

Bi thử ly ly,
Bỉ tắc chi thật,
Hành mại mỹ mỹ,
Trung tâm như ất (yết),
Tri ngã giải,
Vị ngã tâm ưu.
Bất tri ngã giả,
Vị ngã hà cầu.
Du du thương thân (thiên),
Thử hà nhân tai ?

Dịch nghĩa

Kìa nếp đã trĩu đầu rủ ngọn,
Lúa kia đã kết hột.
Ta đi trên đường chậm chậm,
Trong lòng như nghẹn ngào.
Người hiểu ta
Thì nói lòng ta ưu sầu.
Người không hiểu ta,
Thì nói ta đang tìm kiếm vật gì.
Hỏi trời xanh xa thẳm kia,
Kẻ đã khiến xui ra như thế này quả là người nào vậy thay ?

Bản dịch của Tạ Quang Phát

Cây nếp đã quặt đầu tươi tốt,
Cây lúa đà kết hột khắp rồi.
Ta đi chậm bước bồi hồi
Nghẹn ngào tấc dạ của đời biếng thay
Tấc lòng ta những ai hiểu biết
Ắt nói ta chi xiết sầu bi!
Còn người chẳng hiểu chút gì,
Nói ta đang kiếm vật chi đấy mà.
Trời xanh thẳm cao xa vòi vọi
Khiến thế này thật hỡi là ai ?
Chú giải của Chu Hy:

Chương này thuộc phú mà hứng.

yết: quá ưu sầu mà nghẹn ngào, không thể thở thông hơi, như ăn cơm mà bị nghẹn. Lúa kết hột đòng như nghẹn ngào, cho nên dùng để khởi hứng.

Lưu thị ở Nguyên Hành nói rằng: tâm tình của người thường, gặp việc buồn hay vui, lúc gặp lần đầu thì có lòng biến động, gặp lần thứ nhì thì lòng biếng động kém, gặp lần thứ ba thì lòng như thường, không còn biến động nữa.

Còn đến tâm tình người trung hậu quân tử thì không như thế.

Người đi làm qua lại chỗ ấy, hẳn là không phải chỉ thấy có một lần. Lúc đầu, người thấy lúa lên mạ, lại thấy lúa trổ bông, rồi lúa kết hột mà lòng cảm động trước sau đều như một, không biến động ít đi mà lại càng sâu xa hơn nữa. Đấy là tình ý người làm thơ này.

In từ trang: https://www.thivien.net/ » Khổng Tử » Thử ly 3