Đề đô thành nam trang [Đề tích sở kiến xứ] 題都城南莊【題昔所見處】 • Thơ đề ở ấp phía nam đô thành [Đề nơi khi xưa gặp người]

Theo Bản sự thi 本事詩 của Mạnh Khể 孟棨 đời Đường, Thôi Hộ nhân tiết thanh minh một mình đi chơi về phía nam đô thành, thấy một ấp trại chung quanh đầy hoa đào. Thôi Hộ gõ cửa xin nước uống, một người con gái mở cổng, hỏi tên họ rồi bưng nước đến, người con gái sắc đẹp đậm đà, duyên dáng, tình ý, dịu dàng kín đáo. Năm sau, cũng vào tiết thanh minh, Thôi Hộ lại đến tìm người cũ thì cửa đóng then cài, nhân đó mới đề lên cánh cửa bên trái bài thơ này. Người con gái xem thơ, nhớ thương rồi ốm chết. Chợt Thôi Hộ đến, nghe tiếng khóc bèn chạy vào ôm thây mà khóc. Người con gái bỗng hồi tỉnh rồi sống lại. Ông bố bèn đem cô gái gả cho Thôi Hộ.

Chỉ bằng bốn câu thơ, tác giả đặt hai cảnh tượng ở cùng một địa điểm, cùng một thời điểm mùa xuân nhưng cách nhau một năm, năm trước có thiếu nữ đứng bên hoa đào, năm sau hoa đào vẫn nở mà người xưa đã vắng bóng. Sự đối chiếu ấy gợi nên nỗi ngậm ngùi trước cảnh còn người mất, cuộc gặp gỡ đẹp đẽ nhưng ngắn ngủi và hạnh phúc không thể tìm lại. Hai hình ảnh “nhân diện” và “đào hoa” vừa soi chiếu, vừa tương phản với nhau. Ở hai câu đầu, người và hoa cùng hiện diện, làm đẹp thêm cho nhau. Sang hai câu cuối, khuôn mặt thiếu nữ biến mất, chỉ còn hoa đào vẫn vô tình nở trong gió xuân. Từ bài thơ này, thành ngữ “nhân diện đào hoa” thường được dùng để ví người con gái đẹp với hoa đào, một cuộc duyên gặp gỡ ngắn ngủi hoặc nỗi buồn trở lại chốn cũ mà không còn gặp người xưa.