24/05/2024 17:33Thi Viện - Kho tàng thi ca Việt Nam và thế giới

Ngũ cầm ngôn - Đề hồ lô
五禽言-提壺盧

Tác giả: Chu Tử Chi - 周紫芝

Thể thơ: Thất ngôn cổ phong; Nước: Trung Quốc; Thời kỳ: Nam Tống, Kim
Đăng bởi tôn tiền tử vào 02/10/2018 22:05

 

Nguyên tác

提壺盧,
樹頭勸酒聲相呼,
勸人沽酒無處沽。
太歲何年當在酉,
敲門問漿還得酒。
田中禾穗處處黃,
瓮頭新綠家家有。

Phiên âm

Đề hồ lô,
Thụ đầu khuyến tửu thanh tương hô,
Khuyến nhân cô tửu vô xứ cô.
Thái Tuế[1] hà niên đương tại Dậu,
Xao môn vấn tương[2] hoàn đắc tửu.
Điền trung hoà tuệ xứ xứ hoàng,
Úng đầu tân lục gia gia hữu.

Dịch nghĩa

Nâng bình lên
Đứng trên cành cất tiếng mời rượu
Giục người mua rượu nhưng không có nơi nào để mua
Sao Thái Tuế năm nào ở Dậu
Gõ cửa xin nước lại được rượu
Ngoài đồng nơi nơi trổ bông màu vàng
Trong hũ nhà nào cũng có rượu mới cất

Bản dịch của Lê Xuân Khải

Nâng hồ lô!
Trên cành mời rượu đứng kêu
Giục người mua rượu có đâu mà vào
Sao Thái Tuế năm nao ở Dậu?
Nước hỏi xin được rượu sướng không
Trổ vàng bông lúa ngoài đồng
Nhà nhà đều có rượu trong trong vò
Bài này tuyển từ Thái thương đề mê tập quyển 9. Thơ lời chim bắt đầu từ Đường, thịnh vào Tống, đầu tiên toàn nghĩ để mô tả tiếng chim, nên dựa vào ý nghĩa của mặt chữ mà suy diễn rộng ra. Như vịnh chim tử quy (chim cuốc). tiếng kêu là “Bất như quy khứ”, thơ liền lập ý là “quy”. “Đề hồ lô” ở đây, tức tiếng kêu của chim đề hồ. Chim này “thân lốm đốm, to bằng con diều hâu, mỏ khoằm tiếng trong” (Vương Chất, Lâm tuyền kiết khế). Song cái mà nhà thơ vịnh, chẳng khi nào đề cập đến hình dáng, thói quen của chim, mà chỉ dựa vào tiếng kêu “đề hồ” để mô tả. Tóm lại, thơ lời chim trước nay toàn để chơi. Bài này thì khác tác giả liên hệ đến hiện thực của xã hội đương thời, chỉ ra “Giục người mua rượu có đâu mà vào”. Trăm họ, kể cả cơm cũng không được ăn no, làm gì có đủ gạo để nấu rượu.

[1] Tên đặt cho sao của thiên văn học ngày xưa, lại có tên là sao năm. Sao năm đi một vòng trời hết 12 năm, cho nên có thể dựa vào chỗ của sao năm trên đường hoàng đạo để tính năm và là tên của năm. Thái Tuế ở Dậu tức là năm Dậu. Ngạn ngữ có câu: “Thái Tuế ở Dậu xin nước được rượu; Thái Tuế ở Tỵ, bán vợ đợ con”.
[2] Chỉ chung đồ uống. Ở đây tương và tửu đối nhau, tương rẻ còn tửu đắt “Vấn tương hoàn đắc tửu”. Ý là nhà dân có dư lương, năm được mùa.

In từ trang: https://www.thivien.net/ » Chu Tử Chi » Ngũ cầm ngôn - Đề hồ lô