Hiệp khách hành 俠客行 • Bài ca về người hiệp khách

Đây là một bài nhạc phủ cổ đề, thuộc Tạp khúc ca từ. Bài thơ khắc hoạ hình tượng người hiệp khách võ nghệ cao cường, trọng lời hứa, coi nhẹ sống chết, làm việc nghĩa mà không màng danh lợi. Từ hình ảnh khái quát về những hiệp khách đất Yên, Triệu, Lý Bạch chuyển sang ca ngợi Hầu Doanh và Chu Hợi - hai tráng sĩ từng giúp Tín Lăng quân trộm binh phù, đoạt quân quyền, cứu nước Triệu khỏi quân Tần. Qua đó, Lý Bạch không chỉ bày tỏ lòng ngưỡng mộ đối với tinh thần nghĩa hiệp mà còn kín đáo gửi gắm lý tưởng của chính mình: được gặp bậc minh chủ, đem tài năng cứu đời, lập nên công nghiệp lớn. Hai câu cuối đối lập cuộc đời hành động của người tráng sĩ với cuộc sống chỉ quanh quẩn nơi gác sách của Dương Hùng, qua đó khẳng định khát vọng nhập thế và lập công.

Nguỵ Vô Kỵ được anh là Nguỵ An Ly vương phong làm Tín Lăng quân. Ở thành Đại Lương, kinh đô của nước Nguỵ, có một ẩn sĩ 70 tuổi tên là Hầu Doanh. Tín Lăng quân rất trọng Hầu Doanh, tôn làm thượng khách. Hầu Doanh tiến cử người đồ tể tên là Chu Hợi, cũng là một ẩn sĩ hiền tài. Năm thứ 20 đời Nguỵ An Ly vương (tức năm 257 TCN), quân Tần vây thành Hàm Đan của nước Triệu. Vua Nguỵ sai tướng Tấn Bỉ mang quân sang cứu Triệu, nhưng sau sợ uy thế của Tần, do đó không tiến quân. Tín Lăng quân vì bạn là Bình Nguyên quân đang bị vây ở Triệu, hết lời xin vua Nguỵ cho tiến quân, nhưng vua Nguỵ không nghe. Theo kế của Hầu Doanh, Tín Lăng quân nhờ vương phi Như Cơ, lấy trộm được binh phù của vua Nguỵ, đem đi ra lệnh cho Tấn Bỉ tiến quân. Tấn Bỉ nghi ngờ không tuân lệnh. Chu Hợi liền rút cây chuỳ sắt nặng 40 cân, giết chết Tấn Bỉ. Nhờ đó Tín Lăng quân dem quân đánh đuổi được quân Tần, cứu nguy cho thành Hàm Đan và Bình Nguyên quân.

Hiệp khách hành không đơn thuần ca ngợi võ nghệ hay việc giết người. Trung tâm của bài thơ là một quan niệm về nhân cách: trọng nghĩa, giữ lời, dám cứu người trong cơn nguy cấp, làm xong việc lớn mà không tranh công. Hình tượng hiệp khách vì thế cũng là sự hoá thân của lý tưởng Lý Bạch - một con người muốn đem tài năng giúp đời, lập công danh bằng hành động phi thường, chứ không chịu để cuộc đời trôi qua âm thầm nơi gác sách.