19/04/2024 18:09Thi Viện - Kho tàng thi ca Việt Nam và thế giới

Điếu thành tây Loa Sơn cổ chiến trường xứ
吊城西螺山古戰場處

Tác giả: Nguyễn Văn Siêu - 阮文超

Thể thơ: Thất ngôn bát cú; Nước: Việt Nam; Thời kỳ: Hậu Lê, Mạc, Trịnh-Nguyễn
Đăng bởi hảo liễu vào 30/12/2014 18:24

 

Nguyên tác

事既穨波不可支,
西山崛起亦隨移。
他人倚重難為國,
客地輕浮慢棄師。
自此關河多有淚,
從前草木盡生悲。
可憐積骨無歸日,
亂與群山一望危。

Phiên âm

Sự ký đồi ba bất khả chi,
Tây Sơn quật khởi diệc tuỳ di.
Tha nhân ỷ trọng nan vi quốc,
Khách địa khinh phù mãn khí sư.
Tự thử quan hà đa hữu lệ,
Tùng tiền thảo mộc tận sinh bi.
Khả liên tích cốt vô quy nhật,
Loạn dữ quần sơn nhất vọng nguy.

Dịch nghĩa

Việc lớn khi đã như sóng rã, thế khôn chống đỡ được nữa.
Dầu tài cao sức mạnh như Tây Sơn hung hăng nổi dậy... cũng phải nghiêng đổ nữa thay!
Quá tin cậy ở người ngoài, vua Lê Chiêu Thống đã không thể giật lại được non sông đất nước đã mất.
Mà đất khách bồng bềnh, luống mong người cứu viện, binh người cầu không được, còn binh mình mang theo thì chết lần chết mòn.
Bởi vậy từ đó non sông xiết bao ngậm ngùi khóc tình ly biệt,
Những cây cỏ hồi ấy, nếu may còn sống sót đến giờ, thì trông xơ xác buồn rầu như chưa hàn gắn được vết can qua ngày trước.
Đáng thương thay những đống xương ai để lại kia! Ngày nào thì trở về quê nhà?
Thoáng trông qua thấy lô nhô như gò đống lẫn lộn với núi non.

Bản dịch của Nguyễn Văn Đề

Sóng ngã, việc đành chống chẳng lên
Tây Sơn nổi dậy cũng còn nghiêng.
Cậy người cứu nước không xong chuyện
Đất khách quân nhà mỏi đợi tin.
Sông núi sụt sùi sầu biệt quyết
Sông núi rên rĩ vứt cung tên.
Nằm dai thương kẻ nhăng gò đống
Trước mắt lô nhô lẫn núi lèn.
Lời tự: “Chiêu Thống sơ niên, cầu Thanh sư nhập viện, Tôn Sĩ Nghị dữ Tây Sơn chiến bại, Quảng Châu thái thú Sầm Nghi Đống tử chi” 昭統初年,求清師入援,孫士毅與西山戰敗廣州太守岑宜棟死之 (Năm đầu Chiêu Thống, cầu quân Thanh vào cứu viện, Tôn Sĩ Nghị bị Tây Sơn đánh bại, thái thú Quảng Châu là Sầm Nghi Đống chết ở đây).

Loa Sơn còn gọi là núi Ốc, tức gò Đống Đa, ở gần chùa Bộc bây giờ. Đêm 4 rạng ngày 5 tháng giêng năm Kỷ Dậu (1789), quân Tây Sơn do đô đốc Long (còn có tên là Đặng Tiến Đông) chỉ huy. Trận này diệt tan đồn Khương Thượng, tướng nhà Thanh là Sầm Nghi Đống phải treo cổ tự tử ở núi Ốc. Trận đánh đã mở đường cho đại quân Tây Sơn từ Ngọc Hồi thừa thắng tiến vào Thăng Long.

In từ trang: https://www.thivien.net/ » Nguyễn Văn Siêu » Điếu thành tây Loa Sơn cổ chiến trường xứ