DỊCH THƠ NGUYÊN TIÊU CỦA HỒ CHÍ MINH 元宵 今夜元宵月正圓， 春江春水接春天。 煙波深處談軍事， 夜半歸來月滿船。 Nguyên tiêu Kim dạ nguyên tiêu nguyệt chính viên, Xuân giang, xuân thuỷ tiếp xuân thiên. Yên ba thâm xứ đàm quân sự, Dạ bán quy lai nguyệt mãn thuyền. Dịch nghĩa Đêm nay, rằm tháng giêng, trăng vừa tròn, Nước sông xuân tiếp liền với màu trời xuân. Giữa nơi khói sóng thăm thẳm, bàn bạc việc quân, Nửa đêm trở về, thuyền chở đầy ánh trăng. Tháng 2 năm 1948. Biên Đình - Dịch nguyên thể thơ Đường luật, thất ngôn tứ cú như sau: Trăng tỏ rằm xuân cảnh ảo huyền Nước non hòa quyện với thiên nhiên Việc quân bàn bạc nơi đầu sóng Xong lúc trăng khuya ắp mạn thuyền BĐ – 26/02/2021. Lưu ý : Trong bốn câu thơ trên HCT dùng hai lần từ “nguyệt”, ba lần từ “xuân”. Ở đây câu 2 tôi xin chỉ dung một từ “Xuân”; Còn câu 3 lẽ ra tôi dung ba từ cuối của câu là: “sắc thanh thiên” nhưng mang âm tiết hán tự nhiều nên tôi “thiên nhiên”

Rằm Giêng - Chu Văn Minh dịch Đường luật. Nay tối Rằm giêng trăng đúng tròn, Xuân sông xuân nước lẫn trời xuân. Sóng mù dày chỗ bàn quân sự, Lúc nửa đêm về trăng rạng thuyền. Rằm giêng -Chu Văn Minh dịch thơ lục bát. Đêm nay giêng đúng trăng tròn, Sông xuân nước lẫn trời xuân một màn. Sóng mù dày chỗ quân bàn, Nửa đêm về, sáng trăng ngân đầy thuyền. C1: Cúi xin Bác tha tội vì tôi đã dịch chữ “dạ” đêm ra “tối” để khỏi lỗi thanh nhưng chữ tối của tôi chỉ là thời gian tối nay thôi. Dù sao thì dùng thế cũng chả phạm dụng ý dùng thuyền bàn quân cơ trên sông giữa đêm Ng.tiêu đầy bản lĩnh sáng suốt của Nhà ch.trị Nhà thơ HCM. C2: Tôi dịch đảo hai chữ cuối nhưng tôi nghĩ là làm cho ý tốt lên, khẳm đúng ý của thi nhân xưa nay mà Bác Hồ cũng trải lòng như thế. C3: Lời dịch ĐL chính xác lời dịch LB mất chữ sự (viêc). C4: tôi đã dịch chính xác và hay. Bình lời dịch lục bát của X.Th: Lời bay bổng bật xa khỏi ký sự gửi gắm trong thơ và làm nghèo hèn ý thơ. Việt Bắc thời tiết có bốn mùa: xuân hạ thu đông, mỗi mùa đều có ba rằm. Ba rằm của mùa xuân là: giêng, hai, ba và nguyên tác của Bác Hồ ký viêc Rằm tháng giêng. Người Việt có câu: “Cả năm có cái rằm tháng bảy, cả thảy có cái rằm tháng giêng”, rằm đầu tiên trăng đạt tới tròn đầy của năm, được dân ta xác tín thành tết Nguyên tiêu cổ truyền, lễ lạt họp mặt cúng ông bà tổ tiên truyền thống, hội chùa đền, chứa chất đầy ước mơ của nhân gian khiến thi nhân dễ nổi hứng. Hai rằm còn lại của mùa xuân chỉ thuần túy là đêm trăng tròn.Vì vậy lời dịch chung chung ôm đồm, mất hai chữ đêm nay, thác bậy “trăng tròn” thành “lồng lộng trăng soi” khiến ký sự của nguyên tác bị hư. Câu 2 X.Th dịch hay. Câu 3 X.Th dịch hư nét ký thực rất thơ của thời tiết xuân rằm tháng giêng, ở Chiến khu Việt Bắc lúc đầu hôm và rạng sáng trời hay sa mù thấp vì nhiệt độ không khí tiếp giáp đất nước thay đổi đạt tới trạng thái bão hòa. Tác giả là Nguyên thủ, khi thế giặc còn mạnh, thù trong giặc ngoài trùng điệp, bàn việc quân cơ hệ trong của đất nước, cần phải chọn nơi không ai ngờ tới nhưng đảm bảo an toàn tuyệt mật (không bị nghe thấy và quay ghi lén. Nên đã chớp cơ hội dùng thuyền cơ động ra giữa sông lúc mù bàn việc quân cơ, rồi thưởng trăng(kế Khổng Minh mượn tên) Thiếu ý này là xúc phạm trí tuệ và đạo công việc Hồ Chí Minh, vì sau câu 2, người không rành khí tượng, ngỡ thấy cái thuyền lồ lộ giữa sông ở câu 3, bởi bản dịch X.Th đã làm mất sóng xuân và khói mù che thuyền, khiến thuyền bàn quân cơ lồ lộ, mà chỉ cần chiếc bà già với loạt ca nông, hay biệt kích, gián điệp phản động Pháp chỉ loạt cối là có thể xơi tái con thuyền. Cuộc kháng chiến chống Pháp ở giai đoạn phòng ngự. Câu 4 X.Th dịch thơ hay nhưng chữ khuya chưa chính xác, vì lúc nửa đêm mới là thời khắc trời chuyển khí âm sang dương, trạng thái bão hòa sát mặt đất nước bị phá vỡ nên mù tan. Tóm lại X.Th dịch hư ký sự, trí tuệ mẫn tiệp, đặc trưng thời tiết Rằm giêng ký tả (như sắp lịch họp) và thực như trí lòng lãnh tụ sáng soi. ĐL của Thiềng Đức: TĐ dịch chính xác hơn, nhưng cả bài bị đổi khác thanh và chất thơ thua Xuân Thủy. C1 trăng tròn bị hóa thành trăng sáng tỏ (phóng bậy ra), lạc vị trí trong câu, mất hai chữ đêm nay (ký sự). C2 không chính xác vì thêm hai chữ trời khuya tùy tiện. C3 chưa thật sự chính xác. Bàn quân sự rộng hơn bàn chiến sự.C4: dạ bán nửa đêm thác bậy sang đêm tàn làm hư cả ký và trí tuệ HCM. Chữ trăng lỗi thanh. Chúng ta đã cho bao lứa tụng theo các bản dịch tào lao trên khiến hư văn học nước nhà báng bổ trí lòng Lãnh tụ. Bắt dân ngụp lặn bậy sao đành- Người dọn Vườn thơ Bác-CVM Đồ thị độ cao mù tại một điểm trên mặt sông lên xuống theo đường sin cực đại lúc đầu hôm và rạng sáng. cực tiểu lúc nửa đêm. 1800 chiều 0000 (nửa đêm) 0600 sáng

