Bài thơ TỐNG LÃO THIẾP HOÀN THÔN CƯ : 送老妾還村居 TỐNG LÃO THIẾP HOÀN THÔN CƯ 無限東風暖襲人， Vô hạn đông phong noãn tập nhân, 醉中扶起老來身。 Túy trung phù khởi lão lai thân. 慇懃報道無他語， Ân cần báo đạo vô tha ngữ, 江館煙村共一春。 Giang quán yên thôn cộng nhất xuân. 阮秉謙 Nguyễn Bỉnh Khiêm * Chú Thích : - TỐNG LÃO THIẾP HOÀN THÔN CƯ 送老妾還村居 là Đưa người thiếp già trở về nơi ở cũ trong thôn xóm. - Vô Hạn 無限 : là Rất nhiều, là Đầy rẫy cả. - Đông Phong 東風 là Gió từ hướng đông thổi đến, tức là Gió xuân đó. - Tập 襲 : là Đánh lén, đánh úp (như Tập Công); ở đây có nghĩa là Thâm nhiễm, là bao phủ quanh, nên NOÃN TẬP NHÂN 暖襲人 là Cái ấm áp ập đến quanh người. - Phù 扶: là Nâng đỡ, nên PHù KHỞI 扶起 là Đỡ dậy. - Báo Đạo 報道 : là Báo đáp lại cái đạo lý giữa tướng công và tì thiếp. - Giang Quán 江館 : QUÁN ở đây là TRÚ QUÁN 住館 là Nhà ở, nên GIANG QUÁN có nghĩa là Căn nhà nhỏ ở ven sông. - Yên Thôn 煙村 : là Xóm khói, là Xóm trong sương khói, chỉ Xóm thôn vắng vẻ. * Nghĩa Bài Thơ : ĐƯA NGƯỜI THIẾP GIÀ VỀ THÔN Làn gió xuân tràn ngập làm cho hơi ấm cũng ập đến quanh người. Trong cơn say, ta đỡ dậy tấm thân già nua của người tì thiếp. Rất ân vần để báo đáp cho trọn cái đạo làm người, chớ không nói năng gì khác nữa. Căn nhà nhỏ ven sông trong xóm thôn vắng lặng như cùng tràn ngập trong mùa xuân. Đối với những người hầu thiếp ngày xưa khi về già, thường được chủ nhân (cũng là người đầu ấp tay gối trong biết bao năm, lắm khi tình nghĩa còn hơn là người hôn phối chính thức được cưới khi đã hiển đạt) ban cho chút đỉnh tiền bạc, khá lắm thì thêm được một người hầu để về quê dưỡng già đợi ngày theo ông theo bà về nơi chín suối. Cụ nguyễn Bỉnh Khiêm đã rất tình nghĩa và đúng đạo làm người, đích thân đưa người thiếp già về quê để an hưởng tuổi già cho phải đạo. * Diễn Nôm : TỐNG LÃO THIẾP HOÀN THÔN CƯ Gió xuân ấm áp thổi quanh người, Say đỡ thân già đến tận nơi. Trọn đạo ân cần không cắng đắng, Nhà bên sông vắng đón xuân tươi ! Lục bát : Quanh người thổi ấm gió xuân, Trong say đỡ dậy ân cần dìu nhau. Ít lời trọn đạo trước sau, Nhà ven sông vắng rạt rào gió xuân ! 杜紹德 Đỗ Chiêu Đức