Hồ Thiên thập vịnh - Phật Tích tự thi Mười bài vịnh Hồ Thiên - Thơ đề chùa Phật Tích • Thiên Phúc tự

Nguyên dẫn: “Dư thiệu thừa vương tự, bảo nghệ hoàng gia, khác cẩn tinh cần, thời cơ lặc lệ. Quỹ tu văn đức cử, trương lý kỷ cương; Phấn địch vũ công thành, tích khôi cảnh thổ. Tứ hải quân chiêm thanh giáo; quần sinh cộng mộc nhân ân. Thuỵ thái huy hoàng, cảnh tinh chiếu diệu. Tế thử phi bình chi gia hội; thức tuân thành độ dĩ tỉnh phương. Chư lịch thắng đồ tất nhập hào đoan để phẩm. Quyến tư Phật Tích sơn Thiên Phúc tự: thốc chiểu vũ ư chi điền, xuân nghiên ư tứ tự. Tiên động uyển thanh hư chi sở, bích phủ yên hà; Long Trì thông siêu độ chi tân, kiều song nhật nguyệt. Điệp cương bình liệt, tượng thuỷ luyện phô. Ấn thạch kỳ thuyên, vĩnh vĩnh hiển lưu thần diệu; Bố Kim tịnh sắc, đường đường mãn trứ quang minh. Pháp âm chiêu huyền dung chi hàm hoa; Đại diệp dẫn dã tân chi hiến quả. Đích thực Thứu Lĩnh chi viên, di đáo nhân gian dã. Ngoạn thưởng chi tế, cảnh dữ tâm dung, khoát nhược thư hoà, thi hoài hạo hãn. Ngâm thành quốc âm nhất luật, mệnh sản huyền nhai, dụng ký kỳ thực.” (Ta nối theo vương nghiệp, giữ yên nhà vua, kính cẩn chuyên cần, thời thường cố gắng, sửa sang văn đức để trường lý kỷ cương, phấn khởi vũ công đề mở mang bờ cõi. Bốn bể đều nhuần thanh giáo, muôn dân đều gội nhân an: điều tốt huy hoàng, sao lành rực rỡ. Vừa nay gặp hội phi bình, kính nội phép xưa đi tuần thú, trải nơi danh thắng như tranh vẽ, hết thảy phẩm đề vào ngọn bút. Mến thay chùa Thiên Phúc, núi Phật Tích trông như ngọc thiều ngọc vũ, chon von đa ruộng, xuân nghiên một cảnh, xanh tốt quanh năm. Động Tiên Y như chốn thanh hư (thanh tịnh hư không), bên vách không mây khói; ao rồng (long trì) soi suốt bến siêu độ; trên cầu đôi vừng nhật nguyệt; núi mọc chập chùng như bình phong dựng; nước sông trôi thẳng như tấm lụa phô. Xem tảng đá ki dị, đủ biết phép thần diệu lưu truyền mãi mãi, sắc đẹp giát vàng, rờ rỡ sáng sủa. Tiếng Phật pháp đã vời được huyền khách tiên hoa, đạo Đại Thừa đã đạt được khách quê dâng quả. Đó chính là vườn xanh núi Thứu, giời đến cõi nhân gian. Sau khi ngoạn thưởng, cảnh hợp với người, giời đất thư hoà, thơ nghĩ mênh mông ngâm thành một luật quốc âm, sai khắc lên sườn núi, dùng chép sự thực.)

Bài thơ và lời dẫn ở trên theo sách Ngự đề thiên hoà doanh bách vịnh thi tập (AB.544) chép thơ của chúa Trịnh Căn. Bài thơ cũng được tìm thấy trong Hồng Đức quốc âm thi tập (AB.292), tương truyền của Lê Thánh Tông và các thành viên hội Tao Đàn làm, với tiêu đề Thiên Phúc tự:

Càn khôn vẹn thiểu một bầu đông,
‡ Nấy nấy siêu nhiên chỉn lạ lùng.
Hương vũ ‡ tràng thiền soi vặc vặc,
Vân song ‡ tiu^[7] ngọc ‡ nện boong boong.
Trì thanh ‡ lẻo lẻo như long hội,
Non ‡ nhiều trùng trùng cẩm tú phong.
‡ Lọn^[8] thế ‡ gian này ‡ phong cảnh ấy,
Có ‡ chiều quảng đại, có linh thông.

Sách Tang thương ngẫu lục ở Bài ký chơi núi Phật Tích, Phạm Đình Hổ viết: “Giờ Tị qua cầu Nguyệt Tiêu, lần bậc lên núi. Trên lưng núi có bia, khắc bài thơ ngự chế của chúa Định Vương (Trịnh Căn)”, cho thấy bài thơ này là của Trịnh Căn chứ không phải là thơ thời Hồng Đức.

Chùa Thiên Phúc tức chùa Thầy ở xã Sài Sơn, huyện Quốc Oai, tỉnh Hà Tây (cũ). Nơi đây còn để lại dấu tích của tổ sư Từ Đạo Hạnh. Tương truyền ngài đã dặn chân thoát xác về đầu thai làm vua Lý Thần Tông. Hiện nay trên núi Sài Sơn còn có am Thánh Hoá, có tạc bia đá ở cửa am ghi lại việc này.



[Thông tin 3 nguồn tham khảo đã được ẩn]