Tuyệt cú tứ thủ kỳ 3 絕句四首其三 • Tuyệt cú bốn bài kỳ 3

Bài thơ này được sáng tác khi Đỗ Phủ sống tại thảo đường bên suối Hoán Hoa ở Thành Đô, miêu tả cảnh sắc mùa xuân tươi sáng chung quanh nơi ở. Loạn An - Sử bùng nổ năm 755 khiến Đỗ Phủ phải nhiều năm lưu lạc. Trong thời gian vùng Thành Đô xảy ra biến động, ông từng rời thảo đường đến Tử Châu lánh nạn. Sau khi chiến loạn chấm dứt và Nghiêm Vũ trở lại trấn giữ Thành Đô, năm Quảng Đức thứ 2 (764) đời Đường Đại Tông, Đỗ Phủ cũng trở về thảo đường. Trước cảnh vật hồi sinh và tình hình tạm thời yên ổn, tâm trạng nhà thơ trở nên nhẹ nhõm, vui tươi hơn.

Hai câu đầu miêu tả cảnh gần và cảnh cao: đôi chim hoàng ly hót giữa những cành liễu xanh, một hàng cò trắng bay lên bầu trời xanh thẳm. Âm thanh tiếng chim, chuyển động của cánh cò cùng các màu vàng, xanh lục, trắng và xanh lam tạo thành một bức tranh mùa xuân trong trẻo, rực rỡ và tràn đầy sức sống. Hai câu sau chuyển tầm nhìn từ khu vườn trước mắt ra không gian rộng lớn. Qua khung cửa sổ, nhà thơ nhìn thấy tuyết nghìn năm phủ trên dãy núi phía tây. Ngoài cửa, những con thuyền từ vùng Đông Ngô xa xôi đang neo đậu. Chỉ trong bốn câu, tầm nhìn đã mở từ cành liễu gần nhà lên bầu trời, ra núi tuyết xa xăm rồi theo những con thuyền hướng đến vùng hạ lưu Trường Giang. Bức tranh xuân tươi sáng cũng gián tiếp thể hiện niềm vui của Đỗ Phủ khi được trở về mái nhà cũ. Những con thuyền đường xa gợi sự giao thông được nối lại sau chiến loạn, đồng thời khơi dậy trong ông ý nghĩ về một hành trình xuôi Trường Giang trở về quê cũ. Vì vậy, đằng sau cảm giác thanh thản vẫn thấp thoáng khát vọng lên đường và nỗi nhớ quê của một con người đã lưu lạc nhiều năm.

Bài thơ nổi bật ở khả năng hội hoạ và tổ chức không gian. Bốn câu giống như bốn cảnh liên kết với nhau, có gần - xa, thấp - cao, động - tĩnh và âm thanh - màu sắc. Các từ chỉ số lượng làm không gian liên tục mở rộng. Hai câu đầu thiên về cảnh động, còn hai câu sau nghiêng về cảnh tĩnh. Tuyết núi bất động và thuyền đang neo đậu tạo chiều sâu, làm cho bức tranh tuy ngắn gọn mà có bố cục hoàn chỉnh.