Tôi yêu em Я вас любил

Tôi yêu em: đến nay chừng có thể.
Ngọn lửa tình chưa hẳn đã tàn phai;
Nhưng không để em bận lòng thêm nữa,
Hay hồn em phải gợn bóng u hoài.

Tôi yêu em âm thầm không hy vọng,
Lúc rụt rè, khi hậm hực lòng ghen,
Tôi yêu em, yêu chân thành đằm thắm,
Cầu em được người tình như tôi đã yêu em.

Tôi đã yêu em… và có lẽ tình
Trong lòng tôi vẫn còn chưa tắt hẳn
Nhưng hãy để tình yên, tôi không muốn
Một điều gì gợi lại nỗi đau em.

Tôi đã yêu em vô vọng, âm thầm
Khi rụt rè, khi lòng ghen hậm hực
Tôi đã yêu em chân thành, tha thiết
Lấy đâu người như thế nữa yêu em.

Tôi yêu em, lòng hẵn còn trăn trở,
Chút lửa tình vẫn âm ỉ trong tim;
Nhưng không để sầu thêm vương mắt biếc,
Chẳng lẽ nào tôi làm khổ em đâu.

Tôi yêu em, tình âm thầm, vô vọng,
Lắm rụt rè, đau nhói những hờn ghen.
Cả con tim, yêu chân thành say đắm
Chúa thương em được tình thắm như tình tôi trao.

Ngọn lửa tình từ thuở trót yêu Em
Dường còn cháy trong tim anh chưa tắt
Chỉ muốn giữ cho hồn Em trong vắt
Anh lặng chôn tình riêng ấy trong lòng
Từng yêu Em trong vô vọng, âm thầm
Từng giằng xé bởi ghen tuông, ngần ngại
Từng yêu Em bao chân thành, êm ái
Ước được người yêu Em sánh tình anh

Bản dịch rất tuyệt, nhưng mình thấy câu cuối sửa lại là: "Chúc em hạnh phúc bên người như anh". Như vậy sẽ đảm bảo đủ lượng từ trong thể thơ 8 chữ.

Yêu Em, có lẽ tình tôi
Còn chưa tắt, vẫn bồi hồi trong tim;
Nhưng thôi trả lại bình yên
Cất cho Em gánh ưu phiền tháng năm.

Yêu Em vô vọng, âm thầm
Lòng day dứt bởi ngại ngần, hờn ghen;
Dịu dàng, chân thực... yêu Em
Như tôi, dễ có ai trên cõi đời.

Tôi yêu em đến nay chừng có thể
Khi ngọn lửa tình chưa hẳn đã tàn phai
Nhưng không thể để em bận lòng thêm chút nữa
Hay hồn em phải gợn bóng u hoài

Tôi yêu em âm thầm không hy vọng
Lúc rụt rè khi hậm hực lòng ghen
Tôi yêu em chân thành và đằm thắm
Cầu em được người tình như tôi đã yêu em

Tháng ngày qua tôi tự bảo hãy quên
Nhưng không dập tắt được tình yêu thành ngọn lửa
Câu thơ trước có thể thành điều mong ước
Nhưng tôi biết không bao giờ có được
Một người nào yêu em như tôi đã yêu em

Lửa tình leo lắt hồn tôi;
Tôi yêu em: mãi yêu người trong tim,
Nhưng thôi chẳng quấy rầy thêm
Tôi đâu có muốn ưu phiền cho em  

Khi rụt rè, lúc hờn ghen
Đã yêu thầm lặng, niềm tin chẳng còn
Đã yêu mòn mỏi héo hon
Cầu Chúa: - Ai đó khác con yêu nàng.

Tôi đã yêu em, em biết không?
Từ lâu ôm mộng lắm chờ mong
Yêu em thầm lặng nên đau đớn
Để nỗi ghen tuông đốt cháy lòng
Tôi đã yêu em rất, rất nhiều
Trong tro vẫn ủ lửa tình yêu
Mong em sớm gặp người trong mộng
Một kẻ dại khờ giống hệt anh

Nguyễn Khôi xin giới thiệu bản dịch nghĩa của bài thơ:

Có thời tôi đã yêu em: tình yêu có lẽ vẫn còn
Chưa tắt hẳn trong lòng tôi đâu;
Nhưng mặc nó, khỏi phiền em phải lo nghĩ nữa;
Tôi không muốn làm em buồn vì bất cứ điều gì cả
Tôi đã yêu em âm thầm, không hi vọng,
Khi thì hãi, khi thì ghen đã làm tôi mệt lả;
Tôi đã yêu em thật thà quá đỗi, hiền lành quá đỗi
Cầu trời cho em được những người khác yêu
1829

Đây là bài thơ về tình yêu đơn phương của Pushkin(30 tuổi) đối với Anna Olênhia(cô gái Nga 21 tuổi). Bấy giờ, nhà Anna là trung tâm văn học ở Thủ Đô, Pushkin hay lui tới đây từ năm trước, thân quen với cả gia đình, nhất là với Anna.Pushkin đã yêu Anna và đã ngỏ lời nhưng bị khước từ.Bản dịch thơ của Thuý Toàn là một bản dịch khá hay về âm điệu... Cách diễn đạt theo lối phóng tác thêm rất hợp với cách cảm nhận thơ của người yêu thơ Việt Nam - chỉ tiếc là nó làm sai lạc ý nghĩa với nguyên tác.Câu kết Thuý Toàn dịch là "Cầu em được người tình như tôi đã yêu em" đúng nghĩa phải là:"cầu trời cho em được những người khác yêu."
Dịch như vậy là không hiểu được ý của Pushkin và làm cho thơ trở thành vô lý.Các cụ ta xưa nay khi trình bày một văn bản thơ dịch thường bao giờ cũng giới thiệu: nguyên tác , bản dịch nghĩa, một hay hai, ba bản dịch thơ(của một, hai, ba người dịch khác nhau để bạn đọc so sánh thưởng thức.Dịch thuật, nhất là dịch thơ, chuyển ngữ từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác,người dịch phải có ba điều cơ bản:một là: vốn ngoại ngữ(cần dịch), vốn ngữ văn tiếng mẹ đẻ và phải là một người rất có "thi tài"(ví dụ như Xuân Diệu, Tế Hanh, Nam Trân, Khương Hữu Dụng, Nhượng Tống, Tản Đà...).

Nguyễn Khôi xin góp một bản dịch:

TÔI YÊU EM(Vô Đề - Thơ Pushkin)

  Một thời tôi đã yêu em
Lửa tình tưởng tắt, cố quên lại bùng
  Mặc tôi, em chớ phiền lòng
Chớ buồn và chẳng xót thương làm gì.

  Thầm yêu, vô vọng... tôi si
Giật mình, mệt lử những khi ghen thầm
  Tôi yêu thật quá thiên thần
Cầu mong ai đó dành phần yêu em.

Góc Thành Nam Hà Nội 19-3-2005
Nguyễn Khôi phỏng dịch