Y hy 噫嘻 • Hỡi ôi

Thiên Y hy là lời răn quan canh nông lo làm mùa.

Chú giải của Chu Hy:
Thiên Y hy có 1 chương 8 câu.

Chương này thuộc phú.

Bài này tiếp liền với thiên trước cũng là lời giới răn nông quan. “Chiêu cách nhĩ” như nói hãy đem dân chúng của ngươi đến. Vì rằng Thành Vương bắt đầu đặt ra chức điền quan (quan coi việc ruộng nương) và thường sai khiến răn dạy vị quan ấy: Ngươi hãy đem những nông phu ấy cho gieo hằng trăm thứ lúa, khiến chúng cùng cày một lượt những ruộng tư, tất cả đều phục sự việc cày bừa, muôn người đều bắt cặp mà cày chung, vì rằng đi cày vốn phải dùng hai người cày chung làm một đôi (Chu lễ nói rằng: Đời xưa làm ruộng, khoảnh đất của 1 người nông phu có dòng nước “toại” rộng 2 thước sâu 2 thước, trên bờ dòng nước “toại” có con đường “kính” để dắt trâu dắt ngựa. Khoảnh đất của 10 người nông phu có dòng nước “câu” rộng 4 thước sâu 4 thước, trên bờ dòng nước “câu” có con đường “chẩn” để giao thông xe to. Khoảnh đất của 100 người nông phu có dòng nước “hức” rộng 8 thước sâu 8 thước, trên bờ dòng nước “hức” có con đường “đồ” để giao thông xe 4 ngựa. Khoảnh đất của 1.000 người nông phu có dòng nước “cối” rộng 1 trượng 6 thước sâu 1 trượng 4 thước, trên dòng nước “cối” có con đường “đạo” để giao thông 2 đường xe. Khoảnh đất của vạn người nông phu có sông “xuyên” thiên nhiên, trên bờ sông “xuyên” có con đường “lộ” để giao thông 3 đường xe.) Nay hợp những nông phu của khoảnh đất có dòng sông xuyên thiên nhiên lại mà nói, cho nên bảo cả vạn người cùng ra, đồng tâm hợp lực như hợp thành một cặp.

Đây là chức quan canh nông ở nơi làng quê xa lánh, thuộc lại của quan tư giá, có chức vụ trông coi phạm vi 1.000 nông phu. Phép phân đất thành câu thành hức là để dùng phép cống mà đánh thuế (mỗi nông phu lãnh 50 mẫu ruộng để cày cấy, lấy hoa lợi của 5 mẫu đóng thuế cho nhà nước, tức là thuế 1/10), không có ruộng công, cho nên đều gọi là ruộng tư.

Tô thị nói rằng: Người dân bảo “Hãy mưa xuống ruộng công của ta, rồi đến ruộng tư của ta“. Còn vua thì bảo “Hãy cày lớn lao ruộng tư của các ngươi cho trọn 30 dặm đất vuông”. Giữa bực trên và kẻ dưới cùng trung thành lẫn nhau, cùng thương mến lớn lao trang nhã như thế.