Và quả nhiên, suốt cả một giờ
Chủ nô cuối cùng đã nói rồi!
Ông chủ không sai khiến lưỡi mình được
Miệng ông lão sủi sôi nước bọt,
110. Rít phì phì! - Và đang thật buồn lòng,
Rằng mắt phải bắt đầu giật liên hồi,
Còn mắt trái chợt giãn nhiều hơn nữa
Trông tròn như mắt cú vọ -
Quay tròn luôn hệt bánh xe.
Bao đặc quyền của giới quý tộc từ xưa,
Qua nhiều trăm năm thiết lập,
Bao công trạng, bao cái tên lừng lẫy,
Ông địa chủ đang nhắc lại cho nghe,
Bằng cơn tức giận của Sa hoàng và Chúa kia
120. Với nông nô là lời hăm doạ:
Nếu vùng dậy khắp nơi nổi loạn,
Chủ ra nhiều mệnh lệnh chặt nghiêm,
Để dân không nghĩ ra nhiều thứ linh tinh,
Không đòi hỏi đủ điều và thành nhượng bộ,
Và tuyệt đối phải tuân lệnh chủ!

Cha mẹ ơi, - Klim Iakoplich nói ngay,
Nghe có gì rin rít trong giọng này
Dường như tất tâm can xưa nay của lý trưởng
Nói chung, khi nghĩ về địa chủ,
130. Chợt hân hoan, sung sướng lộ ra. -
Giờ đây, ta biết phải nghe ai?
Yêu ai nhỉ? người nông dân kì vọng
Trông chờ ai đặt niềm tin trong cuộc sống?
Họ quen rồi chịu đau khổ suốt đời,
Dùng nước mắt lau đi bớt khổ ải mà thôi,
Ta biết đi đâu phản kháng thật?
Mọi thứ là của chủ, của các ngài tất tật -
Nhà nông dân dột nát, tan hoang,
Người thân, con cái họ mệt ốm, đáng thương
140. Và chính nông dân là của riêng ông chủ!??
Từng hạt giống gieo vào đất đó,
Rồi rau trồng đang có trong vườn,
Sợi tóc lơ thơ, sót lại còn
Trên đầu người nông dân vương, chưa cạo -
Tất cả của chủ, đều trong tay các ngài cả!
Dưới mồ là cụ kị của chúng tôi,
Ông bà già nằm nóc lò sưởi thôi,
Trong nôi giữ các em thơ nhỏ tuổi -
Tất cả thuộc các ngài, là của chủ!
150. Còn chúng tôi như cá mắc lưới rồi,
Các ông chủ ờ nhà mình suốt đời!”

Lời nói của trưởng thôn đầy cam chịu
Ông địa chủ thấy dễ thương, dễ hiểu:
Ông chủ còn một con mắt lành
Nhìn trưởng thôn, tỏ vẻ chân tình,
Còn con mắt trái nhìn bình lặng:
Như trên trời, mặt trăng xuất hiện!
Tự tay mình rót một cốc rượu xong
Rượu nho ngoại rủ khách uống cùng,
160. Nào hãy uống - bá tước mời niềm nở.
Trong ánh nắng, rượu long lanh rực rỡ,
Sắc nhờn nhờn, trông đậm đặc mê say.
Klim uống hết cốc rượu, mặt không hề nhăn ngay
Và lại nói: “Cha mẹ hỡi!
Chúng tôi sống nhờ ơn ông chủ mãi,
Như trong vườn địa đàng do Chúa cưu mang:
Không có ông chủ, ta thử sống được chăng
Nông dân thấy thế nào, sao chịu nổi!
(Hiện nguyên hình tên lưu manh bẩm sinh vô đối
170. Khi uống xong cốc rượu ngoại qua môi.)
Không có chủ, chúng ta sống sao đây?
Các vương công là cây tùng, cây bách,
Họ đứng thẳng, không cúi đầu, rung lắc!
Trên đầu họ chỉ có Sa hoàng thôi!
Còn nông dân bình thường thấp - bé - còi -
Họ phải gập lưng, phải căng mình hết sức,
Phải vặn mình ken két. Nơi nông dân bị mắng nhiếc,
Thì ông chủ thấy là tạm chấp nhận cho xong:
Nông dân đứng đâu, băng vỡ nát tan
180. Chỗ chủ đứng, băng chỉ rạn dưới chân là chính!
Cha mẹ hỡi, ơi các ông quan chức!
Trên đời mà không có địa chủ thì sao,
Ta không làm nổi bánh mì nào
Không trữ cỏ khô vào đông cho gia súc!
Ơi những người bảo trợ! ơi những người chăm sóc!
Thế giới này chắc đổ sụp từ lâu,
Thiếu trí tuệ của ông chủ trong đầu,
Thiếu cái cả tin mà nông dân bị nặng!
Ngay lúc sinh, đã ghi ngay trên trán bạn:
190. Phải tuân theo sự dốt nát của nông dân
Mà chúng ta phải làm việc, chỉ biết vâng,
Phải cầu nguyện ngày đêm cho ông chủ!”