29/01/2022 01:50Thi Viện - Kho tàng thi ca Việt Nam và thế giới

Đạo bàng bi
道傍碑

Tác giả: Triệu Chấp Tín - 趙執信

Thể thơ: Thất ngôn cổ phong; Nước: Trung Quốc; Thời kỳ: Thanh
Đăng bởi tôn tiền tử vào 23/04/2019 22:01

 

Nguyên tác

道傍碑石何累累,
十里五里行相追。
細觀文字未磨滅,
其詞如出一手為。
盛稱長吏有惠政,
遺愛想像千秋垂。
就中行事極瑣細,
齟齬不顧識者嗤。
徵輸早畢盜劫獲,
黌宮既葺城堞隨。
先聖且為要名具,
下此黎庶教可悲。
居人遇者聊借問,
姓名恍惚云不知。
住時于我本無恩,
去後遣我如何思?
去者不思來者怒,
後車恐蹈前轍危。
深山鑿石秋雨滑,
耕時牛力勞挽推。
里社合錢以作記,
兔園老叟頤指揮。
請看碑石俱磚甃,
身及妻子無完衣。
但愿太行山上石,
化為滹沱水中泥。
不教道傍隙地正無限,
那免年年常立碑。

Phiên âm

Đạo bàng bi thạch hà luỹ luỹ,
Thập lý ngũ lý hành tương trung.
Tế quan văn tự vị ma diệt,
Kỳ từ như xuất nhất thủ vi.
Thịnh xưng trưởng lại hữu huệ chính,
Di ái tưởng tượng thiên thu thuỳ.
Tựu trung hành sự cục toả tế,
Thủ ngữ bất cố thức giả suy.
Trưng du tảo tất đạo kiếp hoạch,
Hoành cung ký tập thành điệp tuỳ.
Tiên thánh[1] thả vi yếu danh cụ,
Hạ thử lê thứ giao khả bi.
Cư nhân quá giả liêu tá vấn,
Tính danh hoảng hốt vân bất tri.
Vãng thời vu ngã toàn vô ân,
Khứ hậu khiển ngã như hà ti (tư).
Khứ giả bất tư, lai giả nộ,
Hậu xa khủng đạo tiền triệt nguy.
Thâm sơn tạc thạch thu vũ hoạt,
Canh thời ngưu lực lao vãn suy.
Lý xã hợp tiền dĩ tác ký,
Thố viên lão tẩu[2] di chỉ huy.
Thỉnh khan bi thạch câu chuyên trụ,
Thân cập thê tử vô hoàn y.
Đãn nguyện Thái Hàng sơn thượng thạch,
Hoá vi Hô Đà[3] thuỷ trung nê.
Bất giao đạo bàng khích địa chính vô hạn,
Ná miễn niên niên thường lập bi.

Dịch nghĩa

Bia bên đường sao mà nhiều
Mười dặm rồi năm dặm đi theo
Nhìn kỹ chữ còn chưa mờ hết
Lời ý như từ một tay viết ra
Ca ngợi chính sách tốt của quan trên
Niềm yêu mến nghĩ để đến nghìn thu
Việc làm trong đó toàn là lặt vặt
Khập khễnh không lo người hiểu biết cười cho
Thuế thu nộp xong sớm, bắt trộm cướp
Trường học dọi xong mái xây tường tiếp
Khổng Tử còn bị chê là công cụ háo danh
Đối với dân thì thực đáng buồn
Cư dân qua đây hỏi đến
Họ tên thì ngớ ra không biết gì cả
Trước đây đối với tôi chẳng có ơn huệ gì
Đi rồi bảo tôi làm sao mà nhớ được
Người đi thì không nghĩ, người đến thì giận
Xe sau sợ cái nguy là đi vào vết bánh xe trước
Đục đá ở núi sâu mưa thu trơn
Trâu đang mùa cày mệt vì kéo cày
Dân làng xã góp tiền để tuyển chọn bài văn bia
Những ông đồ vườn thỏ chỉ huy bằng mồm
Xin mời xem bia đá toàn bằng gạch
Người làm cho bia và vợ con không có áo lành
Chỉ mong đá ở núi Thái Hàng
Hoá thành bùn của song Hồ Đà
Không để cho bên đường còn cơ man đất trống
Thế thì hằng năm khỏi phải dựng bia

Bản dịch của Lê Xuân Khải

Bia bên đường sao mà dựng lắm
Cứ năm rồi mười dặm lại một bia
Xem kỹ chữ vẫn chưa nhoà
Cứ như một bút viết ra ý lời
Quan trên tốt nhất đời ca ngợi
Nghìn thu sau để mãi công ơn
Việc làm bia khắc cỏn con
Chẳng sợ khập khễnh biết hơn chê cười
Bắt giặc cướp thuế thôi thúc giỏi
Xây trường bao trường dọi mái xong
Háo danh xưa thánh còn mang
Dưới đến dân chúng lại càng buồn thay
Người qua lại bia ai xin hỏi
Mặt ngớ ra tên tuổi biết đâu
Với tôi trước chẳng ơn nào
Hỏi tôi tôi biết nhớ sao đi rồi
Người đến giận đi thôi chẳng biết
Sợ xe sau lại vết trước bon
Mùa thu đục đá núi trơn
Trâu còn đang vụ sức mòn kéo lôi
Tiền làng xã chọn lời bia góp
Mấy đồ già mồm mép khiến sai
Mời xem bia thấy gạch xây
Vợ con mình nữa áo ai được lành
Chỉ mong núi Thái Hành bao đá
Hoá hết thành bùn của Hồ Đà
Dùng đem lấp đất trống thừa
Hằng năm khỏi phải xây bia bên đường
[1] Chỉ Khổng Tử. Ý câu này là đến như Khổng Tử còn bị xem là công cụ chuốc danh (xem Trang Tử - Đạo Chích mạt sát Khổng Khâu).
[2] Chỉ những ông đồ ở làng quê đọc sách ít, kiến thức nông cạn.
[3] Tên sông, bắt nguồn từ Sơn Tây, chảy qua Hà Bắc.

In từ trang: https://www.thivien.net/ » Triệu Chấp Tín » Đạo bàng bi