Băng trụ 冰柱 • Cột băng

冰柱
Băng trụ
Cột băng

師乾久不息，
Sư can cửu bất tức,
Việc binh đao đã lâu không ngừng,

農為兵兮民重嗟。
Nông vi binh hề dân trùng ta.
Nông dân trở thành lính,

騷然縣宇，
Tao nhiên huyện vũ,
Dân chúng lại thêm than thở.

土崩水潰，
Thổ băng thuỷ hội,
Khắp cõi náo loạn,

畹中無熟谷，
Uyển trung vô thục cốc,
Đất lở nước tràn,

壠上無桑麻。
Lũng thượng vô tang ma.
Trong ruộng không có thóc chín,

王春判序，
Vương xuân phán tự,
Trên gò chẳng còn dâu gai.

百卉茁甲含葩。
Bách huỷ truất giáp hàm ba.
Mùa xuân mở ra một tiết mới,

有客避兵奔遊僻，
Hữu khách tị binh bôn du tịch,
Trăm loài cây cỏ nhú mầm, ngậm nụ.

跋履險阨至三巴。
Bạt lý hiểm ách chí Tam Ba.
Có người khách tránh chiến tranh, chạy tìm nơi hẻo lánh,

貂裘蒙茸已敝縷，
Điêu cừu mông nhung dĩ tệ lũ,
Lặn lội qua đường hiểm trở tới vùng Tam Ba.

鬢髮蓬舥，
Mấn phát bồng ba.
Áo lông điêu xù xì đã rách cả sợi,

雀驚鼠伏，
Tước kinh thử phục,
Tóc mai, tóc đầu rối bù.

寧遑安處，
Ninh hoàng an xử,
Như chim kinh hãi, như chuột nép mình, nào có lúc được ở yên,

獨卧旅舍無好夢，
Độc ngoạ lữ xá vô hảo mộng,
Một mình nằm trong quán trọ, chẳng có giấc mộng lành,

更堪走風沙！
Cánh kham tẩu phong sa!
Còn chịu sao nổi cảnh bôn ba giữa gió cát!

天人一夜剪瑛琭，
Thiên nhân nhất dạ tiễn anh lộc,
Người trời suốt một đêm cắt những mảnh ngọc sáng,

詰旦都成六出花。
Cật đán đô thành lục xuất hoa.
Sáng sớm, tất cả đã thành hoa tuyết sáu cánh.

南畝未盈尺，
Nam mẫu vị doanh xích,
Tuyết trên đồng chưa dày đầy một thước,

纖片亂舞空紛拏。
Tiêm phiến loạn vũ không phân noa.
Những mảnh mỏng bay múa rối bời giữa không trung.

旋落旋逐朝暾化，
Toàn lạc toàn trục triêu thôn hoá,
Vừa rơi xuống đã tan theo ánh mặt trời buổi sớm,

檐間冰柱若削出交加。
Thiềm gian băng trụ nhược tước xuất giao gia.
Dưới mái hiên, những trụ băng như được gọt ra, đan xen nhau.

或低或昂，
Hoặc đê hoặc ngang,
Cái thấp, cái cao, cái nhỏ,

小大瑩潔，
Tiểu đại oánh khiết,
Cái lớn đều trong sáng sạch sẽ,

隨勢無等差。
Tuỳ thế vô đẳng sai.
Tuỳ hình thế mà thành, chẳng có thứ bậc nhất định.

始疑玉龍下界來人世，
Thuỷ nghi ngọc long hạ giới lai nhân thế,
Thoạt ngỡ rồng ngọc từ trời xuống cõi người,

齊向茅檐布爪牙。
Tề hướng mao thiềm bố trảo nha.
Đều giương móng vuốt, răng nanh dưới mái tranh.

又疑漢高帝，
Hựu nghi Hán Cao Đế,
Lại ngỡ Hán Cao Đế,

西方來斬蛇。
Tây phương lai trảm xà.
Từ phương tây đến chém rắn.

人不識，
Nhân bất thức,
Người đời không nhận ra:

誰為當風杖莫邪。
Thuỳ vi đương phong trượng Mạc Da?
Ai đang đứng trước gió, cầm thanh kiếm Mạc Da?

