Trang thơ Mạc Đĩnh Chi

Mạc Đĩnh Chi - 莫挺之

» Hiện danh sách 2 người yêu thích

- Ẩn tiểu sử tác giả

Mạc Ðĩnh Chi 莫挺之 (1280-1346) tự là Tiết Phu, người làng Lan Khê, huyện Bàng Hà, lộ Lạng Giang (nay là huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Hưng) sau dời sang làng Lũng Động, huyện Chí Linh cùng trong lộ đó (nay cũng thuộc Hải Hưng). Theo Công dư tiệp ký, ông sinh ngày 8 tháng 6 năm Giáp thân (21-8-1284), nhưng thật ra ngày sinh và ngày mất đều còn nhiều nghi vấn. Mạc Đĩnh Chi thuộc dòng dõi Mạc Hiển Tích trạng nguyên đời Lý. Năm Hưng Long thứ 12 (1304) đời Trần Anh Tông, ông đỗ trạng nguyên, làm thái học sinh hoả dũng thủ, sung Nội thư gia, sau thăng đến Tả bộc xạ dưới thời Trần Hiến Tông (1329-1341). Ông học rộng thông minh, tính liêm khiết, thẳng thắn, làm quan nhưng vẫn nghèo. Năm 1308 đi sứ Nguyên, nhiều lần bị thử tài nhưng đều ứng đối trôi chảy, tỏ ra rất nhanh trí. khí tiết cứng cỏi của Mạc Đĩnh Chi còn được truyền lại trong nhiều giai thoại về chuyến đi sứ Bắc của ông, Về tài ứng đối và biện luận làm tăng thêm quốc thể và làm cho quan lại Trung Quốc phải nể.

Tác phẩm: hiện còn một bài phú, 4 bài thơ. Các sách Kiến văn tiểu lục. Công dư tiệp ký còn chép ông có một bài biểu tạ (trong Quốc triều chương biểu tập), một bài văn bia dựng ở mộ Bùi Mộc Đạc, nhan đề Bùi Công Mộc Đạc thần đạo bi ký, nhưng 2 tác phẩm này đến nay chưa tìm thấy. Ngoài ra, Thiền long bản hạnh có chép bài Giáo tử phú bằng chữ Nôm, cũng ghi là công của ông, và Đại Việt sử ký toàn thư chép bài Phiến minh. Tuy chưa thể kết luận dứt khoát ai là tác giả đích thực của những tác phẩm này, nhưng để giữ lại những tài liệu văn học có phần chắc là xuất hiện rất sớm trong lịch sử, theo tập truyền, chúng vẫn được đặt vào phần sáng tác của Mạc Đĩnh Chi.

Tham khảo: http://www1.agu.edu.vn/gs...Hb94a52cafcea88d65f3991.1

[Gửi ngày 12/08/2005 10:16 bởi Vanachi. Sửa 2 lần, lần cuối ngày 04/01/2007 09:04 bởi Vanachi.]

Giáo tử phú

Thể thơ: Tứ ngôn, thời kỳ: Trần
Đã được xem 366 lần
Đăng bởi Vanachi vào 02/08/2008 01:29

(2 điểm, 2 người bầu)
Bầu chọn: 1 | 2 | 3 | 4 | 5

Thao tác

Nhất thiết thăng trầm,
Mệnh sinh ngũ dục;
Nghiệp nặng nhiều ngày,
Sinh loài ngũ trọc.
Vì lòng vì dạ,
Thương cái thương con;
Chịu khó đêm ngày,
Cưu mang đùm bọc.
...

» Xem toàn bộ bài thơ

Nguồn: http://www1.agu.edu.vn/gs...94a52cafcea88d65f3991.2.7

Hỉ tình thi

Thể thơ: Ngũ ngôn bát cú, thời kỳ: Trần
Đã được xem 351 lần
Đăng bởi Vanachi vào 05/04/2007 02:33
Có 2 bài trả lời
Có 1 người yêu thích

(2 điểm, 1 người bầu)
Bầu chọn: 1 | 2 | 3 | 4 | 5

Thao tác

喜晴詩	Hỉ tình thi	Thơ mừng trời tạnh (Người dịch: Điệp luyến hoa)
好景明人眼，江山正豁然。煙籠初出日，波漾嫩晴天。岸柳垂金節，汀花樸畫船。淒涼寬旅思，和暖喜新年。	Hảo cảnh minh nhân nhãn, Giang sơn chính khoát nhiên. Yên lung sơ xuất nhật, Ba dạng nộn tình thiên. Ngạn liễu thuỳ kim tiết, Đinh hoa phác hoạ thuyền. Thê lương khoan lữ tứ, Hoà noãn hỉ tân niên.	Cảnh đẹp mắt người trong, Sông núi rộng lại thông. Khói lồng vừng nhật ló, Sóng sánh dải trời hồng. Hoa bãi trêu thuyền vẽ, Liễu sông thả đốt vàng. Khách xa lòng vắng lạnh, Năm mới vui xuân nồng.

