Dịch nghĩa: NGỒI TRONG ĐÊM Giấc mơ con bướm về quê nhà ở xa nghìn dặm, Tiếng cuốc kêu đêm suốt cả năm canh. Tiếng gió buồn rền rĩ nơi quán vắng, Cây cổ thụ che kín cả thành hoang. Phiêu bạt bồng bềnh thân là khách, Nghĩa tình sâu nặng là loài chó ngựa. Ngồi một mình thành ra có nỗi nhớ. Tiếng gà lại đã vọng đến điếm tranh. Dịch thơ: NGỒI TRONG ĐÊM Mơ bướm quê muôn dặm, Quyên kêu rộn hết canh. Gió buồn rên quán vắng, Cây rợp phủ hoang thành. Phiêu dạt thân là khách, Nặng sâu khuyển mã tình. Ngồi mình nên lắm nhớ, Gà gáy vọng lều tranh. Đào Nghi dịch 17/5/2023

Nghìn dặm, hồn bướm quê nhà. Cuốc kêu khắc khoải, nhạt nhòa năm canh. Gió buồn, vất vít mái tranh. Bóng cây cổ thụ, hoang thành vẫn đây. Thân khách phiêu bạt bèo mây. Chút tình khuyển mã, bấy chầy chưa nguôi. Bên thành lẻ bóng thân côi. Mái tranh điếm nguyệt, phai phôi tiếng gà.

Bài thơ DẠ TỌA : 夜坐 DẠ TỌA 蝶夢家千里， Điệp mộng gia thiên lý, 鵑啼夜五更。 Quyên đề dạ ngũ canh. 悲風號野館， Bi phong hào dã quán, 古木暗荒城。 Cỗ mộc ám hoang thành. 飄蕩蓬萍客， Phiêu đãng bồng bình khách, 淹留犬馬情。 Yêm lưu khuyển mã tình. 有懷成獨坐， Hữu hoài thành độc tọa, 茅店又雞聲。 Mao điếm hựu kê thanh. 阮忠彥 Nguyễn Trung Ngạn Inline image * Chú Thích : - HÀO 號 : Tiếng gầm của con hổ, nên HÀO có nghĩa là Gào, thét, gầm gừ; ở đây chỉ tiếng gió hú, tiếng gió gào. Chữ nầy còn một âm nữa đọc là HIỆU 號 : là Lời kêu gọi, như Hiệu Triệu 號召. Khi là Danh Từ thì có nghĩa là Tên Hiệu. - ÁM 暗 : là Mờ, là Tối. Ở đây ÁM là Động từ, có nghĩa là Làm Cho Mờ Tối. - Phiêu Đãng 飄蕩 : là Trôi nổi dật dờ. - Bồng Bình Khách 蓬萍客 : BỒNG là cỏ bồng, BÌNH là bèo; một bay theo gió, một trôi theo nước; nên BỒNG BÌNH KHÁCh là Người khách lạc loài trôi nổi vô định. - Yêm Lưu 淹留 : Từ có xuất xứ từ Thiên LY TAO của SỞ TỪ, có nghĩa : Lưu lạc nơi xứ lạ quê người. - Khuyển Mã Tình 犬馬情 : Là Cái tình của chó và ngựa, hai con vật rất trung thành với chủ; Ở đây mượn chỉ "Cái lòng trung thành đối với nhà vua". - Mao Điếm Hựu Kê Thanh 茅店又雞聲 : Câu thơ nầy làm cho ta nhớ đến 2 câu thơ trong bài Thương Sơn Tảo Hành 商山早行 của Ôn Đình Quân 溫庭筠 là : 雞聲茅店月， Kê thanh mao điếm nguyệt, 人跡板橋霜。 Nhân tích bản kiều sương. ... mà cụ Nguyễn Du đã mượn để gom lại thành một câu thơ rất hay để tả cảnh khi Thúy Kiều trốn khỏi Quan Âm Các là : (mịt mờ dặm cát đồi cây), Tiếng gà điếm nguyệt, dấu giày cầu sương ! Inline image * Nghĩa bài Thơ : Ngồi Trong Đêm Ngồi một mình trong đêm chỉ mơ về quê hương ngàn dặm trong mộng điệp mà thôi; Tiếng cuốc kêu suốt cả năm canh đêm hè. Gió buồn rít mạnh nơi quán trọ hoang vắng, và các cây cổ thụ che kín mờ cả thành hoang. Thân ta nơi đất khách trôi nổi như cỏ bồng như bèo nước, nhưng luôn luôn giữ lòng trung như khuyển mã đối với quân vương. Vì trong lòng hoài cảm nên mới ngồi suốt trong đêm khi tiếng gà đã eo óc gáy nơi quán cỏ nầy. * Diễn Nôm : Ngồi Trong Đêm Nhớ nhà ngàn dặm qua mơ, Cuốc kêu ra rả tờ mờ năm canh. Gió sầu rít mạnh quán tranh, Thành hoang u ám bóng xanh cây già. Nổi trôi bèo giạt gió qua, Gửi thân đất khách tình nhà không khuây. Một mình đêm vắng ngồi đây, "Tiếng gà điếm nguyệt dấu giày cầu sương"! 杜紹德 Đỗ Chiêu Đức