鏗鏘冰有韻，
Khanh thương băng hữu vận,
Băng ngân vang, tự có âm điệu,

的皪玉無瑕。
Đích lịch ngọc vô hà.
Lấp lánh như ngọc không chút tì vết.

不為四時雨，
Bất vi tứ thời vũ,
Không làm mưa bốn mùa,

徒於道路成泥柤。
Đồ ư đạo lộ thành nê tra.
Để rồi chỉ hoá thành bùn trên đường sá.

不為九江浪，
Bất vi Cửu Giang lãng,
Không làm sóng Cửu Giang,

徒為汩沒天之涯。
Đồ vi cốt một thiên chi nhai.
Để rồi chìm khuất tận chân trời.

不為雙井水，
Bất vi Song Tỉnh thuỷ,
Không làm nước Song Tỉnh,

滿甌泛泛烹春茶。
Mãn âu phiếm phiếm phanh xuân trà.
Đầy chén sóng sánh dùng nấu trà xuân.

不為中山漿，
Bất vi Trung Sơn tương,
Không làm rượu Trung Sơn,

清新馥鼻盈百車。
Thanh tân phức tị doanh bách xa.
Thanh thơm ngát mũi, chứa đầy trăm xe.

不為池與沼，
Bất vi trì dữ chiểu,
Không làm nước ao đầm,

養魚種芰成霪霪；
Dưỡng ngư chủng kỵ thành dâm dâm.
Nuôi cá, trồng củ ấu, lênh láng khắp nơi,

不為醴泉與甘露，
Bất vi lễ tuyền dữ cam lộ,
Không làm suối ngọt và móc ngọt,

使名異瑞世俗誇。
Sử danh dị thuỵ thế tục khoa.
Mang danh điềm lành khác thường để người đời ca tụng.

特稟朝沏氣，
Đặc bẩm triêu thiết khí,
Chỉ riêng nhận lấy khí trong lành buổi sớm,

潔然自許靡間其邇遐。
Khiết nhiên tự hứa mĩ gián kỳ nhĩ hà.
Tự giữ mình thanh sạch, dù gần hay xa vẫn như một.

森然氣結一千里，
Sâm nhiên khí kết nhất thiên lý,
Khí lạnh ngùn ngụt ngưng kết suốt nghìn dặm,

滴瀝聲沉十萬家。
Trích lịch thanh trầm thập vạn gia.
Tiếng nước nhỏ giọt trầm xuống giữa muôn nhà.

明也雖小，
Minh dã tuy tiểu,
Ánh sáng tuy nhỏ,

暗之大不可遮。
Ám chi đại bất khả già.
Cũng không thể che lấp nổi bóng tối quá lớn.

勿被曲瓦，
Vật bị khúc ngoã,
Đừng để mái ngói cong che chắn,

直下不能抑群邪。
Trực há bất năng ức quần tà.
Dẫu buông thẳng xuống, vẫn không thể trấn áp lũ tà.

奈何時逼，
Nại hà thời bức,
Ngặt nỗi thời tiết thúc bách,

不得時在我夢中，
Bất đắc thời tại ngã mộng trung,
Chẳng thể thường ở trong giấc mộng của ta,

倏然漂去無餘。
Thúc nhiên phiêu khứ vô dư.
Thoắt đã tan trôi, không còn dấu vết.

自是成毀任天理，
Tự thị thành huỷ nhậm thiên lý,
Vốn sự thành và hoại đều theo lẽ trời,

天於此物豈宜有忒賒。
Thiên ư thử vật khởi nghi hữu thắc xa?
Nhưng trời đối với vật này, há nên quá đỗi bất công?

反令井蛙壁蟲變容易，
Phản lệnh tỉnh oa, bích trùng biến dung dị,
Trái lại, để đám ếch giếng, sâu vách dễ dàng đổi vẻ,

背人縮首競呀呀。
Bối nhân súc thủ cạnh nha nha.
Quay lưng với người, rụt đầu, tranh nhau kêu inh ỏi.

我願天子回造化，
Ngã nguyện thiên tử hồi tạo hoá,
Ta mong thiên tử xoay chuyển tạo hoá,

藏之韞櫝玩之生光華。
Tàng chi uẩn độc ngoạn chi sinh quang hoa.
Cất nó trong hộp quý, thưởng ngoạn để nó toả sáng.