Bình luận nhanh 0

Bạn đang bình luận với tư cách khách viếng thăm. Để có thể theo dõi và quản lý bình luận của mình, hãy đăng ký tài khoản / đăng nhập trước.

Tùng cúc ngày xưa thấy đặng còn
Thân này chẳng thẹn với sông non.
Miếu đường[1] xa cách niềm tôi chúa,
Gia thất buộc ràng nghĩa vợ con.
Áo Hán[2] mười phần thay cách lạ,
Rượu Hồ[3] một mực đắm mùi ngon.
Giang Đông vẫn biết nhiều anh tuấn,
Cuốn đất kìa ai dám hỏi don.[4]


Khảo dị:
Nghĩ thẹn râu mày với nước non,
Nhìn nay tùng cúc, bạn xưa còn
.
Miếu đường cách trở đường tôi chúa,
Gia thất riêng buồn nỗi vợ con.
Áo Hán nhiều phen thay vẻ lạ,
Rượu Hồ một mặt đắm mùi ngon.
Giang Đông nổi tiếng nhiều tay giỏi,
Cuốn đất kìa ai, dám hỏi đon.
Về hoàn cảnh sáng tác bài thơ này:
- Theo Định Tường thủ khoa Nguyễn Hữu Huân tiểu truyện (sách cũ, không rõ tác giả) thì bài này do ông làm lúc bị giam cầm ở đảo Cayenne, và có đầu đề là Tư (nhớ) quê hương.
- Theo Tiểu truyện Thủ khoa Huân của Trần Văn Thông ghi tựa bài này là Đảo Bòn Bon năm 1865, tức bài này được làm khi ở đảo Reunion năm 1865.
- Theo Thi ca châm biếm và trào lộng Việt Nam (1969) thì năm 1874, nhân dịp Nguyễn Hữu Huân được Pháp tha về và giao cho Tổng đốc Đỗ Hữu Phương quản thúc, sau mấy năm bị lưu đày ở đảo Réunion. Ông Phương vốn là bạn cũ của Huân, tổ chức một bữa tiệc mừng, có mời đông đủ các quan người Việt đến dự. Tiệc xong, nhân có người yêu cầu ông Thủ khoa Huân làm thơ cho nghe, ông liền đọc bài thơ này, trong đó dụng ý mỉa mai một cách kín đáo những người theo Pháp bằng cặp câu luận.

Chú thích:
[1]
Chỉ triều đình.
[2]
Dịch chữ “Hán y quan”. Câu này ý nói phong tục ở Nam Kỳ đã bị thay đổi dưới ách thống trị của ngoại bang.
[3]
Hồ là từ chỉ chung các dân tộc phía Bắc, đã nhiều lần xâm lấn Trung Quốc. Câu này ý nói có nhiều người bị mê hoặc bởi bã vật chất của quân xâm lược.
[4]
Hai câu cuối lấy ý câu trong bài Đề Ô giang đình của Đỗ Mục (dịch): “Con em đất Giang Đông nhiều người tài giỏi, nếu cuốn đất quay trở lại thì chưa biết như thế nào”, tức là có tiếc cho Hạng Vũ. “Hỏi don” là hỏi với vẻ sốt sắng.


[Thông tin 3 nguồn tham khảo đã được ẩn]