» Hiện dịch nghĩa

Ngọc tỉnh liên phú

Thể thơ: Phú, thời kỳ: Trần
Từ khoá: người hiền , hoa sen
Đã được xem 2048 lần
Đăng bởi Vanachi vào 04/01/2007 09:34
Đã sửa 1 lần, lần sửa cuối bởi Vanachi vào 04/01/2007 09:34
Có 1 bài trả lời
Có 4 người yêu thích

(3.8 điểm, 5 người bầu)
Bầu chọn: 1 | 2 | 3 | 4 | 5

Thao tác

玉井蓮賦	Ngọc tỉnh liên phú	Phú sen trong giếng (Người dịch: Phan Võ)
客有：隱几高齋，夏日正午。臨碧水之清池，詠芙蓉之樂府。忽有人焉：野其服，黃其冠。迥出塵之仙骨，凜辟穀之臞顏。問之何來，曰從華山。 ...	Khách hữu: Ẩn kỷ cao trai, hạ nhật chính ngọ. Lâm bích thuỷ chi thanh trì, vịnh phù dung chi Nhạc phủ. Hốt hữu nhân yên: Dã kỳ phục, hoàng kỳ quan. Huýnh xuất trần chi tiên cốt, lẫm tích cốc chi cù nhan. Vấn chi hà lai, viết tòng Hoa San. ...	Khách có kẻ: Nhà cao tựa ghế; trưa hạ nắng nồng. Ao trong ngắm làn nước biếc; Nhạc phủ vịnh khúc phù dung. Chợt có người: Mặc áo quê; đội mũ vàng. Tiên phong đạo cốt; khác xa trần gian. Hỏi "Ở đâu lại", rằng "Từ Hoa San". ...

» Xem toàn bộ bài thơ

Bài phú này được lấy ý từ bài "Cổ ý" của Hàn Dũ và "Ái liên thuyết" của Chu Đôn Di.

Phiến minh

Thể thơ: Thể loại khác, thời kỳ: Trần
Đã được xem 278 lần
Đăng bởi Vanachi vào 02/08/2008 01:20
Có 1 bài trả lời

(5 điểm, 1 người bầu)
Bầu chọn: 1 | 2 | 3 | 4 | 5

Thao tác

扇銘	Phiến minh	Bài minh trên quạt (Người dịch: Cao Huy Giu)
流金鑠石，天地為爐，尒於斯時兮，伊周巨儒；北風其涼，雨雪載途，尒於斯時兮，夷齊餓【食孚】。噫！用之則行，舍之則藏，唯我與爾有如是夫！	Lưu kim thước thạch, thiên địa vị lô, nhĩ ư tư thời hề, Y Chu cự nho; Bắc phong kỳ lương, vũ tuyết tái đồ, nhĩ ư tư thời hề, Di Tề ngã phu. Y! Dụng chi tắc hành, xá chi tắc tàng, duy ngã dữ nhĩ, hữu như thị phù!	Chảy vàng tan đá, trời đất như lò, người trong lúc ấy, ngang hàng Y Chu; Gió bấc lạnh lùng, mưa tuyết mịt mù, người trong lúc ấy, Di Tề đói xo. Ôi! Dùng thì làm việc, bỏ thì nằm co, chỉ ta với ngươi là như thế ru.

Năm Mậu Thân, Hưng Long thứ 16 (1308), đời Nguyên Vũ Tông Hải Sơn, Chí Đại năm thứ nhất... Sứ Nguyên là Thượng thư An Lỗ uy sang báo tin Vũ Tông lên ngôi. Vua sai Mạc Đĩnh Chi sang nước Nguyên. Đĩnh Chi người thấp bé, người Nguyên khinh bỉ. Một hôm tể thần mời vào trong phủ cùng ngồi. Lúc ấy đương khoảng tháng 5, tháng 6, trong phủ có treo cái màn mỏng, thêu hình con chim tước vàng đậu trên cành trúc. Đĩnh Chi giả lầm là chim tước thật, vội chạy đến bắt. Người Nguyên đều cười ồ, cho là người phương xa bỉ lậu. Đĩnh Chi kéo cái màn xuống xé đi. Mọi người đều lấy làm lạ hỏi là tại sao. Đĩnh Chi trả lời: "Tôi nghe người xưa có vẽ mai tước (tước đậu cành mai), chưa thấy vẽ trúc tước (tước đậu cành trúc) bao giờ. Nay trong trướng của tể tướng lại thêu chim tước đậu cành trúc. Trúc là quân tử, tước là tiểu nhân, tể tướng đem trúc tước mà thêu vào trướng, thế là để tiểu nhân lên trên quân tử, tôi sợ rằng đạo của tiểu nhân ngày lớn thịnh lên, đạo của quân tử ngày mòn mỏi đi, cho nên tôi trừ giúp bọn tiểu nhân cho thánh triều. Mọi người đều phục là nhanh trí khôn. Đến khi vào chầu vừa gặp người nước ngoài đem dâng quạt. Vua Nguyên sai làm bài minh. Đĩnh Chi cầm bút viết xong ngay bài này.

