“Anh là thứ mà tay em chạm tới...” “Я был только тем, чего
ты касалась ладонью...“

Anh là thứ
mà tay em chạm tới,
vào đêm khuya mưa gió, quạ mất nhà,
trán em cúi xuống chạm lướt qua.
Anh là thứ
khi ở dưới, em nhanh phân biệt
thoạt ban đầu, là bóng hình mờ mịt,
mãi sau này, đường nét mới thành quen.
Nóng bỏng là em
đặt cho anh trong lúc thì thầm
vành tai phải cùng vành tai trái.
Chính em là người làm lay động mãi
đưa vào khoang miệng đặt giọng nói cho anh
để anh gọi tên em.
Thật đơn giản, chính anh mù loà thiệt,
em giấu mình mỗi khi xuất hiện,
em ban cho anh đôi mắt để nhìn,
Giống tạo hoá lưu dấu vết liền.
Khi tạo ra biết bao nhiêu thế giới.
Tạo lập xong các thế giới mới
thường để chúng lo cách tự xoay,
vung tay, phung phí mọi thứ ân ban.
Thì nhìn đấy, đôi khi gặp nóng,
khi lạnh giá, lúc sáng bừng, khi tăm tối,
lạc lối trong vũ trụ mênh mông,
Quả cầu vẫn cứ tự quay vòng.

M.B. và Brodsky

M.B. là tình yêu của Brodsky. Hai người quen nhau năm 1962 và chính thức chia tay năm 1968. Marina trở thành vợ ông, theo ông đi đày và sinh cho ông một người con trai, Andrey.

Khi Brodsky bị KGB Leningrad khởi tố, ông đến Matxcowva. M.B. đón năm mới cùng một người bạn của ông. Tình thế trở nên đầy ẩn ý.

“Mặc dù bạn bè đều cảnh báo rằng chắc chắn ông sẽ bị bắt ngay khi trở về Petersburg, nhưng ông vẫn lập tức lên đường. Điều khiến ông thực sự bận tâm nhất là cuộc nói chuyện với M. Nhưng ông không tìm thấy cô ở Leningrad, còn với Bobyshev, sau một cuộc tranh cãi dữ dội, ông đã cắt đứt hoàn toàn quan hệ. Một tuần sau, ông bị khống chế ngay trên đường phố và đưa về đồn công an khu vực. Thế là bắt đầu cả một chặng bi kịch: bị bắt giữ, bị xét xử, bị giam trong bệnh viện tâm thần và bị đày đến Norinskaya.”

Một số ý nghĩa chính

• Từ bỏ cái “tôi” của chính mình trước khi gặp người yêu: Nhân vật trữ tình khẳng định rằng trước khi gặp người phụ nữ mình yêu, ông không tồn tại như một cá thể độc lập. Ông chỉ là “đất sét”, hay một dạng vật chất vô hình hài, trở thành đối tượng được nàng chú ý.

• Người phụ nữ như một đấng sáng tạo (demiurge): Người yêu được ví như một quyền lực tối cao tạo dựng thế giới. Nàng “tạo nên” thính giác (“vành tai”), trao cho ông tiếng nói (“đặt tiếng nói vào tôi”) và ban tặng cho ông thị giác (“ban cho tôi khả năng nhìn thấy”).

• Tầm vóc vũ trụ của tình yêu: Bi kịch cá nhân được nâng lên thành một sự so sánh có quy mô vũ trụ: tình yêu và việc tạo dựng một con người được đặt ngang với việc tạo dựng cả thế giới. Thượng đế, hay đấng sáng tạo, tạo ra vũ trụ rồi để nó quay, cũng như người phụ nữ để nhân vật trữ tình sống và “xoay vòng” trong vũ trụ ấy.

Phân tích bài thơ Anh là thứ mà tay em chạm tới của Brodsky

Bài thơ của Joseph Brodsky Anh là thứ mà tay em chạm tới là một tác phẩm trữ tình sâu sắc, nhiều tầng ý nghĩa, được xây dựng trên cách con người tồn tại và cảm nhận thực tại thông qua sự tiếp xúc.

Điều đầu tiên gây chú ý khi đọc tác phẩm là tính biểu tượng của sự động chạm. Lòng bàn tay, như một công cụ nhận biết và cảm thụ, trở thành hình ảnh trung tâm của bài thơ. Thông qua sự chạm vào, ta cảm nhận thế giới, trải nghiệm sự gần gũi và gắn kết. Trong bài thơ này, sự va chạm không chỉ là sự tiếp xúc thể xác mà còn là ẩn dụ cho sự kết nối tinh thần giữa hai con người.

Nhà thơ diễn tả sự tồn tại của mình thông qua sự động chạm của một người khác. “Anh là thứ mà tay em chạm tới” là lời khẳng định rằng nếu không có người ấy, không có sự động chạm của người ấy, nhân vật trữ tình không cảm thấy mình là một cá nhân trọn vẹn. Đó là một dạng thú nhận về sự lệ thuộc vào người khác, đồng thời thừa nhận tầm quan trọng lớn lao của người ấy đối với chính sự tồn tại của mình.

Cụm từ “Anh là thứ” hàm ý rằng nhân vật trữ tình bị hạ thấp, bị mất giá trị khi mất đi sự tiếp xúc với đối tượng mình yêu. Cảm giác tan biến và mất đi bản ngã vang lên xuyên suốt bài thơ, nhấn mạnh chủ đề cô đơn và trống rỗng khi không có người kia.

Trong thơ Brodsky, sự động chạm thường mang một chiều kích triết học và hiện sinh. Đó không chỉ là một hành động thể xác mà còn là một con đường mang tính biểu tượng để nhận biết và tiếp nhận. Trong bối cảnh này, có thể thấy ảnh hưởng của triết học hiện sinh, nơi sự tồn tại của con người được xác định thông qua mối quan hệ với thế giới và với những người khác. Vì thế, sự va chạm trở thành phương tiện để con người xác nhận rằng mình thực sự tồn tại và có ý nghĩa.

Một phương diện quan trọng khác là tính thân mật và mong manh của các mối quan hệ giữa con người. Sự va chạm là một hành động đòi hỏi lòng tin. Nó kết nối con người và khiến họ mở lòng với nhau, làm cho quan hệ trở nên sâu sắc và có ý nghĩa hơn. Trong bài thơ Anh là thứ mà tay em chạm tới, Brodsky đã thể hiện điều đó một cách tài tình bằng một hình tượng giản dị nhưng đầy sức mạnh.

Như vậy, việc phân tích bài thơ cho phép ta thấy được sự đa dạng trong những hình ảnh và tư tưởng mà Brodsky sử dụng để diễn đạt suy nghĩ và cảm xúc. Sự động chạm, giữ vai trò then chốt trong thơ ông, không chỉ trở thành biểu tượng của sự tiếp xúc thể xác mà còn là một ẩn dụ sâu sắc về sự tồn tại của con người và mối tương tác giữa con người với nhau.