Ngạc ngư kia hỡi, mày có hay!
Biển Đông rộng rãi là nơi này
Phú Lương đây thuộc về thánh vực
Lạc lối đâu mà lại đến đây

Há chẳng nhớ rằng nước Việt xưa
Dân quen chài lưới chẳng tay vừa
Đời Hùng vẽ mình vua từng dạy
Xuống nước giao long cũng phải chừa

Thánh thần nối dõi bản triều nay
Dấy từ Hải Ấp ngôi trời thay
Võ công lừng lẫy bốn phương tịnh
Biển lặng, sông trong mới có rày

Hùm thiêng xa dấu dân cày cấy
Nhân vật đều yên đâu ở đấy
Ta vâng đế mạng bảo cho mày
Hãy về biển Đông mà vùng vẫy!


Theo Việt sử cương mục dẫn lại từ Đại Việt sử ký toàn thư, mùa thu năm Thiệu Bảo thứ 4 (1282), khi quân Nguyên đang ráo riết chuẩn bị xâm lược nước ta lần thứ 2, Nguyễn Thuyên khi đó là Hình bộ thượng thư theo vua đến sông Phú Lương thì có cá sấu nỗi lên trước thuyền. Vua sai Thuyên làm văn ném xuống sông, con cá sấu tự nhiên đi mất. Vua xem việc này giống như việc Hàn Dũ (đời nhà Đường - Trung Quốc) tế cá sấu năm 830 ở Triều Châu, nên cho đổi họ Nguyễn của ông ra họ Hàn.

Bài thơ này về sau được một số người nhắc đến vì ngoài việc sử dụng chữ Nôm khá thành thạo còn có nội dung tràn đầy tinh thần tự tôn dân tộc. Vua Tự Đức có thơ khen ông: “Quốc ngữ văn chương thuỳ nhiễm hàn, Bất vong đôn bán bị nham khan; Lư giang di ngạc hà thần tốc, Bác đắc quân vương tứ tính Hàn” (Quốc ngữ văn chương mới nhúng tay, Chẳng quên tiếng mẹ khá khen thay; Sông Lô đuổi sấu in Hàn Dũ, Nên được nhà vua đổi họ ngay).

Tuy nhiên, bài thơ này còn một số nghi vấn. Sử sách chỉ chép câu chuyện mà không chép tiêu đề hay nội dung bài thơ, và cũng không nói rõ bài thơ này là chữ Nôm hay chữ Hán. Sách Việt cổ văn (VHv.2479) có ghi lại bài Tế Lư giang linh ngư văn của Nguyễn Thuyên nhưng lại bằng chữ Hán. Bài thơ Nôm dẫn ở trên chỉ được thấy trong một số tài liệu gần đây như Tứ dân văn uyển (Nguyễn Can Mộng, 1937), Cuộc tiến hoá của văn học Việt Nam (Kiều Thanh Quế, 1943). Cụ Trần Văn Giáp trong Lược truyện các tác gia Việt Nam (tập 1, NXB Khoa học kỹ thuật, 1971) thì cho là bài thơ do nhà nho Nguyễn Can Mộng sáng tác: “Bài thơ đuổi cá sấu in trên Tứ dân văn uyển hồi đầu thế kỷ XX nói là của Hàn Thuyên và được một số sách báo in lại, đúng ra là của Phó bảng Nguyễn Can Mộng nguỵ tạo để đùa chơi, tiếc rằng lời cải chính in trên một số báo sau đó ít người được đọc nên nhiều người vẫn tưởng là của Hàn Thuyên thực. Song nếu đọc kỹ sẽ thấy toàn bài không có lấy một từ ngữ cổ, thơ cũng không viết theo thể Hàn luật, khó có thể tin là của Hàn Thuyên.”

Dù vậy, dựa vào bài thơ ca ngợi của vua Tự Đức thì có thể thấy nhiều khả năng bài thơ đúng là bằng chữ Nôm. Do đó, việc Hàn Thuyên có một bài thơ tế cá sấu bằng chữ Nôm là đáng tin, nhưng nội dung bài thơ hiện còn nhiều nghi vấn.

Nguồn:
1. Dương Đình Khuê, Les chefs d’oeuvres de la littérature vietnamienne, Kim Lai ấn quán, Sài Gòn, 1966
2. Nguyễn Quyết Thắng, Nguyễn Bá Thể, Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam, NXB Văn hoá, 1993

 

 

 

Xếp theo:

Trang trong tổng số 1 trang (3 bài trả lời)
[1]

Ảnh đại diện

van binh

trong sach su nha Tran co viet:Ban van te nay da danh dau mot thoi "hung"cua thoi Tran ngay ay!
Neu chi doc qua thoi thi nguoi doi ko the hieu het y nghia lich su cua ban van te!
Phai gan vao khia canh lich su ngay luc bay gio:Bai van te nhu la mot loi canh cao,mot hoi trong danh duoi giong duc quan xam luoc trieu nha Tran!

11.00
Chia sẻ trên FacebookTrả lời
Ảnh đại diện

Có phải đã viết sai rồi không?

Ở chỗ khác, cháu thấy người ta viết:

Ngạc ngư kia hỡi! Mày có hay?
Biển Đông rộng rãi là nơi mày
Phú Lương đây thuộc về thánh vực
Lạc lối đâu mà lại đến đây.
Há chẳng nhớ rằng nước Việt xưa
Dân quen chài lưới chẳng tay vừa
Đời Hùng vẽ mình vua từng dạy
Xuống nước giao long cũng phải chừa
Thánh thần nối dõi bản triều nay
Dấy từ Hải Ấp ngôi trời thay.
Võ công lừng lẫy bốn phương tịnh
Biển lặng sông trong mới có rày
Hùm thiêng xa dấu dân cày cấy
Nhân vật đều yên đâu ở đấy
Ta vâng đế mạng bảo cho mày
Hãy về biển Đông mà vùng vẫy.

Xét thấy không có từ "ngặc ngư", chỉ có từ "ngạc ngư" chỉ cá sấu; phải là "mày" chứ không phải "này", không thì câu 2 mâu thuẫn câu 3; "về" biển Đông thuận tai và chuẩn xác hơn "vào" biển Đông. Cháu nghĩ cô/chú/bác/ông/bà đã viết sai rồi đấy ạ.

Cháu chỉ xin chân thành góp ý như vậy vì một bài thơ cần phải chuẩn xác đến từng dấu nữa là từ, thay đổi một từ cũng có thể khiến cả câu chứa từ đấy thay đổi nghĩa. Nếu xấc láo thì cháu xin lỗi ạ, hì =)))

35.00
Chia sẻ trên FacebookTrả lời
Ảnh đại diện

Sửa lỗi

Cảm ơn bạn nhiều, mình đã kiểm tra và sửa các lỗi trên.

Lộ tòng kim dạ bạch,
Nguyệt thị cố hương minh.
32.33
Chia sẻ trên FacebookTrả lời