Nhà nông đã khổ

Ruộng thì dở khô,
Cày bừa túm tùm.
Cái tay thì núm,
Cái bụng thì trì.
Biết sự ra ri,
Cày bừa chi nữa.

Ở nhà ở cửa,
Không biết mần chi,
Bước chân ra đi,
Con người đã khổ.

Bò thì muốn bổ,
Người cũng hết hơi.
Cái năm nhờ trời,
Cũng được ba mánh.

Gặt được một gánh,
Xương lở, lưng còng.
Vai bòng, gối bong,
Phơi chưa kịp nỏ.

Thuế thời đã bổ,
Trống đánh ngoài đình.
Ai ai cũng kinh,
Kéo nhau xin khất:
“Mùa màng thất bát,
Thuế má lúc ni.
Thuế má nặng ra ri,
Dân lưa chi mà nộp.”

Hắn đà không đáp,
Bắt kẹp, bắt kềm.
Chạy ngày, chạy đêm,
Chạy răng cho được.

Mới qua bữa trước,
Nỏ hay bữa sau.
Lính tráng hắn vào,
Không biết làm sao,
Ló thì gần hết.

Phần thì ngày Tết,
Phần thì thuế vua.
Giữa tiết ngày mùa,
Ló đà hết kiệt.

Nợ thì phải khất,
Sưu thuế phải lo.
Ai có con bò,
Lùa đi mà bán.

Cho nên khốn nạn,
Thuế nạp hai lần.
Ai cũng phải mần,
Ba sào ruộng xấu.

Phần thì không gấu,
Phần lại không bò.
Ăn đã không no,
Lại mang lấy nợ.

Nghe chừng khó gỡ,
Muốn bỏ quách đi.
Cày cấy mần chi,
Ba sào ruộng cạn.

Năm thì đại hạn,
Năm thì mưa luôn,
Nghĩ cúng thậm buồn,
Có khi phải bỏ.

Bởi chưng không có,
Cho nên phải cày,
Cả năm loay hoay,
Mồ hôi đổ xuống.

Nhà giàu đã sướng,
Mần nỏ phải mần,
Ăn lại ăn ngon,
Chẳng lo khó nhọc.
Thân ta đã cực,
Chỉ nợ với nần.

Thuế ruộng, thuế thân,
Quanh năm tế lễ.
Nói ra thì tệ,
Không nói cực lòng.
Nghĩ nỗi nhà nông,
Nai lưng chịu đựng.