Cơ khổ cho đứa giữ trâu Vè chăn trâu

Trong bài này, tác giả đưa ra những nỗi cực nhục của đứa ở chăn trâu và sự sung sướng của bà chủ. Cách đưa ra những cái đối lập rất điển hình.

Khảo dị:

Cơ khổ cho đứa ‡ chăn trâu,
Nón ‡ nan chẳng có, lấy đầu che mưa‡
Cơm ăn bữa sớm‡ , bữa trưa,
Vác cày vác bừa ‡ đã mỏi hai vai.
‡ Tiền thuê ‡ chỉ có quan hai,
Tôi ở với ‡ chúa đã ngoài ba năm.
Chúa ăn rồi chúa lại nằm‡
Bắt tôi xay ‡ ló tối tăm trong nhà.
‡ Niêu chúa bằng ‡ cái trứng gà,
Chưa bắc đã sôi, chưa và đã hết‡ .
Chúa sợ ăn hết, chúa ngồi chúa lo.
Thóc chúa ba ‡ lẫm bảy kho,
Chúa ‡ bắt ăn ít, chúa chẳng cho ăn nhiều.
Chúa ăn cá ‡ úc, cá thiều,
‡ Cho tôi hột ‡ mói xót diều con kha.
Chúa ‡ mang tơ lụa lượt là,
Cho tôi ba miếng giẻ vá ‡ ra vá ‡ vào.
Tháng năm một trận gió cào,
Nón áo rách hết lòi đầu lòi da.
Bao giờ cho đến tháng ‡ ba,
Giao trâu ‡ cho chúa, tôi ra ‡ tôi về.
Tháng sáu chúa vác đến thuê,
Tởm cái mặt chúa, tôi chẳng hề vãng lai.

‡ Thảm thương cho ‡ cụ chự trâu,
Ăn quán nằm cầu, khóc mẹ ‡ van cha.
Hai hàng nước mắt ‡ chảy sa,
Cách sông trở hói biết nhà mẹ đâu?
‡ Nửa đêm thức ‡ giấc mở trâu,
‡ Tơi nón nỏ có, lấy đầu che mưa.
Thân ‡ tui đi sớm về trưa,
Vác cày vác bừa‡ , mỏi cả hai vai.
‡ Ăn rồi ‡ chú thím lại nằm,
Bắt tôi xay ‡ ló tối tăm trong nhà.
Cái ‡ om bằng quả trứng gà,
‡ Bắc lên truống xuống thiệt là chú ơi.
Cái om chưa bắc đã sôi‡ ,
Tốn ba lẻ củi, chú ngồi ‡ chú lo.
‡ Ló chú đầy lẫm, đầy kho,
‡ Chú cho ăn ít‡ chẳng cho ăn nhiều.
‡ Ăn rồi xắp xắp trong điều,
Cơm côi cháo dưới mời chiều ‡ bữa qua!
Răng chừ cho đến tháng ‡ ba,
Đưa trâu lên ‡ đôộng ra nằm cây sanh.
‡ Cây sanh mỗi đứa ‡ mỗi nhành,
Gió nam phất ‡ lại tốt lành con trai.
Đứa nậy thì mặc áo dài,
Đứa nhỏ áo ngắn tóc dài phủ phê.
Ngó quanh, trống đánh tứ bề,
Hai người thương chắc chẳng hề nói ra.
Con trâu kêu một tiếng ngân nga,
Con bò kêu một tiếng thật là khổ thay.

[Thông tin 2 nguồn tham khảo đã được ẩn]