Sao Ngưu lang xa xa, Nữ sông Ngân trắng muốt. Cất cánh tay nhỏ thon, Lách cách khung dệt lụa. Hết ngày chưa thành tấm, Khóc nước mắt như mưa. Sông Hán gần lại xanh, Gặp nhau hứa quay lại. Một dòng nước nông trong, Đăm đắm nhìn không nói. 7/11/2023- Nguyễn Đức Tiến.

Bài thơ ĐIỀU ĐIỀU KHIÊN NGƯU TINH 迢迢牽牛星 : 迢迢牽牛星， Điều điều Khiên Ngưu tinh, 皎皎河漢女。 Kiểu kiểu Hà Hán nữ. 纖纖擢素手， Tiêm tiêm trạc tố thủ, 札札弄機杼。 Trát trát lộng cơ trữ. 終日不成章， Chung nhật bất thành chương. 泣涕零如雨。 Khấp thế linh như vũ. 河漢清且淺， Hà Hán thanh thả thiển, 相去復幾許？ Tương khứ phục kỷ hử ? 盈盈一水間， Doanh doanh nhất thuỷ gian, 脈脈不得語。 Mạch mạch bất đắc ngữ ! * Chú thích : - Điều Điều : là Xa xăm diệu vợi; là Xa xa... - Kiểu Kiểu : là Trắng trẻo nõn nà; là Lấp lánh. Còn được đọc là Hạo Hạo. - Tiêm Tiêm : là Mềm mại, thon thả. - Trạc : Nhấc lên, Đưa lên. - Trát Trát : là Lách cách lác các (từ Tượng thanh). - Bất Thành Chương : là Không thành văn vẻ vải vóc gì cả. - Khấp Thế : Khấp là Nước mắt ; Thế : là Nước mũi; Linh : là Chảy. Câu : "Khấp thế linh như vũ"là "Nước mắt nước mũi chảy như mưa". - Hà Hán : Chỉ sông Thiên Hà, còn gọi là Sông Ngân Hà hay Ngân Hán. - Kỷ Hử ? : là Nghi vấn tự, có nghĩa là Bao nhiêu ?" - Doanh Doanh : là Đầy âm ấp, là Đầy nhóc. - Mạch Mạch : là (Nhìn) Đăm đắm, Đắm đuối, Chứa chan tình cảm. * Nghĩa bài thơ : Xa xôi diệu vợi ở đầu bên kia sông là Sao Khiên Ngưu. Lấp lánh sáng sủa phía bên nầy sông là sao Chức Nữ (HÀ HÁN NỮ). Với đôi tay mềm mại trắng trẻo vươn ra, và tiếng lách cách lác các của khung cửi đang hoạt động. Nhưng... suốt cả ngày không dệt ra được vải vóc gì cả; mà còn khóc đến nước mắt nước mũi chảy như mưa. Sông Ngân Hà lại trong mà cạn, đây qua đó khoảng cách có bao xa đâu ? Chỉ là một dòng nước đầy nhăn cách, nhưng lại chỉ nhìn nhau đăm đắm mà chẳng nói nên lời ! Đây là bài thơ thứ mười trong "Cổ thi thập cửu thủ" (19 bài thơ xưa thời Tần, Hán). Bài thơ đã mượn truyện tình của Ngưu Lang Chức Nữ trong cái bi kịch là bị ngăn cách bởi sông Ngân Hà, người ở bên nầy sông người ở bên kia sông. Chức Nữ đã nói lên nỗi tương tư của sự chia cắt, bày tỏ nỗi bi thương sầu thảm của cảnh vợ chồng không được đoàn tụ một nhà. Không còn lòng dạ nào để canh cửi nữa, nên mặc dù khung máy dệt vẫn lách ca lách cách mà lại chẳng dệt nên gì cả, trong khi nước mắt nước mũi lại đầm đìa. Ý thơ và lời thơ đã hàm chứa một ý thức bất mãn và phản kháng về sự việc "vợ một nơi chồng một nẻo" nầy. Lời thơ thiết tha chân thành, hình ảnh gợi tình gợi cảm một cách chân thật : Chỉ cách có mỗi một dòng sông nước cạn mà đôi lứa đành phải tương tư sầu khổ; Gần nhau trong gang tấc mà như là cách trở quan san ! * Diễn Nôm : ĐIỀU ĐIỀU KHIÊN NGƯU TINH Xa xăm sao Khiên Ngưu, Lấp lánh sông Chức Nữ. Thon thả vươn tay ngà, Lách cách trên khung cửi. Suốt buổi chẳng nên chi, Như mưa kìa mắt mũi. Ngân Hà cạn lại trong, Phải cách chi non núi ?! Một dòng nước vơi đầy, Nhìn nhau chừng đắm đuốì ! Lục bát : Sao Ngưu diêu vợi trời xa, Lấp lánh Chức Nữ bên Hà Hán đây. Tay ngà thon thả vươn đầy, Thoi đưa lách cách khung cây suốt ngày. Chẳng thành vải vóc cân đai, Nước mắt bước mũi chảy dài như mưa. Ngân Hà trong cạn như xưa, Gần trong gang tấc, lại vừa xa xôi. Cách ngăn chỉ một sông thôi, Nhìn nhau đăm đắm khôn lời thở than ! 杜紹德 Đỗ Chiêu Đức