Đáp Lý Quý Lan 答李季蘭

Bài thơ này được Hạo Nhiên thiền sư sáng tác vào thời Đường thịnh thế, là hồi đáp kín đáo trước tình ý của nữ đạo sĩ Lý Quý Lan 李季蘭 sau khi Lý Quý Lan gửi bài thơ Kết tố ngư di hữu nhân mang tính chất thử thách, ẩn dụ về vẻ đẹp và sự quyến rũ của trần thế, như một lời mời gọi người tu hành hãy cảm nhận và rung động trước cái đẹp. Nàng mượn thơ gửi tình, chàng lấy thiền lý hồi âm. Mượn điển tích “thiên nữ rải hoa” từ kinh Duy Ma Cật, ông ví nàng như “thiên nữ rải hoa” đến thử lòng, Nhưng thiền tâm không lay chuyển, hoa kia vẫn trả lại người. Giữa giao tình văn hữu và giới luật thiền môn, Hạo Nhiên thiền sư chọn cách từ chối nhẹ nhàng, thể hiện cảnh giới “vô sở chấp trước”, tương ứng với tư tưởng “tâm bình thường là đạo” của Mã Tổ Đạo Nhất. Hạo Nhiên không dùng giới luật như gông cùm, mà chuyển hoá thành sự tự giác nội tâm, qua câu “Thiền tâm cảnh bất khởi”. Bài thơ là minh chứng cho sự chuyển biến cho giai đoạn tu khổ hạnh nghiêm cẩn sang “tuỳ duyên tự tại”, đồng thời cũng là một đoá hoa đạo hạnh nở giữa vườn thơ Đại Đường.