Bản dịch của Thái Doãn Mại Đêm Rằm Trăng TRÒN trăng sáng tháng giêng Xuân sông xuân NÚI thắm thêm xuân trời Rừng sâu việc Nước chưa ngơi Nửa đêm thuyền đọng ngời ngời ánh Trăng Đêm Rằm tháng giêng Trăng sáng trăng Tròn trăng chẳng vơi Xuân sông xuân núi thắm xuân trời Rừng hoang sương muối bàn quân kế Khuya đến thuyền câu khẳm ánh ngời

Thái doãn Mại phiếm đàm : Thông tin cốt yếu của câu 1 là nội hàm hình học" chính viên" (vừa tròn) Ở câu 2 có 2 chữ " giang" và "thủy" e có phần chồng lấn . Theo từ điển Hán Viêt Đào duy Anh, Thìu Chửu hay XianDaiHanYuCiDian thì "giang" là sông lớn sông dài..."thủy"còn có nghĩa là sông chảy, là sông, là hồ...Vậy nên tôi mạo muội bỏ "thủy" thay bởi "ngạn" (trên bờ có núi). Nguyễn Du từng có câu tương tự : Làn thu thủy nét xuân sơn (mặt nước sông mùa thu ,màu núi biếc mùa xuân). Tầng sâu minh triết của 2 câu cuối là một khẩu hiệu quen thuộc đương thời : Trường kỳ kháng chiến nhất định thắng lợi Tôi giải mã như sau -trường kỳ _ dạ bán (còn phải đến khuya ) -kháng chiến _ thâm xứ ...đàm quân sự (rời Hà Nội lâp chiến khu...) -thắng lợi _ nguyệt mãn thuyền( nắng chói sông Lô hò ô tiếng hát ) Tôi suy đoán VN có ngày thơ VN vì lẽ có bài Nguyên tiêu, vậy nếu dịch ra thể lục bát là phải nhẽ, thể thơ truyền thống VN. song giữ nguyên thể thất ngôn tứ tuyệt thì sẽ có hương vị cổ điển trang trọng