Bài thơ: Chinh nhân oán - 征人怨 (Liễu Trung Dung

Bình luận nhanh 2

Nguyễn Công Tuấn14/09/2025 07:28

Hết tới Kim Hà lại Ngọc Môn, Hằng ngày lưng ngựa vác đao chồn. Xuân qua tuyết trắng còn trên mộ, Muôn dặm Hoàng Hà quá Hắc Sơn . N/Đ Ngày 14/09/2025

Cơm Nguội03/08/2022 18:05

Hàng năm Kim Hà lại Ngọc quan, Ngày ngày lưng ngựa đao lại đao. Ba xuân tuyết trắng mồ xanh đắp, Muôn dặm Hoàng Hà quanh Hắc san. 3/8/2022- Nguyễn Đức Tiến.

34.67

Ngôn ngữ: Chữ Hán
Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt
Thời kỳ: Trung Đường
7 bài trả lời: 7 bản dịch
Từ khoá: biên tái (190) tòng quân (65)

Đăng bởi Vanachi vào 09/09/2005 14:19

征人怨

歲歲金河復玉關，
朝朝馬策與刀環。
三春白雪歸青塚，
萬里黃河繞黑山。

Chinh nhân oán

Tuế tuế Kim hà^[1] phục Ngọc quan^[2],
Triêu triêu mã sách dữ đao hoàn^[3].
Tam xuân bạch tuyết quy thanh trủng,
Vạn lý Hoàng Hà nhiễu Hắc san.

Dịch nghĩa

Hằng năm hết tới Kim hà lại qua Ngọc Môn quan
Hằng ngày trên lưng ngựa với lại thanh đao
Ba tháng mùa xuân rồi mà tuyết trắng còn phủ bãi cỏ mọc trên những phần mộ
Sông Hoàng Hà chảy muôn dặm về chạy quanh núi Hắc sơn

Chú thích:

[1]

Giờ là Hắc hà, nam Quy Bắc, tỉnh Sơn Tây.

[2]

Ngọc Môn quan ( 40.352,93.865): Ngọc Môn quan 玉門關 hay Ngọc Môn, Ngọc quan, là một cửa ải trọng yếu của Trung Quốc thời xưa trên đường buôn bán tơ lụa từ Trung Quốc tới các nước khác ở phương tây, vị trí nay ở vào xã Sa Châu, huyện Đôn Hoàng, tỉnh Cam Túc, được đặt từ thời Hán Vũ Đế Lưu Triệt 劉徹 (156 TCN - 87 TCN), là nơi yết hầu để đi từ trung nguyên vào Tây Vực. Ở đây trước mặt là bãi sa mạc không một bóng người, lính thú nhà Hán thường rất cực khổ. Tên của ải là do xưa ngọc thường được sản xuất tại Tây Vực.

Hình: Di chỉ Ngọc Môn quan

[3]

Theo Hán thư, Tích Lý Lăng 李陵 (cháu Lý Quảng 李廣) đem 5000 quân đánh Hung Nô (năm 99 tr.CN), đi sâu vào đất địch. Bị vây, quân lính chết gần hết, ngựa bị thương phải đầu hàng. Hán Vũ Đế nghe tin rất phẫn nộ, ra lệnh giết ba họ của Lý Lăng. Đến đời Chiêu Đế (đã hoà hoãn với Hung Nô), bạn đồng liêu của Lý Lăng là Quắc Quang 霍光, Thượng Quan Kiệt 上官桀 phụ chính muốn xin cho Lý Lăng về, sai Nhậm Lập Chính 任立政 (cũng là bạn của Lý Lăng) làm sứ giả qua kêu gọi Lý Lăng trở về. Lúc ngồi nói chuyện, vì có người Hán là Vệ Luật 衛律 làm quan cho Hung Nô cùng ngồi, không tiện nói thẳng nên Nhậm Lập Chính đưa mắt nhìn đao của Lý Lăng và sờ những cái vòng trên sống đao để thăm dò ý tứ. Vòng là “hoàn” 環, phát âm giống “hoàn” 還 (trở về), ý muốn kêu Lý Lăng trở về. Lý Lăng biết ý nhưng không trở về, vì nhục nhã và do ba họ đã bị giết hết. Về sau chữ “đao hoàn” 刀環 dùng để ám chỉ đến chuyện hồi hương.