Nguồn: http://www1.agu.edu.vn/gs...94a52cafcea88d65f3991.2.6

Quá Bành Trạch phỏng Đào Tiềm cựu cư

Thể thơ: Ngũ ngôn bát cú, thời kỳ: Trần
Từ khoá: Đào Tiềm
Đã được xem 348 lần
Đăng bởi Vanachi vào 02/08/2008 00:44
Có 2 bài trả lời

Bầu chọn: 1 | 2 | 3 | 4 | 5

Thao tác

過彭澤訪陶潛舊居	Quá Bành Trạch phỏng Đào Tiềm cựu cư	Qua Bành Trạch thăm nơi ở cũ của Đào Tiềm (Người dịch: Huệ Chi)
自性本閒曠，初不比碌碌。斗米肯折腰，解印寧辭祿。扶疏五株柳，冷澹一離菊。寥寥千載後，清名吾可服。	Tự tính bản nhàn khoáng, Sơ bất tỷ lục lục. Đẩu mễ khẳng chiết yêu, Giải ấn ninh từ lộc. Phù sơ ngũ chu liễu, Lãnh đạm nhất ly cúc. Liêu liêu thiên tải hậu, Thanh danh ngô khả phục.	Nhàn khoáng ấy tính trời, So đâu kẻ đua đòi. Gãy lưng vì đấu gạo, Treo ấn bỏ quan thôi. Đạm bạc, cúc một giậu, Lưa thưa, liễu dăm chồi. Nghìn năm sau mờ mịt, Danh tiếng cảm đến tôi.

» Hiện dịch nghĩa

Nguồn: http://www1.agu.edu.vn/gs...94a52cafcea88d65f3991.2.4

Tảo hành

Thể thơ: Ngũ ngôn bát cú, thời kỳ: Trần
Đã được xem 320 lần
Đăng bởi Vanachi vào 16/04/2007 13:10
Có 1 bài trả lời
Có 1 người yêu thích

(2 điểm, 1 người bầu)
Bầu chọn: 1 | 2 | 3 | 4 | 5

Thao tác

早行	Tảo hành	Đi sớm (Người dịch: Huệ Chi)
蝴蝶醒殘夢，商郎聞櫂歌。張帆開夙霧，擺櫂破晴波。水入九江闊，山歸三楚多。濂溪何處是？我欲訪煙蘿。	Hồ điệp tỉnh tàn mộng, Thương Lang văn trạo ca. Trương phàm khai túc vụ, Bãi trạo phá tình ba. Thủy nhập Cửu Giang khoát, Sơn quy Tam Sở đa. Liêm khê hà xứ thị? Ngã dục phỏng yên la.	Tỉnh mộng tàn giấc bướm Thương Lang hát giữa dòng Buồm giăng khua sương đặc Chèo cạy quẫy sóng trong Nước Cửu giang bát ngát Non Tam Sở chập chồng Liêm khê nơi nào nhỉ Hỏi chốn khói cây lồng.

» Hiện dịch nghĩa

Nguồn: Thơ văn Lý Trần, Nguyễn Huệ Chi chủ biên, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 1989

Vãn cảnh

Thể thơ: Ngũ ngôn bát cú, thời kỳ: Trần
Đã được xem 515 lần
Đăng bởi Vanachi vào 12/08/2005 10:20
Đã sửa 1 lần, lần sửa cuối bởi Vanachi vào 21/03/2006 04:44
Có 4 bài trả lời

(3.5 điểm, 2 người bầu)
Bầu chọn: 1 | 2 | 3 | 4 | 5

Thao tác

晚景	Vãn cảnh	Cảnh chiều (Người dịch: Nguyễn Tấn Hưng)
空翠浮煙色，春藍發水紋。墻烏啼落照，野雁送歸雲。漁火前灣見，樵歌隔岸聞。旅顏悲冷落，借酒作微醺。	Không thuý phù yên sắc, Xuân lam phát thuỷ văn. Tường ô đề lạc chiếu, Dã nhạn tống quy vân. Ngư hoả tiền loan kiến, Tiều ca cách ngạn văn. Lữ nhan bi lãnh lạc, Tá tửu tác vi huân.	Chơi vơi khói biếc khung trời, Chiều xuân nước gợn sông trôi lững lờ. Ðầu tường quạ réo vầng ô, Nhạn xa đồng vắng tiễn đưa mây về. Thuyền câu đóm lửa lập lòe, Tiếng tiều văng vẳng bờ khe hát buồn. Mặt rầu lữ khách cô đơn, Tàng tàng hơi rượu đỡ cơn rét chiều.

1. Giáo tử phú	4. Phiến minh	7. Vãn cảnh
2. Hỉ tình thi	5. Quá Bành Trạch phỏng Đào Tiềm cựu cư
3. Ngọc tỉnh liên phú	6. Tảo hành